تحلیل تفاضلی اثر روند بارشی بر امنیت آبی در اقلیمهای ناهمگون ایران | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقاله 2، دوره 78، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 237-550 اصل مقاله (1.31 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2025.402103.2839 | ||
| نویسندگان | ||
| فائزه شجاع1؛ علیرضا کربلائی درئی* 2؛ سعیده اشرفی3؛ محمد کمانگر4 | ||
| 1گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه اقلیمشناسی، دانشکدة علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران. | ||
| 3گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| 4گروه سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی، دانشکدة ادبیات، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| امنیت آبی در مناطق خشک و نیمهخشک با اقلیمهای ناهمگون مانند ایران، یک چالش چندبعدی است. با این حال، ارزیابیهای کلان اغلب پاسخهای متفاوت مناطق اقلیمی به تغییرات هیدرولوژیک را نادیده میگیرند. این مطالعه با هدف پر کردن این خلأ، به تحلیل تفاضلی اثر روند بارش طی دورة ۱۹۷۰-۲۰۲۱ بر شاخص امنیت آبی (Aqueduct 4.0) در پهنههای اقلیمی متمایز ایران براساس طبقهبندی کوپن-گایگر میپردازد. بنابراین، پس از آشکارسازی روندهای بارش با آزمون من-کندال، از مدل تحلیل کوواریانس (ANCOVA) برای آزمون اثر تعدیلگر اقلیم بر رابطة میان این دو متغیر استفاده شد. نتایج، یک اثر تعاملی آماری معنیدار بین روند بارش و نوع اقلیم را آشکار ساخت (0/03) (0/03≈p)، که فرضیة اصلی تحقیق مبنی بر پاسخ ناهمگون امنیت آبی را تأیید میکند. در ادامه برای کمیسازی این تفاوت، یک شاخص حساسیت محاسبه گردید که نشان داد اقلیمهای مدیترانهای با تابستان گرم (Csa)، نیمهخشک گرم (BSh) و بیابانی گرم (BWh) با ثبت مقادیر حساسیت بهترتیب ۳۹۸، ۱۹۰ و ۱۸۵، آسیبپذیرترین مناطق در برابر نوسانات بارش هستند. در مقابل، سایر اقلیمها حساسیت بسیار پایینی نشان دادند که حاکی از تابآوری بیشتر یا غلبة عوامل دیگری چون مدیریت انسانی بر سیستم است. این یافتهها بر ناکارآمدی سیاستهای یکپارچه تأکید کرده و ضرورت تدوین راهبردهای مدیریت منابع آب منطقهای و مبتنی بر شواهد اقلیمی را برای تضمین امنیت آبی پایدار در ایران برجسته میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آسیبپذیری آبی؛ امنیت آبی؛ تغییراقلیم؛ طبقهبندی کوپن-گایگر؛ مدیریت تطبیقی آب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 499 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 415 |
||