مرزبندیهای فرهنگی در شمالشرق ایران در نیمه دوم هزاره چهارم قبل از میلاد: بازنگری نقش تپه حصار در پدیده آغاز ایلامی بر پایه شواهد باستانشناختی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 21 آذر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2025.398139.143362 | ||
| نویسندگان | ||
| دنیا اعتمادی فر1؛ روح الله یوسفی زشک* 2؛ محمد اقبال چهری3 | ||
| 1گروه تاریخ و باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2گروه باستانشناسی، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران | ||
| 3گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تحقیقات باستانشناسی اخیر در تپه حصار، واقع در شمال شرق فلات مرکزی ایران، شواهد ملموسی از حضور پدیده آغاز ایلامی در این محوطه ارائه داده است. محور اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی سفال های خاکستری و مهر استوانهای بهدستآمده از لایههای دوره حصار II (نیمه دوم هزاره چهارم پیش از میلاد) با نمونههای شناخته شده از سایر محوطه های آغاز ایلامی است. یافتهها نشان میدهد که سفالهای خاکستری حصار، از حیث ترکیب خمیر، شیوه پخت، فرم و تزئینات، شباهتهای روشنی با نمونههای استاندارد آغاز ایلامی تپه سفالین پیشوا دارند. تحلیل مهرهای استوانهای حصار، از منظر مواد، شیوه ساخت و بیان تصویری، پیوندهای فرهنگی حصار با جنوب غرب ایران و نیز نقش آن در شبکههای مبادلاتی و هنری آغاز ایلامی را بازتاب میدهد. مجموعه شواهد مزبور، تپه حصار را نه صرفاً به عنوان یک نقطه تماس، بلکه به مثابه حلقهای فعال و نوآور در تعاملات فرهنگی اواخر هزاره چهارم ق.م مطرح میسازد و ضرورت بازنگری در مدلهای رایج انتقال فرهنگ آغاز ایلامی به مناطق شمالیتر را برجسته میکند. بر مبنای دادههای سفال و مهر، تپه حصار نه صرفاً یک حلقه منفعل، بلکه کنشگری فعال در شبکههای ارتباطی و تحولات فرهنگی عصر آغاز ایلامی در شمال فلات ایران بهشمار میرود؛ محوطهای که با انتخاب و بازآفرینی عناصر وارداتی و محلی، به شکلگیری سنتهای فرهنگی متمایز یاری رسانده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تپه حصار؛ آغاز ایلامی؛ سفال خاکستری؛ مهر استوانهای؛ شمالشرق ایران؛ شبکههای فرهنگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 323 |
||