کیمیا و نقش ریاضیات در علم موازین جابربن حیان | ||
| فلسفه | ||
| مقاله 15، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 44، آذر 1404، صفحه 289-305 اصل مقاله (670.85 K) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jop.2025.399017.1006928 | ||
| نویسنده | ||
| ایرج نیک سرشت* | ||
| دانشیار پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ما در این پژوهش میخواهیم به تحلیل خطوط کلّی علم کیمیا به طور عام و به طور خاص کیمیا نزد جابر بن حیان بپردازیم و نشان دهیم که این نظریه ریشه در آرای ارسطویی، رواقی و نوافلاطونی دارد. این نظریه "علم موازین" نامیده می شود، هدف این علم تقلیل همۀ پدیدههای طبیعی به طور کلّی و تمامی دادههای معرفت علمی- مانند کیهانشناسی، فیزیک و کیمیاگری - به قوانین کمّی و اندازهگیری است. علم موازین در قرون وسطی، نمایانگر تلاشی برای بنیان نهادن یک نظام کمّی در علوم طبیعی بود. همچنین خواهیم دید که جابر شدت چهار درجهای کیفیتهای عنصری را - که طرح کلّی آن را از پزشکان یونانی وام گرفته است- به مجموعهای از اعداد مشخص تقلیل میدهد، و خواهیم کاوید که چه رابطهای بین این تأملات و رسالۀ تیمائوس افلاطون و عددشناسی فیثاغورسی وجود دارد. همچنین نقش خاص عدد هفده در اندیشۀ جابر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کیمیا؛ ریاضیات؛ جابربن حیان؛ کراوس؛ علم موازین؛ افلاطون | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 317 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 290 |
||