پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,158 |
| تعداد مقالات | 76,957 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,168,725 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,063,305 |
بررسی زبانشناختی مکتب فرمالیسم روسی: بازخوانی آراء یاکوبسن در تبیین زبان شاعرانه و نقد ادبی | ||
| پژوهشهای زبانشناختی در زبانهای خارجی | ||
| دوره 15، شماره 4، دی 1404، صفحه 379-401 اصل مقاله (895.02 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی(عادی) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jflr.2025.401443.1242 | ||
| نویسنده | ||
| زینب صادقی سهل آباد* | ||
| گروه زبان روسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مکتب فرمالیسم روسی، که با مبانی نظری رومن یاکوبسن قوام گرفت، یکی از پیشرفتهای محوری در نقد ادبی و زبانشناسی قرن بیستم به شمار میآید. هدف از این پژوهش، بازخوانی نظاممند آراء کمتر بازخوانی شدۀ وی در زبان فارسی است تا نقش بنیادین این مکتب در تحول نقد ادبی مدرن نمایان گردد. لذا با روش توصیفی-تحلیلی، مجموعه سخنرانیهای یاکوبسن در دانشگاه برنو بهصورت دقیق بررسی شدهاند تا نشان داده شود که فرمالیسم روسی، در چهارچوب دیدگاه یاکوبسن، فراتر از تمرکز صرف بر ویژگیهای صوتی و زیباییشناختی زبان شعری، به مطالعۀ ساختارهای درونی، معناشناسی و روابط پیچیدۀ صوت و معنا در متن شعری پرداخته است. یاکوبسن با تأکید بر تمایز میان معنای لغوی واژه و رابطۀ ارجاعی آن به واقعیت، و معرفی مفاهیمی چون «کارکرد شاعرانه» و «وجه غالب»، نقد ادبی را از رویکردی صرفاً تاریخی، ایدئولوژیک و محتوایی به محوری قابل تعمیم به دیگر حوزههای هنر تبدیل کرد. برخلاف نقدهای ناعادلانه و فشارهای سیاسی، فرمالیسم با تلفیق زبانشناسی ساختاری، فلسفۀ زبان و زیباشناسی، قابلیت تحلیل نظاممند متنهای ادبی را فراهم آورد و نقشی کلیدی در شکلگیری نقد ساختارگرایی و نشانهشناسی ایفا نمود. درعینحال، یاکوبسن به محدودیتها و پارادوکسهای درونی مکتب نیز اشاره دارد؛ از جمله تمرکز بیش از حد بر استقلال فرم از زمینههای تاریخی و اجتماعی که میتواند فهم کامل و دیالکتیکی از هنر را محدود کند. این پژوهش ضمن نشان دادن اهمیت سخنرانیهای یاکوبسن بهعنوان منبعی ارزشمند، تأکید میکند که فرمالیسم روسی با وجود چالشهای نظری خود، همچنان در مطالعات زبان و ادبیات جایگاه ویژهای دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرم؛ فرمالیسم روسی؛ کارکرد شاعرانه؛ معنا؛ وجه غالب؛ یاکوبسن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Linguistic Analysis of the Russian Formalism School: A Reexamination of Jakobson's Views on Poetic Language and Literary Criticism | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zeinab Sadeghi Sahlabad | ||
| Department of Russian Language, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The Russian Formalism school, which was consolidated through the theoretical foundations of Roman Jakobson, is considered one of the pivotal advancements in twentieth-century literary criticism and linguistics. This study aims to systematically revisit Jakobson’s lesser-examined views in Persian in order to reveal the fundamental role of this school in the evolution of modern literary criticism. Accordingly, through a descriptive-analytical method, Jakobson’s series of lectures at Brno University have been thoroughly examined to demonstrate that Russian Formalism, within Jakobson’s framework, goes beyond a mere focus on the phonetic and aesthetic features of poetic language and addresses the study of internal structures, semantics, and the complex relationships between sound and meaning in the poetic text. Jakobson, by emphasizing the distinction between the literal meaning of a word and its referential relation to reality, and by introducing concepts such as the “poetic function” and “dominant,” transformed literary criticism from a purely historical, ideological, and content-based approach into a paradigm applicable to other art domains. Contrary to unjust criticisms and political pressures, Formalism—through the integration of structural linguistics, philosophy of language, and aesthetics—enabled systematic analysis of literary texts and played a key role in shaping structuralist and semiotic criticism. At the same time, Jakobson acknowledges the internal limitations and paradoxes of the school, including an excessive focus on the autonomy of form apart from historical and social contexts, which can restrict a comprehensive and dialectical understanding of art. This research, while highlighting the significance of Jakobson’s lectures as a valuable resource, emphasizes that despite its theoretical challenges, Russian Formalism still holds a distinguished position in language and literature studies. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| form, Russian Formalism, poetic function, meaning, dominant, Jakobson | ||
| مراجع | ||
|
امنخانی، عیسی. (۱۳۹۷). رستاخیز کلمات: اثری در دفاع از فرمالیسم، نقدی بر کتاب رستاخیز کلمات: درسگفتارهایی دربارۀ نظریۀ ادبی صورتگرایان روس. پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، 18(2)، 47-67.
شاهکویی، محمدحسن. (1393). فرمالیسم روسی و تناقضهای فلسفی. تهران: رسانش نوین.
Dahmardeh M. & Parsazadeh H. (2015). Language and Culture: Can we shape what the future holds? Cultura-International Journal of Philosophy of Culture and Axiology, 2(12), 61-72.
Shahkoui, Mohammad Hassan. (2014). Russian Formalism and Philosophical Contradictions. Tehran: Resanesh Novin.
Кроче, Б. (1920). Эстетика как наука о выражении и как общая лингвистика. Часть 1. Москва.
Овчаренко, А. Ю., & Депретто, К. (2013). Формализм в России. Вестник РУДН. Серия Вопросы образования: языки и специальность, № 1.
Парамонов, Б. М. (1995). Формализм: метод или мировоззрение? Новое литературное обозрение, № 14, с. 35-55.https://philologos.narod.ru/tynyanov/param_fmethod.htm
Эрлих, В. (1992). Наследие ОПОЯЗа. Филологические науки, № 5–6.
Якобсон, Р. (1919/1921). Работы по поэтике. ост. и общ. ред. М. JL Гаспарова. -М.: Прогресс.
Яхьяпур, М.; Карими-Мотаххар, Дж.; Эсмаили, С. (2010). О влиянии В.В. Маяковского на творчество современного иранского поэта А. Шамлу. Русский язык за рубежом, 4 (221). С. 76-81.
https://www.nasour.net.
https://studfile.net/preview/9059882/page:7/ | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 303 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 269 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب