پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,142 |
| تعداد مقالات | 76,877 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,772,356 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,764,001 |
مفهومشناسی استثنا از حکم وجوب سکونت مطلقة رجعیه در آیة اول سورة طلاق | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 22، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 57-67 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2026.397926.1009635 | ||
| نویسندگان | ||
| اعظم غیاثی ثانی* 1؛ فاطمه فلاح تفتی2 | ||
| 1گروه فقه و حقوق، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران | ||
| 2گروه فقه و حقوق، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از مسائل مورد بحث در انحلال خانواده مسئلة باقی ماندن معتدة رجعیه در منزل طلاق است که بر اساس آیة اول سورة طلاق امری واجب است. بر اساس این آیه، تنها استثنایی که بر این حکم آمده جایی است که زن مرتکب فاحشة مبینه میشود. در اینکه فاحشة مبینه چیست اختلاف وجود دارد و دیدگاهها از آزار زوج و خانوادة وی تا ارتکاب جرایم منافی عفت و حتی خروج بر امام متفاوت است. در این نوشتار که به روش توصیفیـ تحلیلی به انجام رسیده است، با استناد به آیات و روایات و نظرات فقهای عظام، به بیان دیدگاهها در مورد فاحشة مبینه میشود و به این نتیجه میرسد که مراد از فاحشة مبینه در قرآن هر عمل زشت آشکاری است که شرع از آن نهی کرده. اما در خصوص این آیه که تعبیر فوق استثنا بر حکم بقا در منزل طلاق است شامل هر گناهی نیست؛ بلکه مراد گناهانی است که یا حق زوج و اهل او را با ایذا و امثال آن پایمال کند یا گناهانی که مستوجب حد است و باید برای اجرای حد از خانه خارج شود؛ بنابراین با ارتکاب گناهان دیگر حق سکونت وی از بین نمیرود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیة اول سورة طلاق؛ اذیت اهل زوج؛ ارتکاب زنا؛ فاحشة مبینه؛ معتدة رجعیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Conceptualization of the Exception to the Rule of Obligatory Absolute Residence in the First Verse of Surah Talaq | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Azam Ghiyasi Sani1؛ Fatemeh Fallah Tafti2 | ||
| 1Department of Islamic Jurisprudence and Law, Imam Sadiq University, Iran | ||
| 2Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Among the issues addressed in discussions of family dissolution is the requirement for a returning wife to remain in the marital home, as mandated in Surah al-Ṭalāq. The verse provides a single exception—when the woman commits fāḥishah mubayyinah (“a clear act of indecency”). However, jurists differ on the precise meaning of this term, interpreting it variously as offenses against the spouse and family, acts violating sexual chastity, or rebellion against the Imam. Using a descriptive–analytical method and drawing upon Qur’anic verses, transmitted narrations, and the opinions of leading jurists, this study explores these divergent interpretations. It concludes that fāḥishah mubayyinah in the Qur’an signifies any manifestly obscene act prohibited by Islamic law. Nevertheless, within the context of this verse—constituting an exception to the general obligation of residence—the term does not encompass every form of sin. Rather, it specifically refers to conduct that either infringes upon the rights of the husband or family by causing tangible harm, or constitutes an offense subject to ḥadd punishment, requiring the woman’s temporary departure for its enforcement. Consequently, the commission of other sinful acts does not annul the divorced woman’s right to remain in her marital home. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| The first verse of Surah At-Talaq, the aggressor of the return, the open prostitute, the harassment of the married couple, the commission of adultery | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن الاثیر، مبارک بن محمد (1364 ش). النهایه فی غریب الحدیث. بیروت: مکتبه العلمیه
ابن بابویه، محمد بن علی (1413 ق). من لایحضره الفقیه. چ2. قم: دفتر انتشارات اسلامی
بحرانی، سید هاشم (1415 ق). البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مرکز الطباعه و النشر.
بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418). انوار التنزیل و اسرار التأویل. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
جوادی آملی، عبدالله (1371). درس تفسیر. سایت مدرسة فقاهت.
ـــــــــــــــــــ (1397). درس تفسیر. سایت مدرسة فقاهت.
جوهری فارابی، اسماعیل بن حماد (1404 ق). تاج اللغه و الصحاح العربیه. چ 3. بیروت: دارالعلم.
حسینی استرآبادی، سید شرفالدین علی (1409). تأویل الآیات الظاهره. قم: مؤسسة امام مهدی.
حلبی، حمزه بن علی (1417 ق). غنیۀ النزوع. قم: مؤسسه امام صادق.
حلی، ابن ادریس (1410 ق). السرائر. چ 2. قم: مؤسسة نشر اسلامی.
خفاجی، شهابالدین احمد بن محمد (بیتا). حاشیه الشهاب علی تفسیر البیضاوی. بیروت: دار صادر.
رازی، ابوالفتوح (1365). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
راغب الاصفهانی، حسین بن محمد (1404 ق). المفردات فی غریب القرآن. چ 2. تهران: دفتر نشر کتاب.
شافعی، محمد بن ادریس (بیتا). احکام القرآن. قم: دار الکتب العلمیه.
شبیری، سید جواد (1397). درس خارج فقه. سایت مدرسة فقاهت.
شریف الرضی، محمد بن الحسین (1406 ق). حقائق التأویل فی متشابه التنزیل. بیروت: دارالمهاجر.
طباطبایی، سید محمدحسین (1378). تفسیر المیزان. مترجم: سید محمدباقر موسوی همدانی. چ 11. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ــــــــــــــــــــــــــــ (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چ 5. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1414 ق). تکمله العروه الوثقی. قم: مکتبه الداوری.
طبرسی، فضل بن حسن (1347). مـجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
طرابلسی، ابن براج (1406). المهذب. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
طوسی، محمد بن حسن (1387 ق). المبسوط فی فقه الإمامی. تهران: المکتبه المرتضویه.
ــــــــــــــــــــــــ (1389). التبیان فی تفسیر القرآن. قم: آل البیت.
ـــــــــــــــــــــــ (1394). الخلاف. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ـــــــــــــــــــــــ (1400 ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دار الکتب العربی.
طیب، سید عبدالحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. چ 2. تهران: اسلام.
عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه (1415). تفسیر نور الثقلین. چ 4. قم: اسماعیلیان.
عکبری بغدادی، محمد بن نعمان (شیخ مفید) (1410). المقنعه. چ 2. قم: مؤسسة نشر اسلامی.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1419 ق). القاموس المحیط. بیروت: مؤسسه الرساله.
قرائتی، محسن (1374). تفسیر نور. مشهد: مؤسسة راه حق.
قمی، علی بن ابراهیم (1363). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب.
کشی، محمد بن عمر (1348 ش). اختیار معرفه الرجال. مشهد: مرکز تحقیقات و مطالعات.
کلینی، محمد بن یعقوب (1375). کافی. چ 3. قم: اسوه.
کیدری، محمد بن حسین (1416 ق). إصباح الشیعه بمصباح الشریعه. قم: مؤسسة امام صادق(ع).
مشکینی، علی (1431 ق). مصطلحات الفقه و اصطلاحات الاصول. بیروت: منشورات الرضا.
مشهدی، میرزامحمد (1396 ق). تفسیر کنز الدقایق و بحر الغرائب. قم: انتشارات جامعة مدرسین.
مقاتل بن سلیمان (1423 ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث.
مکارم شیرازی، ناصر (1380). تفسیر نمونه. چ 32. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
مؤسسة دایرهالمعارف فقه اسلامی (1392). فرهنگ فقه مطابق با مذهب اهل بیت علیهم السلام.
نجاشی، احمد بن علی (1408 ق). رجال نجاشی. بیروت: دارالأضواء.
نجفی، محمد بن حسن (1362). جواهرالکلام. چ7. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
Reference
The Holy Quran
Arousi Howayzi, A.A. J. (1415 AH). Tafsir Nur al-Thaqalayn. 2nd edition. Qom: Ismailiyan. (in Arabic)
Bahrani, S. H. (1415 AH). Al-Burhan fi Tafsir al-Qur’an. Qom: Center for Printing and Publishing. (in Arabic)
Baydawi, A. O. (1418 AH). Anwar al-Tanzil wa Asrar al-Ta’wil. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi. (in Arabic)
Da’irah al-Ma’arif al-Fiqh al-Islami Foundation (1392 SH). Farhang-e Fiqh Mutabiq ba Mazhab Ahl al-Bayt 'Alayhim al-Salam. (in Persian)
Fayruzabadi, M. Y. (1419 AH). Al-Qamus al-Muhit. Beirut: Al-Risalah Foundation. (in Arabic)
Hilli, I. I. (1410 AH). Al-Sarā’ir. 2nd edition. Qom: Islamic Propagation Office. (in Arabic)
Husseini Astrabadi, S. Sh. A. (1409 AH). Ta’wil al-Ayat al-Zahirah. Qom: Imam Mahdi Institute. (in Arabic)
Ibn al-Athir, M. M. (1364 SH). Al-Nihayah fi Gharib al-Hadith. Beirut: Maktabat al-Ilmiyyah. (in Arabic)
Javadi Amoli, A. (1992). Tafsir Lessons. Feqahat School website.
-------------------. (2018). Tafsir Lessons. Feqahat School website.
Jawhari al-Farabi, I. H. (1404 AH). Taj al-Lughah wa al-Ṣiḥāḥ al-ʿArabiyyah. 3rd edition. Beirut: Dar al-Ilm. (in Arabic)
Kashshi, M. U. (1348 SH). Ikhtiyar Ma’rifat al-Rijal. Mashhad: Center for Research and Studies. (in Arabic)
Kaydari, M. H. (1416 AH). Isbah al-Shi’ah bi-Misbah al-Shari’ah. Qom: Imam Sadiq (AS) Institute. (in Arabic)
Khafaji, Sh. A. M. (n.d.). Ḥāshiyat al-Shihāb ‘alā Tafsir al-Bayḍāwī. Beirut: Dar Sadir. (in Arabic)
Kulayni, M. Y. (1375 SH). Al-Kafi. 3rd edition. Qom: Osveh. (in Arabic)
Makarem Shirazi, N. (1380 SH). Tafsir Namuna. 32nd edition. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (in Persian)
Mashhadi, M.M. (1396 AH). Tafsir Kanz al-Daqāʼiq wa Baḥr al-Gharāʼib. Qom: Qom Seminary Teachers Association Publications. (in Arabic)
Mishkini, A. (1431 AH). Mustalahat al-Fiqh wa Mustalahat al-Usul. Beirut: Al-Ridha Publications. (in Arabic)
Muqatil bin Sulayman (1423 AH). Tafsir Muqatil bin Sulayman. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath. (in Arabic)
Najashi, A. A. (1408 AH). Rijal al-Najashi. Beirut: Dar al-Adwa’. (in Arabic)
Qara’ati, M. (1374 SH). Tafsir Noor. Mashhad: Haqq Institute. (in Persian)
Qummi, A. I. (1363 SH). Tafsir al-Qummi. Qom: Dar al-Kitab. (in Arabic)
Ragheb al-Isfahani, H. M. (1404 AH). Al-Mufradat fi Gharib al-Qur’an. 2nd edition. Tehran: Ketab Publication Office. (in Arabic)
Razi, A. F. (1365 SH). Rawḍ al-Jinan wa Rawḥ al-Jinan fi Tafsir al-Qur’an. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation. (in Arabic)
Shafi’i, M. I. (n.d.). Aḥkām al-Qur’an. Qom: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah. (in Arabic)
Sharif al-Radi, M. H. (1406 AH). Ḥaqāʼiq al-Ta’wīl fī Mutashābih al-Tanzīl. Beirut: Dar al-Muhajir. (in Arabic)
Shobeiri, S. J. (2018). Advanced Jurisprudence Lessons. Feqahat School website
Tabarsi, F. H. (1347 SH). Majma’ al-Bayan fi Tafsir al-Qur’an. Tehran: Tehran University Publications. (in Arabic)
Tabataba’i Yazdi, S. M.K. (1414 AH). Takmilat al-ʿUrwah al-Wuthqa. Qom: Maktabat al-Dawari. (in Arabic)
Tabataba’i, S. M.H. (1378 SH). Tafsir Al-Mizan. Translated by Sayyid Muhammad-Baqir Mousavi Hamadani. 11th edition. Qom: Islamic Publications Office. (in Persian)
----------------------- (1417 AH). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur’an. 5th edition. Qom: Islamic Publications Office. (in Arabic)
Tayyib, S. A.H. (1378 SH). Atyab al-Bayan fi Tafsir al-Qur’an. 2nd edition. Tehran: Islam. (in Arabic)
Terablosi, I.B. A.A. (1406 AH). Al-Muhaṣṣaḍ. Qom: Islamic Propagation Office. (in Arabic)
Tusi, M. H. (1387 AH). Al-Mabsut fi Fiqh al-Imamiyyah. Tehran: Al-Maktabah al-Mortadawiyyah. (in Arabic)
------------- (1389 SH). Al-Tibyan fi Tafsir al-Qur’an. Qom: Ahl al-Bayt. (in Arabic)
------------- (1394 SH). Al-Khilaf. Qom: Islamic Propagation Office. (in Arabic)
------------- (1400 AH). Al-Nihayah fi Mujarrad al-Fiqh wa al-Fatawa. Beirut: Dar al-Kutub al-Arabi. (in Arabic)
ʿUkbari Baghdadi, M. N. (Shaykh Mufid) (1410 AH). Al-Muqni’ah. 2nd edition. Qom: Islamic Propagation Office. (in Arabic) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 104 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 114 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب