گاهنگاری مطلق C14 تپه اهرنجان و بازبینی دیدگاهی نو در باب دورۀ نوسنگی (حسنلوی X) حوضۀ شمالغرب دریاچۀ ارومیه | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقاله 2، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 38، دی 1404، صفحه 33-61 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2026.402003.143375 | ||
| نویسندگان | ||
| افراسیاب گراوند* 1؛ مهناز شریفی2؛ فاطمه ملک پور3 | ||
| 1دکتری باستانشناسی پیشازتاریخ، مدیر پایگاه میراث جهانی تختسلیمان، آذربایجانغربی، ایران (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2دانشیار گروه باستانشناسی، پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه میراثفرهنگی، گردشگری، تهران، ایران. | ||
| 3کارشناسارشد باستانشناسی میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان خوی، خوی، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تپه اهرنجان یکی از شاخصترین محوطههای حوضۀ دریاچۀ ارومیه است که باتوجه به مختصات منحصربهفرد فرهنگی که دارد، نقش مهمی در ادبیات باستانشناسی منطقه ایفا نموده است؛ چراکه اطلاعات ما درخصوص نوسنگی این منطقۀ بسیار مهم، ناشناخته باقیمانده و دانستههای ما از این بازۀ زمانی بسیار محدود است. اهرنجان دارای انباشت ضخیمی از دورۀ نوسنگی است که حدود 10متر لایههای فرهنگی با نُه فاز استقراری را دربر میگیرد. هدف از این پژوهش تبیین توالی فرهنگی، گاهنگاری مطلق و پاسخ به این پرسش مهم است که، آیا شواهدی از نوسنگی بدون سفال در اهرنجان وجود دارد؟ یا استقرار صرفاً در دورۀ نوسنگی با سفال صورت پذیرفته است؟ نتایج این پژوهش منجر به کشف تدفین دستهجمعی انسانی داخل فضای مسکونی و شناسایی کورههای حرارتی شد که در نوع خود منحصر بوده است. مواد فرهنگی اهرنجان شباهتهایی با جارمو از یکسو، و با دیگر محوطههای همزمان ازجمله حاجیفیروز و یانیکتپه در حوضۀ دریاچۀ ارومیه، از سوی دیگر دارد؛ اما باوجود برخی تشابهات، تفاوتهای بنیادینی نیز با حاجیفیروز دارد، با عنایت به اینکه اهرنجان و حاجیفیروز همافق هستند، اما دارای تفاوتهای ساختاری بودهاند؛ بنابراین باتوجه به مواد فرهنگی اهرنجان باید اذعان نمود که این محوطه در چارچوب فرهنگ حاجیفیروز که پیشتر معرفی شده، نمیگنجد و شاخصههای متفاوتتری نسبت به حاجیفیرور و دیگر محوطههای همافق داراست و این مسئله به دلیل قدمت بیشتر اهرنجان از حاجی فیروز است، چنانچه آزمایش C14 تاریخ 5988پ.م. را مشخص نمود؛ این پژوهش نشانداد در دورۀ نوسنگی جدید در منطقۀ شمالغرب، همگونی فرهنگی وجود نداشته و ما نَه با همسانی فرهنگی، بلکه با تنوع فرهنگی مواجه هستیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شمالغرب؛ حوضۀ دریاچۀ ارومیه؛ نوسنگی جدید؛ کوره؛ تدفین گروهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 416 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 350 |
||