پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,158 |
| تعداد مقالات | 76,976 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,318,106 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,099,946 |
نوآوری در خطمشیگذاری عمومی با بهرهگیری از بلاکچین: تحول در دولت دیجیتال | ||
| مدیریت دولتی | ||
| دوره 17، شماره 4، 1404، صفحه 872-903 اصل مقاله (845.37 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jipa.2025.397374.3725 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه خواجه داد1؛ نورمحمد یعقوبی* 2؛ محمدمهدی ذوالفقارزاده3؛ مسعود دهقانی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| 2استاد، گروه مدیریت، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه خطمشی و ادارۀ امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 4استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: دولت دیجیتال، رویکردی راهبردی برای ارتقای شفافیت، مشارکت شهروندان و کارایی در ارائۀ خدمات عمومی بهشمار میرود. در پی افزایش انتظارات عمومی و تحول در استانداردهای دیجیتال، فناوری بلاکچین بهعنوان یک فناوری تأثیرگذار با ویژگیهایی چونعدم تمرکز، بسیار امن، شفاف و تغییرناپذیر در دادهها مطرح شده است. این ویژگیها، بلاکچین را به عاملی کلیدی در پیشبرد دولت دیجیتال و نوآوری در خطمشیگذاری عمومی تبدیل کردهاند. با این حال، پیادهسازی این فناوری در کشورهای در حال توسعه با چالشهایی همراه است. در ایران نیز، با وجود تلاش در مسیر دولت دیجیتال، کاربرد بلاکچین در خطمشیگذاری عمومی هنوز محدود باقی مانده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیل اهمیت ـ عملکرد، به شناسایی مزیتها، موانع و زیرساختهای لازم برای استقرار بلاکچین در بخش عمومی ایران میپردازد. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق کیفی و تحلیل مضمون انجام شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۳ نفر از خبرگان منتخب در حوزۀ بلاکچین و خطمشی عمومی، شامل مدیران فناوری و استادان دانشگاه، گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل تماتیک بر اساس چارچوب برون و کلارک (۲۰۰۶) و با رویکرد تحلیل مضمون استقرایی انجام شد؛ بدین معنا که مضامین بهصورت دادهمحور و بدون اتکا به چارچوب نظری از پیشتعیینشده استخراج شدهاند. مضامین استخراجشده، پایۀ طراحی پرسشنامهای ساختارمند قرار گرفت که بخش کمی پژوهش را شکل داد. این پرسشنامه با استفاده از روش تحلیل اهمیت ـ عملکرد (IPA) و مقیاس لیکرت چهاردرجهای ارزیابی شد. در نهایت، ارزیابی نهایی توسط پانلی از متخصصان خطمشی عمومی، فناوری اطلاعات و بلاکچین انجام گرفت تا اولویتبندی عوامل کلیدی ممکن شود. یافتهها: تحلیل تماتیک دادههای کیفی به استخراج ۲۲۱ مضمون پایه، ۳۰ مضمون سازماندهنده و ۱۰ مضمون فراگیر منجر شد که در حوزههایی چون شفافیت، اعتمادسازی، تمرکززدایی، امنیت، کارآمدی، ابعاد اقتصادی و ژئوپولیتیکی، نوآوری، چالشها و زیرساخت دستهبندی شدند. ارزیابی کمّی با روش تحلیل اهمیت ـ عملکرد نشان داد که مؤلفههایی نظیر شفافیت، امنیت داده و کاهش فساد، با وجود اهمیت زیاد، بهدلیل محدودیتهای فنی و سازمانی و سیاسی، عملکرد ضعیفی دارند. در مقابل، دسترسی عمومی به اطلاعات و کاربرد قراردادهای هوشمند، از عملکرد مطلوبی برخوردار بودند و بهعنوان نقاط قوت شناسایی شدند. همچنین، مؤلفههایی مانند تمرکززدایی قدرت و همکاریهای بینالمللی، هرچند در مراحل ابتدایی توسعهاند، پتانسیل راهبردی شایان توجهی دارند. نتیجهگیری: فناوری بلاکچین نهتنها یک نوآوری فناورانه، بلکه ابزاری تأثیرگذار بر خطمشیگذاری عمومی است که میتواند شفافیت، امنیت داده و کاهش فساد را در چارچوب دولت دیجیتال ارتقا دهد. این پژوهش با رویکرد آمیخته و تحلیل تماتیک، ابعاد کلیدی همچون اعتمادسازی، تمرکززدایی و الزامات زیرساختی را در کاربست بلاکچین در بخش عمومی شناسایی کرده است. یافتههای تحلیل اهمیت ـ عملکرد نشان میدهد که با وجود عملکرد مطلوب بلاکچین در حوزههایی مانند ثبت اسناد و قراردادهای هوشمند، چالشهایی نظیر محدودیتهای فنی، کمبود نیروی متخصص، مقاومت سازمانی و خلأهای قانونی، مانع از بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای آن شدهاند. بر این اساس، تدوین سیاستهای منسجم، توسعۀ زیرساختهای فنی و تقویت همکاریهای بینبخشی برای بهرهگیری مؤثر از بلاکچین ضروری است. با توجه به موانع موجود، این فناوری از پتانسیل راهبردی بسیار خوبی برای ارتقای کیفیت، کارایی و شفافیت حکمرانی دیجیتال در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه برخوردار است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خطمشیگذاری؛ دولت دیجیتال؛ فناوری بلاکچین؛ ماتریس اهمیت ـ عملکرد (IPA) | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Innovation in Public Policy-Making through Blockchain: A Transformation in Digital Government | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fatemeh Khajedad1؛ Nour Mohammad Yaghoubi2؛ Mohammad Mahdi Zolfagharezadeh3؛ Masoud Dehghani4 | ||
| 1Ph.D. Candidate, Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran. | ||
| 2Prof., Department of Management, Faculty of Management and Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran. | ||
| 3Associate Prof., Department of Public Policy, Faculty of Public Administration and Organizational Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 4Assistant Prof., Department of Public Management, Faculty of Management, University of Velayat, Iranshahr, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective Digital government represents a strategic approach for enhancing transparency, citizen participation, and efficiency in the delivery of public services. With the rise of public expectations and evolving digital standards, blockchain technology has emerged as a transformative innovation. Its defining features—decentralization, high security, transparency, and immutability of data—position blockchain as a key driver of both digital government and innovation in public policymaking. However, its application in developing countries faces multiple obstacles. In Iran, despite ongoing efforts to advance digital governance, the integration of blockchain into public policymaking remains limited. This study aims to address this gap by systematically identifying the benefits, barriers, and infrastructural requirements for blockchain adoption in the Iranian public sector, using the Importance–Performance Analysis (IPA) framework. Methods The research adopted a mixed-methods design, beginning with a qualitative phase followed by a quantitative assessment. Data for the qualitative phase were gathered through semi-structured interviews with 13 experts in blockchain technology and public policy, including IT managers and university faculty members. The data were analyzed using thematic analysis based on Braun and Clarke’s (2006) framework, employing an inductive approach in which themes emerged from the data without reliance on predefined theories. Thematic coding resulted in the extraction of 221 basic codes, consolidated into 30 organizing themes and 10 global themes. These themes informed the design of a structured questionnaire for the quantitative phase. The questionnaire, based on a four-point Likert scale, was evaluated through IPA. Finally, the results were validated by a panel of experts in public policy, IT, and blockchain to ensure prioritization of the most critical factors. Results The thematic analysis highlighted ten overarching domains, including transparency, trust-building, decentralization, security, efficiency, economic and geopolitical implications, innovation, challenges, and infrastructural requirements. The IPA results revealed significant mismatches between importance and performance. Key elements such as transparency, data security, and corruption reduction were rated highly important but demonstrated weak performance due to technical, organizational, and political constraints. Conversely, areas such as public access to information and the implementation of smart contracts were identified as high-performing strengths. Other components, including the decentralization of power and international collaboration, though in early stages of development, were recognized for their substantial strategic potential. Collectively, these findings show both the promise of blockchain and the barriers to its full realization in Iran’s public sector. Conclusion Blockchain is not merely a technological innovation but a powerful instrument for transforming public policymaking in the context of digital government. The study demonstrates that blockchain can substantially improve transparency, data security, and anti-corruption mechanisms. Yet, challenges remain: technical limitations, a shortage of specialized professionals, organizational resistance, and legal and regulatory gaps all impede full-scale adoption. Policy implications include the urgent need for coherent policy design, robust technical infrastructure, and enhanced cross-sector collaboration. Despite the barriers, blockchain holds significant strategic potential to strengthen governance quality, efficiency, and transparency in Iran and other developing countries, offering a pathway for innovation in public policy and the advancement of digital government. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Public policy, Digital government, Blockchain technology, Importance – Performance Analysis (IPA) | ||
| مراجع | ||
|
خردیار، سینا (1400). تبیین نقش فناوری بلاکچین در بهبود شفافیت و اعتماد در بخش عمومی. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 2(2)، 1-9.
دانایی فرد، حسن؛ شکری، زینب؛ خیرگو، منصور و فانی، علی اصغر (1397). چگونگی ارزشیابی کیفیت خطمشیهای عمومی در ایران: پژوهشی اکتشافی مبتنی بر روششناسی ترکیبی. مدیریت سازمانهای دولتی، 6(2)، 79- 94.
روشن، سیدعلیقلی؛ یعقوبی، نورمحمد و مؤمنی، امیررضا (1400). کاربست هوش مصنوعی در بخش دولتی (مطالعهای فراترکیب). فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 16(61)، 117- 145.
شریفزاده، فتاح و معدنی، جواد (1392). نقش واسط فناوری اطلاعات در محتوای خطمشیگذاری عمومی. فصلنامه خطمشیگذاری عمومی و مدیریت، 4(10)، 77- 92.
کریمی، مهسا؛ دانایی فرد، حسن و کاظمی، سیدحسین (1402). واکاوی چالشهای تحول دیجیتال در بخش عمومی ایران: پژوهشی کیفی. پژوهشهای مدیریت عمومی، 16(62)، 1-34.
منوریان، عباس؛ دیواندری، علی؛ یعقوبی، سعید و سپانلو، هادی (1399). توسعۀ چارچوب خطمشیگذاری در بانکداری الکترونیک. مدیریت فرهنگ سازمانی، 18(3)، 403- 423.
نجفی رستاقی، حیدر و ذوالفقارزاده، محمدمهدی (1402). چالشها و راهکارهای هوشمندسازی فرایند خطمشیگذاری عمومی: پیشنهادهایی برای نظام برنامهریزی توسعه در ایران. حکمرانی و توسعه، 3(2)، 3-36.
نصوحی، مرتضی؛ اعتباریان، اکبر؛ هادی پیکانی، مهربان و ابراهیمزاده، رضا (1400). تبیین مدل خطمشیگذاری باز در تحقق اصول دولت باز. چشمانداز مدیریت دولتی، 12(2)، 15- 33.
References Aleinikova, O., Kravchenko, S., Zvonar, V. & Brechko, O. (2020). Improving public administration by block chain technologies. International Journal of Future Generation Communication and Networking, 13(4), 1824-1835. Alkraiji, A. I. (2020). Citizen satisfaction with mandatory E-government services: A conceptual framework and an empirical validation. IEEE Access, 8, 117253-117265. Allen, D. W., Berg, C., Davidson, S., Novak, M. & Potts, J. (2018, May). Blockchain tradetech. In APEC Study Centres Consortium Conference (ASCCC), Port Moresby, Papua New Guinea (pp. 14-15). Allessie, D., Sobolewski, M., Vaccari, L. & Pignatelli, F. (2019). Blockchain for digital government. Luxembourg: Publications Office of the European Union, 8-10. Assiri, H., Eljazzar, M. & Nanda, P. (2022). Blockchain in Saudi e-government: a systematic literature review. International Journal of Electrical and Computer Engineering, 16(1), 11-19. Bannister, F. & Connolly, R. (2012). Defining e-governance. E-Service Journal: A Journal of Electronic Services in the Public and Private Sectors, 8(2), 3-25. Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. Bustamante, P., Cai, M., Gomez, M., Harris, C., Krishnamurthy, P., Law, W., ... & Weiss, M. (2022). Government by code? Blockchain applications to public sector governance. Frontiers in Blockchain, 5, 869665. Buterin, V. (2014). A next-generation smart contract and decentralized application platform. white paper, 3(37), 2-1. Casino, F., Dasaklis, T. K. & Patsakis, C. (2019). A systematic literature review of blockchain-based applications: Current status, classification and open issues. Telematics and informatics, 36, 55-81. Castro, C. & Lopes, C. (2022). Digital government and sustainable development. Journal of the Knowledge Economy, 13(2), 880-903. Crosby, M., Pattanayak, P., Verma, S. & Kalyanaraman, V. (2016). Blockchain technology: Beyond bitcoin. Applied innovation, 2(6-10), 71. Curry, D. (2025). Limitations of trust and legitimacy in blockchain: exploring the effectiveness of decentralisation, immutability and consensus mechanisms in blockchain governance. International Journal of Public Sector Management, 38(1), 98-117. Danaeifard, H., Shokri, Z., Kheirgoo, M. & Fani, A. A. (2018). How to Evaluate the Quality of Public Policies in Iran: An Exploratory Study Based on a Mixed-Methods Methodology. Quarterly Journal of Public Organizations Management, 6(2), 79–102. (in Persian) De Vries, A. (2020). Bitcoin’s energy consumption is underestimated: A market dynamics approach. Energy Research & Social Science, 70, 101721. Di Pierro, M. (2017). What is the blockchain? Computing in Science & Engineering, 19(5), 92-95. Edwards, G. C., Mayer, K. R. & Wayne, S. J. (2024). Presidential leadership: Politics and policy making. Rowman & Littlefield. Elisa, N., Yang, L., Chao, F. & Cao, Y. (2023). A framework of blockchain-based secure and privacy-preserving E-government system. Wireless networks, 29(3), 1005-1015. Fallucchi, F., Gerardi, M., Petito, M., & De Luca, E. W. (2021). Blockchain Framework in Digital Government for the Certification of Authenticity, Timestamping and Data Property. In Proceedings of the 54th Annual Hawaii International Conference on System Sciences (pp. 2307–2316). (Proceedings of the Annual Hawaii International Conference on System Sciences). http://hdl.handle.net/10125/70895 Fountain, J. E. (2003). Information, institutions and governance: advancing a basic social science research program for digital government. Institutions and Governance: Advancing a Basic Social Science Research Program for Digital Government (January 2003). Hakimi, M., Rahmani, K. R., Ezam, Z. & Shahbazi, H. (2024). Integrating Blockchain Technology for Secure E-Government Services: Opportunities and Challenges. Journal of Social Science Utilizing Technology, 2(3), 317-335. Hood, C. (1991). Stabilization and cutbacks: a catastrophe for government growth theory? Journal of Theoretical Politics, 3(1), 37-63. Howlett, M. & Newman, J. (2010). Policy analysis and policy work in federal systems: Policy advice and its contribution to evidence-based policy-making in multi-level governance systems. Policy and Society, 29(2), 123-136. Juell-Skielse, G., Lönn, C. M. & Päivärinta, T. (2017). Modes of collaboration and expected benefits of inter-organizational E-government initiatives: A multi-case study. Government Information Quarterly, 34(4), 578-590. Karimi, M., Danaeifard, H. & Kazemi, H. (2023). Analyzing the Challenges of Digital Transformation in Iran’s Public Sector: A Qualitative Study. Journal of Public Administration Research, 16(62), 1–34. doi: 10.22111/jmr.2024.44968.5965 (in Persian) Kassen, M. (2023). Blockchain and digital governance: Decentralization of decision making policy. Review of Policy Research, 42(1), 95-121. Kheradyar,S. (2021). Explain the role of blockchain technology in improving transparency and trust in the public sector. Public Sector Accounting and Budgeting, 2(2), 1-9. (in Persian) Kshetri, N. (2021). Blockchain technology for improving transparency and citizen’s trust. In Advances in Information and Communication: Proceedings of the 2021 Future of Information and Communication Conference (FICC), Volume 1 (pp. 716-735). Springer International Publishing. Kushchu, I. (Ed.). (2007). Mobile Government: An Emerging Direction in e-Government: An Emerging Direction in e-Government. IGI Global. Li, Y., Chu, X. Q., Feng, J. Y., Tian, D. & Mu, W. S. (2019). Blockchain-based quality and safety traceability system for the table grape supply chain. Lindman, J., Berryhill, J., Welby, B. & Piccinin-Barbieri, M. (2020). The uncertain promise of blockchain for government. Lubis, S., Nurmandi, A., Ahmad, J., Purnomo, E. P., Purwaningsih, T. & Jovita-Olvez, H. D. (2025). AI and Blockchain for Next-Generation E-Governance: A Comprehensive Bibliometric Review in Smart City Innovation. DOI: 10.21203/rs.3.rs-5694080/v1 Mergel, I., Kattel, R., Lember, V. & McBride, K. (2018, May). Citizen-oriented digital transformation in the public sector. In Proceedings of the 19th annual international conference on digital government research: Governance in the data age (pp. 1-3). Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco, CA: Jossey-Bass. Monavvarian, A., Divandari, A., Yaghoubi, S. & Sepanloo, H. (2020). The Development of a Policymaking Framework for Electronic Banking. Organizational Culture Management, 18(3), 403-423. doi: 10.22059/jomc.2019.274665.1007714 (in Persian) Najafi Rastaqi, H. & Zolfagharezadeh, M. M. (2023). Challenges and Solutions for Smart Public Policy-Making: Recommendations for Iran’s Development Planning System. Governance and Development, 3(2), 3–36. doi: 10.22111/jipaa.2023.412719.1131 Nosoohi, M., Etebarian, A., Hadi Paykani, M. & Ebrahimzade, R. (2021). Explain the Open Policy Making Model in Realizing Principle of Open Government. Public Administration Perspective, 12(2), 15-33. doi: 10.48308/jpap.2021.101600 (in Persian) Olalekan, O. A. (2024). Blockchain Technology And Anti-Corruption Measures In The Setting Of Public Administration In Nigeria. African Journal of Law, Political Research and Administration, 7(3), 69-79. Olaniyi, O. O. (2024). Ballots and padlocks: Building digital trust and security in democracy through information governance strategies and blockchain technologies. Available at SSRN 4759942. Ølnes, S., Ubacht, J. & Janssen, M. (2017). Blockchain in government: Benefits and implications of distributed ledger technology for information sharing. Government information quarterly, 34(3), 355-364. Osman, F. A. (2002). Public policy making: theories and their implications in developing countries. Asian affairs, 24(3), 37-52. Oxborne, D. & Gaebler, T. (1995). Reinventing government. Journal of Leisure Research, 27(3), 302. Pilkington, M. (2016). Blockchain technology: principles and applications. In Research handbook on digital transformations (pp. 225-253). Edward Elgar Publishing. Pleger, L. E., Mertes, A., Rey, A. & Brüesch, C. (2020). Allowing users to pick and choose: A conjoint analysis of end-user preferences of public e-services. Government Information Quarterly, 37(4), 101473. Queiroz, M. M. & Wamba, S. F. (2019). Blockchain adoption challenges in supply chain: An empirical investigation of the main drivers in India and the USA. International Journal of Information Management, 46, 70-82. Rainero, C. & Modarelli, G. (2021). Blockchain informative infrastructure: a conceptual reflection on public administrative procedures and a citizen-centred view. Information Technology & People, 34(4), 1252-1284. Ravšelj, D., Tomaževič, N. & Aristovnik, A. (2020). E-government and administrative simplification for businesses: challenges and opportunities for Central and Eastern European countries. Ljubljana, December, 43. Rijal, S. & Saranani, F. (2023). The Role of Blockchain Technology in Increasing Economic Transparency and Public Trust. Technology and Society Perspectives (TACIT), 1(2), 56-67. Rowshan, S. A., Yaqoubi, N. & Momeni, A. (2021). Application of artificial intelligence in the public sector (meta-combination study). Iranian journal of management sciences, 16(61), 117-145. (in Persian) Sanka, A. I. & Cheung, R. C. (2021). A systematic review of blockchain scalability: Issues, solutions, analysis and future research. Journal of Network and Computer Applications, 195, 103232. Savelyev, A. (2018). Copyright in the blockchain era: Promises and challenges. Computer law & security review, 34(3), 550-561. Schelin, S. H. (2007). E-government: an overview. Modern public information technology systems: Issues and challenges, 110-126. Seyedsayamdost, E. & Vanderwal, P. (2020). From good governance to governance for good: blockchain for social impact. Journal of International Development, 32(6), 943-960. Sharifzadeh, F. & Madani, J. (2013). The mediating role of information technology in the context of public policy. Public Policy in Administration, 4(10), 77-92. Smith, M. & Tiwari, M. (2024). The implications of national blockchain infrastructure for financial crime. Journal of Financial Crime, 31(2), 236-248. Swan, M. (2017). Anticipating the economic benefits of blockchain. Technology innovation management review, 7(10), 6-13. Tan, E., Mahula, S. & Crompvoets, J. (2022). Blockchain governance in the public sector: A conceptual framework for public management. Government Information Quarterly, 39(1), 101625. Tapscott, D. & Tapscott, A. (2016). Blockchain revolution: how the technology behind bitcoin is changing money, business, and the world. Penguin. Theodorou, S. & Sklavos, N. (2019). Blockchain-based security and privacy in smart cities. In Smart cities cybersecurity and privacy (pp. 21-37). Elsevier. Truby, J. (2019). Financing and self‐financing of SDGs through financial technology, legal, and fiscal tools. Sustainable Development Goals: Harnessing Business to Achieve the SDGs through Finance, Technology, and Law Reform, 205-218. Verma, A., Bhattacharya, P., Madhani, N., Trivedi, C., Bhushan, B., Tanwar, S., ... & Sharma, R. (2022). Blockchain for industry 5.0: Vision, opportunities, key enablers, and future directions. Ieee Access, 10, 69160-69199. Verma, S. & Sheel, A. (2022). Blockchain for government organizations: Past, present and future. Journal of Global Operations and Strategic Sourcing, 15(3), 406-430. Xu, X., Weber, I., Staples, M., Zhu, L., Bosch, J., Bass, L., ... & Rimba, P. (2017, April). A taxonomy of blockchain-based systems for architecture design. In 2017 IEEE international conference on software architecture (ICSA) (pp. 243-252). IEEE. Yao, Y. (2024). Digital Government Information Platform Construction: Technology, Challenges and Prospects. International Journal of Social Sciences and Public Administration, 2(3), 48-56. Zarrin, J., Wen Phang, H., Babu Saheer, L. & Zarrin, B. (2021). Blockchain for decentralization of internet: prospects, trends, and challenges. Cluster Computing, 24(4), 2841-2866. Zawaideh, F. (2016). Acceptance of e-government services among Jordanian citizen. Technological Forecasting and Social Change, 4, 2348-2351. Zhaisanova, D. & Mansurova, M. (2024). Blockchain concept for the educational purposes: bibliometric analysis and conceptual structure. Procedia Computer Science, 231, 753-758. Zheng, Z., Xie, S., Dai, H. N., Chen, X. & Wang, H. (2018). Blockchain challenges and opportunities: A survey. International journal of web and grid services, 14(4), 352-375.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 262 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 179 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب