چالشهای کپیرایت در دادههای آموزشی سامانههای هوش مصنوعی مولد: مطالعهای در حقوق امریکا، اتحادیۀ اروپا و ایران | ||
| مطالعات حقوق تطبیقی | ||
| دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، شهریور 1405، صفحه 25-50 اصل مقاله (638.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcl.2026.400962.634797 | ||
| نویسندگان | ||
| پویان احمدی1؛ ابراهیم رهبری* 2 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری حقوق تجارت و سرمایهگذاری بینالملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه حقوق تجارت بینالملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله به بررسی چالشهای نوظهور کپیرایت در پرتو توسعۀ فزایندۀ هوش مصنوعی مولد، بهویژه مدلهای زبانی بزرگ میپردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه استخراج و استفاده از دادههای دارای کپیرایت برای آموزش مدلهای زبانی بزرگ، نقض حقوق پدیدآورندگان محسوب میشود. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با بهرهگیری از رویکرد تطبیقی، ابعاد حقوقی استفاده از آثار دارای کپیرایت در آموزش این مدلها را بررسی میکند. نگارندگان با تحلیل پروندههای قضایی اخیر علیه توسعهدهندگان سامانههای هوش مصنوعی، نحوۀ تفسیر و اعمال استثناهای حقوق مؤلف در مواجهه با این موضوع را در نظامهای حقوقی ایالاتمتحده و اتحادیۀ اروپا مطالعه کردهاند. یافتهها نشان میدهد که در امریکا، ضمن حمایت از حقوق دارندگان آثار، امکان بهرهگیری از استثنای استفادۀ منصفانه در شرایط خاص وجود دارد؛ حال آنکه مقررات اتحادیۀ اروپا سختگیرانهتر بوده و استثناهای قاعدهمحور دادهکاوی را تعریف کرده است. در ادامه، باتوجه به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در ایران، پژوهش حاضر وضعیت موجود در نظام مالکیت فکری ایران را ارزیابی کرده، خلأهای قانونی مرتبط با آموزش مدلهای هوش مصنوعی را برجسته میسازد. در حقوق ایران نهتنها مفهوم «استفادۀ منصفانه» تعریف روشنی ندارد، بلکه چارچوبهای کنونی نیز پاسخگوی نیازهای حقوقی در مواجهه با فناوریهای نوین نیستند و به بازنگری در پرتو تحولات این حوزه نیاز دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استثنای استفادۀ منصفانه؛ حقوق فناوریهای نوین؛ حقوق مالکیت فکری؛ کپیرایت؛ هوش مصنوعی مولد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 474 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||