پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,195 |
| تعداد مقالات | 77,225 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,158,190 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,374,410 |
تحلیل ساختار درختان کهنسال و پایههای همسایة آنها در تیپهای جنگلی هیرکانی (مطالعة موردی: بخش بهاربن جنگل خیرود) | ||
| نشریه جنگل و فرآورده های چوب | ||
| دوره 79، شماره 1، خرداد 1405، صفحه 19-34 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfwp.2026.401213.1367 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا ویسی1؛ محسن جوانمیری پور* 2؛ وحید اعتماد1؛ محسن قلندر3 | ||
| 1گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 3گروه آمار، دانشکدة علوم فنی و مهندسی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: درختان کهنسال بهعنوان یکی از مهمترین ارکان بومسامانههای جنگلی، نقش برجستهای در حفظ تنوع زیستی، پایداری و کارکردهای اکولوژیک ایفا میکنند. این پژوهش با هدف تحلیل ساختار قطری و ارتفاعی، الگوی پراکنش مکانی و شاخصهای تمایز و آمیختگی درختان کهنسال راش شرقی (Fagus orientalis) در مقایسه با درختان همسایه در دو تیپ جنگلی راش خالص و تیپ آمیخته (راش با سایر گونهها) در بخش بهاربن جنگل آموزشی-پژوهشی خیرود نوشهر انجام شد. روش پژوهش: پس از شناسایی درختان کهنسال راش براساس معیار قطر برابر سینه (بیشتر از ۱۰۰ سانتیمتر)، تعداد ۴۷ قطعهنمونه دایرهای شکل به ابعاد نیم هکتار (در تیپ آمیخته) و یک هکتار (در تیپ خالص) پیرامون هر درخت کهنسال پیاده شد. در هر قطعه، کلیة درختان با قطر بیشتر از 7/5 سانتیمتر بهطور کامل اندازهگیری و گونة آنها ثبت گردید. ویژگیهای ساختاری محاسبهشده شامل میانگین قطر برابر سینه، ارتفاع غالب، شاخص چیرگی، شاخص تمایز قطری و ارتفاعی، شاخص آمیختگی گونهای و شاخص زاویة یکنواختی (برای بررسی الگوی پراکنش) بودند. در مجموع، ۳۱۰ گروه ساختاری در تیپ راش خالص و ۴۱۱ گروه در تیپ آمیخته مورد تحلیل قرار گرفت. برای مقایسة شاخصها بین دو تیپ از آزمون تی مستقل (t-test) استفاده شد. یافتهها: در مجموع، ۲۵۶ پایه راش کهنسال در تیپ خالص و ۱۳۸ پایه در تیپ آمیخته ثبت شد که نشاندهندة غالبیت مطلق این گونه در منطقه است. از نظر ابعاد رویشی، بزرگترین درختان متعلق به گونه توسکا (Alnus subcordata) در تیپ راش خالص با میانگین قطر 4/103 سانتیمتر و ارتفاع 8/40 متر بود. ممرز (Carpinus betulus) با ۱۵۳ درخت در تیپ آمیخته دومین گونة فراوان بود اما ابعاد کوچکتری داشت. تحلیل شاخص زاویة یکنواختی نشاندهندة الگوی پراکنش نسبتاً یکنواخت در هر دو تیپ بود. شاخص آمیختگی گونهای در تیپ آمیخته بهطور معنیداری بیشتر از تیپ خالص بود. آزمون تی مستقل نشان داد که تنها دو شاخص آمیختگی گونهای و تمایز ارتفاعی تفاوت آماری معنیداری بین دو تیپ دارند (0/05=P). سایر شاخصها شامل تمایز قطری، چیرگی و زاویة یکنواختی تفاوت معنیداری نشان ندادند. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش تأکید میکند که حضور درختان کهنسال راش بهتنهایی نمیتواند تمایز ساختاری واضحی در سطح افقی ایجاد کند؛ بلکه تفاوتهای اساسی بین تیپهای راش خالص و آمیخته بیشتر در ویژگیهای کیفی توده، رقابت عمودی برای نور (نشاندادهشده توسط تمایز ارتفاعی) و تنوع گونهای همسایگان (شاخص آمیختگی) خلاصه میشود. بهعبارت دیگر، الگوی پراکنش درختان کهنسال در هر دو تیپ مشابه است، اما ساختار عمودی و ترکیب گونهای پیرامون آنها تفاوت معنیدار دارد. این یافته برای مدیریت حفاظتی جنگلهای هیرکانی حائز اهمیت است، زیرا نشان میدهد که حفظ صرف درختان کهنسال کافی نیست و باید به بافت اکولوژیک پیرامون آنها شامل تنوع گونهای و رقابتهای ارتفاعی توجه شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تیپهای جنگلی؛ درختان کهنسال؛ راش شرقی؛ شاخصهای ساختاری؛ مدیریت پایدار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Structural analysis of veteran trees and their neighbors in Hyrcanian forest types (Case study: Baharbon district of the Kheyroud Forest) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zahra Veysi1؛ Mohsen Javanmiri Pour2؛ Vahid Etemad1؛ Mohsen Ghalandar3 | ||
| 1Department of Forestry and Forest Economics, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, University College of Agriculture and Natural Resources, Karaj, Iran. | ||
| 2Forest and Rangeland Research Devision, Kermanshah Province Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Kermanshah, Iran. | ||
| 3Department of Statistics and Mathematics, Gonbad-Kavoos University. Gonbad-Kavoos, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: Old-growth trees are recognized as key components of the functioning, stability, and biodiversity of natural forests, especially in the Hyrcanian forests. This study aimed to analyze the structural characteristics and spatial distribution patterns of Oriental beech (Fagus orientalis) old-growth trees and their neighboring trees in two different forest types (pure beech and mixed beech with other species) in the Baharbon district of Kheyroud Forest, northern Iran. Method: Old-growth beech trees were identified based on diameter at breast height (DBH > 100 cm). A total of 47 sample plots (0.5 ha in the mixed type and 1 ha in the pure type) were established around old-growth trees. Within each plot, all trees with DBH > 7.5 cm were measured, and their species were recorded. Structural attributes, including mean DBH, dominant height, dominance index, diameter and height differentiation indices, species mingling index, and uniform angle index (for spatial pattern), were calculated. In total, 310 structural groups in the pure beech type and 411 groups in the mixed type were analyzed. An independent t-test was used to compare the indices between the two forest types. Results: Oriental beech was the dominant species, with 256 old-growth trees in the pure type and 138 in the mixed type. In terms of vegetative dimensions, alder (Alnus subcordata) had the largest size in the pure beech type (mean DBH = 103.4 cm, mean height = 40.8 m). Hornbeam (Carpinus betulus) was the second most frequent species in the mixed type (153 trees) but had smaller dimensions. The uniform angle index indicated a relatively regular distribution pattern in both types. The species mingling index was significantly higher in the mixed type. The independent t-test revealed that only species mingling and height differentiation showed statistically significant differences (P ≤ 0.05) between the two forest types. Other indices, including diameter differentiation, dominance, and the uniform angle index, did not differ significantly. Conclusion: The results emphasize that the mere presence of old-growth beech trees does not create strong structural differentiation at the horizontal level. Instead, the key differences between pure and mixed beech types are reflected in qualitative stand features, vertical competition for light (expressed by height differentiation), and neighborhood species diversity (expressed by the mingling index). In other words, while the spatial distribution pattern of old-growth trees is similar in both types, the vertical structure and species composition surrounding them differ significantly. These findings are crucial for conservation-oriented management of Hyrcanian forests, suggesting that preserving old trees alone is insufficient; attention must also be paid to the ecological context, including species diversity and vertical interactions. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Forest types, Old-growth trees, Oriental beech, Structural indices, Sustainable management | ||
| مراجع | ||
|
[1] Akhavan, R. & Hassani, M. (2023). Quantifying the structure of pure beech forests using spatial structural indices (case study: Hyrcanian forests of Mazandaran province, Iran). Forest Research and Development, 9(2), 221-235. (In Persian) [2] Azaryan, M., Marvie Mohadjer, M.R., Etemaad, V., Shirvany, A. & Sadeghi, S.M.M. (2015). Morphological characteristics of old trees in hyrcanian forest (Case study: Pattom and Namkhaneh districts, Kheyrud). Forest and Wood Products, 68(1), 47-59. (In Persian) [3] Etemad, V. (2002). Quantitative and qualitative study of beech seeds (Fagus orientalis Lipsky) in the forests of Mazandaran province. PhD dissertation. Department of Forestry and Forest Economics, Faculty of Natural Resources, University of Tehran. (In Persian) [4] Etemad, V., Javanmiri Pour, M. & Asgari, M. (2024). Ecological silviculture, concepts and applications. Tehran University Press, 648 p. (In Persian) [5] Farhadi, P., Soosani, J., Erfanifard, Y. & Akhtari, M. (2019). Analysis of different type’s structure in Nave Asalem-Gilan forests by using nearest neighbor indices. Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology), 32(1), 167-182. (In Persian) [6] Franklin, J.F. & Van Pelt, R. (2004). Spatial aspects of structural complexity in old-growth forests. Journal of Forestry, 102(3), 22-28. [7] Ghaisaryan, A., Fatehi, P. & Etemad, V. (2023). Estimation of species diversity in the Hyrcanian forests using Sentinel-2 Data (Case study: Kheyrud forest, Mazandaran). Forest and Wood Products, 76(3), 229-243. (In Persian) [8] Ghanbari, S. & Sefidi, K. (2019). Structure and spatial distribution pattern of tree communities of Juniper (Juniperus foetidissima Willd) in Arasbaran region. Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology), 31(4), 909-921. (In Persian) [9] Gilhen-Baker, M., Roviello, V., Beresford-Kroeger, D. & Roviello, G.N. (2022) Old growth forests and large old trees as critical organisms connecting ecosystems and human health. A review. Environmental Chemical Letters, 20(2), 1529-1538. [10] Ghomi, A., Akbarinia, M., Hosseini, S.M. Talebian, M.H. & Knapp, H.D. (2020). Prioritizing of the Hyrcanian Proposed Sites for Inscription on the UNESCO´S World Heritage List by use of Decision Making Methods. Ecology of Iranian Forest. 8(16), 90-102. (In Persian) [11] Hosseinzadeh, R., Soosani, J. & Naghavi, H. (2022). Investigation of competition and structural characteristics of Fagus orientalis, Carpinus betulus and Quercus castanaefulia in different stratums (Case Study: Asalem Forests). Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology), 35(2), 262-273. (In Persian) [12] Javanmiri Pour, M. (2024). A Study on the Structure Complexity Index and Stand Quality in Managed Mixed Habitats in Kheyrud Forest. Ecology of Iranian Forest. 12(1), 99-112. (In Persian) [13] Javanmiri Pour, M., Etemad, V. & Sooofi Mariv, H. (2022). Some structural features of forest types in Hyrcanian Forest (A case study: Palang-Darreh forest, Savadkoh). Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology), 35(1), 47-67. (In Persian) [14] Marvi Mohajer, M. (2013). Forest ecology and silviculture. Tehran University Press, 4th edition, 419 p. (In Persian) [15] Pourhashemi, M., Mansouri, F., Parhizkar, P., Panahi, P., & Hasani, M. (2015). Spatial pattern of sprout-clumps of Brant`s oak (Quercus brantii Lindl.) in utilized forest stands of Marivan. Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology), 27(4), 534-543. (In Persian) [16] Pommerening, A. (2002). Approaches to Quantifying Forest Structures. Forestry, 75, 305-324. [17] Pommerening, A. & Grabarnik, P. (2019). Individual-based methods in forest ecology and management (1st ed.). Springer Cham. [18] Pommerening, A. & Štěrba, H. (2024). Monitoring spatial tree diversity indices using relascope sampling: Estimators, interactions and limitations. Ecological Informatics, 81, 102579. [19] Pretzsch, H. (2009). Growth, dynamics, and yield of forests: From measurements to models (First ed.). Springer-Verlag. [20] Sagheb Talebi, Kh., Sajedi, T. & Pourhashemi, M. (2014). Forests of Iran, A Treasure from the Past, a Hope for the Future. Springer Dordrecht. 152 p. (In Persian) [21] Šamonil, P., Daněk, P., Senecká, A., Adam, D. & Phillips, J. D. (2018). Biomechanical effects of trees in an old-growth temperate forest. Earth Surface Processes and Landforms, 43(5), 1063-1072. [22] Zhang, L., Hui, G., Hu, Y. & Zhao, Z. (2018). Spatial structural characteristics of forests dominated by Pinus. PLOS ONE, 13(4), e0194710. [23] Kazempour larsary, M., Taheri abkenar, K., Akhavan, R., & Pourbabaei, H. (2021). Spatial patterns of trees and height story competition over forest developmental stages in the mixed stands of Guilan. Journal of Environmental Research & Technology, 5(8), 1-13. (In Persian) [24] Carroll, C., Noon, B.R., Masino, S.A. & Noss, R.F. (2025). Coordinating old-growth conservation across scales of space, time, and biodiversity: Lessons from the US policy debate. Frontiers in Forests and Global Change, Article 1493879. [25] Moridi, M., Fallah, A., Pourmajidian, M. & Sefidi, K. (2021). Quantitative Analysis of Forest Structure at Growing Up Volume Stage in the Evaluation of Natural Beech Stands (Case Study: Kheyroud Forest). Iranian Journal of Forest, 13(2), 115-128. (In Persian) [26] Peterken, G.F. (1996). Natural Woodland: Ecology and Conservation in Northern Temperate Regions. Cambridge University Press. 522 P. [27] Bauhus, J., Puettmann, K. & Messier C. (2009). Silviculture for old-growth attributes. Forest Ecology and Management, 258(4), 525-537. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 293 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 70 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب