خوانش نوین از دین زرتشت بررسی راهبردهای ارباب کیخسرو در احیای آیین زرتشت در ایران معاصر | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 58، شماره 2، دی 1404، صفحه 409-430 اصل مقاله (849.95 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2025.400077.630654 | ||
| نویسندگان | ||
| نازنین جلیلی1؛ بهزاد حمیدیه* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ارباب کیخسرو شاهرخ، از شخصیتهایی است که نقشی مؤثر در شناساندن دین زرتشت به ایرانیان معاصر و تعمیق گرایش ملیگرایان به این دین ایفا کردهاست. پرسش این مقاله آن است که او در معرفی آیین زرتشت چگونه عمل کرده است که توانسته چنین تأثیری در محیط ایران داشته باشد. برای پرداختن به این پرسش، به سراغ مهمترین اثر او در معرفی دین زرتشت، کتاب «فروغ مزدیسنی» رفتهایم و کوشیدهایم محتوای آن را تحلیل کیفی کنیم. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که او در مواجهه با ایران در آستانه مدرن شدن، از چهار استراتژی کلیدی بهره گرفتهاست: نخست، با تأکید بر پیوند آیین زرتشت با هویت ملی و باستانی ایرانیان، زمینه را برای بازگشت ملیگرایان به این آیین فراهم آورد. دوم، با رویکردی نوآورانه، دین زرتشت را بهعنوان یک دین توحیدی و یکتاپرست معرفی کرد و با استفاده از اصطلاحات الهیات اسلامی، درک آن را برای عموم تسهیل نمود. سوم، بر تعالیم اخلاقی و عملی این آیین، بهویژه اصل پندار، گفتار و کردار نیک، تمرکز کرد تا آن را بهعنوان یک راهنمای کاربردی برای زندگی مدرن ارائه دهد. سرانجام، با استناد به توجه غربیان به دین زرتشت، آن را دینی همسو با یافتههای علمی و تمدن نوین غرب معرفی کرد. در نتیجه، موفقیت در احیای آیین زرتشت، نه به دلیل ارائه یک قرائت سنتی، بلکه با ارائه یک خوانش نوین، ملی، اخلاقی و همسو با مدرنیته بودهاست. این پژوهش، سهم ارباب کیخسرو را در شکلگیری گفتمان نوگرای زرتشتی در ایران معاصر برجسته میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارباب کیخسرو شاهرخ؛ دین زرتشت؛ باستانگرایی؛ ملیگرایی؛ مدرنیته | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 501 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 601 |
||