پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,868 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,674,461 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,692,346 |
بازاندیشی تنهایی: نقد درمان مبتنی بر ارتباط و احیای مفهوم خلوت در سنت عرفانی | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 58، شماره 2، دی 1404، صفحه 539-558 اصل مقاله (720.71 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2026.403128.630677 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامعلی هاشمی فر* 1؛ مهدی عظیمی2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیل انتقادی میانرشتهای، مسئلۀ تنهایی انسان معاصر را بازاندیشی میکند و نشان میدهد درمانهای مبتنی بر ارتباط (RBT)، هرچند در بهبود مهارتهای میانفردی و کاهش انزوای اجتماعی مؤثرند، در سطحی عمیقتر، از التیام رنج اگزیستنسیال و خلأ معنای زیسته ناتوان میمانند. با تفکیک میان انزوا، تنهایی رنجآور و خلوتگزینی آگاهانه، و با مرور شواهد نظری و تجربی درباره پیامدهای تنهایی، استدلال میشود که اتکای یکسویه به پیوندهای بیرونی میتواند به وابستگی، انتقالهای آسیبزا و ناکارآمدی در موقعیتهای خاص بینجامد. در برابر، سنت حکمی-عرفانی اسلامی، راهبردی بدیل عرضه میکند: «خلوت»، نه به معنای کنارهگیری منفعلانه، بلکه بهمثابۀ ظرفیتی نظاممند برای خودتنظیمی عاطفی، آگاهی فراشناختی، پالایش توجه و بازآفرینی معنا. بر این مبنا، خلوت ابزار تبدیل رنج تنهایی به شکوفایی خلاقیت، منبع رشد فردی و گشودگی به ساحت قدسی است و بهجای گریز از دیگری، امکان مواجۀ اصیل با خویشتن و بازتنظیم نسبت با جهان اجتماعی را فراهم میآورد. نوآوری مقاله در صورتبندی خلوت بهعنوان مکانیسمی فلسفی-روانشناختی است که میتواند مکمل درمانهای ارتباطمحور تلقی شود؛ بدیلی که ضمن تبیین بنیانهای نظری خود در میراث حکمی و عرفانی، پاسخی تازه به بحران تنهایی انسان مدرن عرضه میکند و افقهایی نو برای فهم و مواجۀ وجودی با تنهایی میگشاید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنهایی؛ خلوت؛ درمان مبتنی بر ارتباط؛ رواندرمانی اگزیستنسیال | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rethinking Loneliness Critique of Relation-Based Therapy and Revival of the Concept of Solitude (Khalwat) in Mystical Tradition | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Gholamali Hashemifar1؛ Mahdi Azimi2 | ||
| 1PhD Student, Department of Philosophy and Islamic Theology, Faculty of Theology, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Faculty of Theology, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research rethinks the problem of contemporary human loneliness using a descriptive and interdisciplinary critical analytical approach. It demonstrates that Relation-Based Therapies (RBT) while effective in improving interpersonal skills and reducing social isolation, fail at a deeper level to heal existential suffering and the void of lived meaning. By distinguishing between isolation, painful loneliness, and conscious solitude (Khalwat).and reviewing theoretical and empirical evidence regarding the consequences of loneliness, it is argued that one-sided reliance on external bonds can lead to dependency, traumatic transference, and inefficiency in specific situations. In contrast, the Islamic philosophical-mystical tradition offers an alternative strategy: Khalwat, not as passive withdrawal, but as a systematic capacity for emotional self-regulation, metacognitive awareness, purification of attention, and meaning recreation. Based on this, Khalwat is a tool for transforming the suffering of loneliness into the blossoming of creativity, a source of personal growth, and openness to the sacred realm. Instead of fleeing from the other, it provides the possibility of an authentic encounter with the self and a realignment of one's relationship with the social world. The article's innovation lies in formulating Khalwat as a philosophical-psychological mechanism that can be considered a complement to relation-based therapies; an alternative that, while explaining its theoretical foundations in the wisdom and mystical heritage, offers a fresh response to the crisis of modern human loneliness and opens new horizons for an existential understanding and confrontation with loneliness. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Loneliness, Solitude (Khalwat), Relation-Based Therapy, Existential Psychotherapy | ||
| مراجع | ||
|
آشتیانی، جلالالدین. (1378). منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران (ج 3). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
سهروردی، یحیی بن حبش. (1372). مجموعه مصنفات شیخ اشراق (جلد 3). تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
شهرزوری، شمسالدین محمد. (1372). شرح حکمة الاشراق (تحقیق حسین ضیایی). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (بیتا). الرسائل (رسالة فی القضاء و القدر). تهران: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1366الف). تفسیر القرآن الکریم (جلد 4). تهران: بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1366ب). شرح أصول الکافی (جلد 1). تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
شیرازی، قطبالدین. (1383). شرح حکمة الاشراق. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
قشیری، ابوالقاسم. (1388). رساله قشیریه (تصحیح ابوعلی حسن بن احمد عثمانی و بدیعالزمان فروزانفر). تهران: نشر زوار.
نسفی، عزیز. (1378). سلوک صوفیانه (تحقیق لوید وینستجان ریجون و مجدالدین کیوانی). تهران: نشر مرکز.
هروی، محمدشریف. (1363). شرح حکمة الاشراق (تصحیح حسین ضیایی). تهران: امیرکبیر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 134 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 132 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب