تبیین "هویتی" جنبش" احیای اسلامی" و نسبت آن با توسعه سیاسی | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 58، شماره 2، دی 1404، صفحه 563-582 اصل مقاله (558.01 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2026.404775.630694 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم چنگی آشتیانی1؛ حمیدرضا جلائی پور* 2؛ غلامرضا غفاری3 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه جامعهشناسی توسعه، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه جامعهشناسی توسعه، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3استاد، گروه جامعهشناسی توسعه، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی دلایل شکلگیری جنبش «احیای اسلامی» با رویکرد «سیاست هویت» در ایران در دوران حکومت پهلوی میپردازد. این مقاله به روش تاریخی-تطبیقی، شباهتها و تفاوتهای این جنبش را با جنبشهای «نوین دینی» در جهان نشان میدهد. گیدنز سه عامل را در شکلگیری جنبشهای «نوین دینی» موثر میداند: 1-فرآیند دنیوی شدن در جامعه 2-تغییرات اجتماعی پرشتاب 3-حس بیگانگی از جریان اصلی حاکم. بازخوانی تاریخی عصر پهلوی نشان میدهد عوامل شکلگیری جنبش «احیای اسلامی» نیز با سه عامل یادشده، در برخی موارد شباهت دارد، یعنی نوسازی ایران، در آن زمان با تغییرات اجتماعی پرشتاب و پدیده عرفی شدن همراه بودهاست، و به دلیل اینکه آموزههای اسلام قرنها بر شکلگیری «هویت» فرهنگی ایرانیان تاثیرگذار بوده، غیر دینی ساختن جامعه باعث «چالش هویتی» برای اکثر ایرانیان شد، آنان حس بیگانگی نسبت به این اقدامات دانشتند و برای غلبه بر این احساس با روحانیون همراه شدند. در مورد تفاوت این جنبش با جنبشهای «نوین دینی» میتوان به عواملی مانند «سیاست توسعه ناهمگون» در عصر پهلوی و نگرش خاص روحانیون به توسعه اشاره کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیاست هویت؛ دین؛ جنبشهای نوین دینی؛ جنبش احیای اسلامی؛ توسعه سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 292 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 243 |
||