پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,157 |
| تعداد مقالات | 76,944 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,081,094 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,025,965 |
فرایند سکولاریزاسیون در آیینه نظریهها: واکاوی تحولات دین پس از انقلاب صنعتی | ||
| مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) | ||
| دوره 32، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 125-144 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: علمی وپزوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsr.2025.395240.2044 | ||
| نویسندگان | ||
| لقمان امامقلی* ؛ فواد حبیبی | ||
| استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین تحولات جهان مدرن، دگرگونی جایگاه دین در زندگی اجتماعی است. این مقاله با هدف تبیین نظری فرایند سکولاریزاسیون پس از انقلاب صنعتی، چهار نظریه اصلی را بررسی میکند: نظریه سکولاریزاسیون کلاسیک، مدل اقتصاد مذهبی، مدل تضاد اجتماعی-سیاسی و مدل انتقال فرهنگی-اجتماعی. نظریه کلاسیک، افول دین را نتیجه اجتنابناپذیر مدرنیته، عقلانیت و تخصصگرایی میداند؛ در حالی که مدل اقتصاد مذهبی آن را تابع ساختار رقابتی بازارهای دینی و آزادی انتخاب مذهبی تلقی میکند. مدل تضاد اجتماعی-سیاسی، نقش درگیریهای ایدئولوژیک میان دین و گفتمانهای سکولار مانند ناسیونالیسم و سوسیالیسم را برجسته میسازد؛ و مدل فرهنگی-اجتماعی، بر دگرگونی کیفیت تجربه دینی و فرایندهای نمادین تمرکز میکند. بررسی این دیدگاهها نشان میدهد که سکولاریزاسیون فرایندی متکثر، زمینهمند و غیریکدست است. در نهایت، با تحلیل تحولات دینی در دهههای اخیر از بازگشت دین به عرصه عمومی تا ظهور جامعه پساسکولار نشان داده میشود که نظریههای سکولاریزاسیون نیازمند بازنگری و تلفیق مجدد در پرتو تحولات معاصرند. دین، برخلاف تصور پیشین، نه حذفشده و نه به حاشیه رانده شده، بلکه در قالبهای نوین در حال بازآفرینی است. بر این اساس، مقاله حاضر بر ضرورت بهکارگیری رویکردی چندسطحی و میانرشتهای در فهم وضعیت دین در جهان معاصر تأکید میکند. بر این اساس، مقاله با پیشنهاد یک مدل ترکیبی چندسطحی متشکل از ابعاد ساختاری، رفتاری، ایدئولوژیک و فرهنگی کوشیده است چارچوبی جامعتر برای فهم دین در جهان پساسکولار ارائه دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دین؛ انقلاب صنعتی؛ تحولات دینی؛ سکولاریزاسیون؛ جامعه پساسکولار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Process of Secularization in the Mirror of Theories: An Analysis of Religious Transformations After the Industrial Revolution | ||
| نویسندگان [English] | ||
| lugman Emamgoli؛ Foad Habibi | ||
| Assistant professor, Department of sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the most significant transformations of the modern world is the shifting role of religion in social life. This article aims to provide a theoretical explanation of the process of secularization following the Industrial Revolution by examining four major theoretical frameworks: classical secularization theory, the religious economy model, the socio-political conflict model, and the cultural–symbolic transformation model. The classical theory views the decline of religion as an inevitable outcome of modernity, rationalization, and specialization; in contrast, the religious economy model sees religiosity as dependent on the competitive structure of religious markets and individual choice. The socio-political conflict model emphasizes ideological struggles between religion and secular discourses such as nationalism and socialism, while the cultural–symbolic model focuses on qualitative shifts in religious experience and meaning-making processes. Analyzing these perspectives reveals that secularization is a plural, context-dependent, and non-linear process. Ultimately, by examining recent religious developments—from the return of religion to the public sphere to the rise of the post-secular society—the article demonstrates that secularization theories require revision and reintegration in light of contemporary changes. Contrary to earlier assumptions, religion has neither disappeared nor been completely marginalized; instead, it is being reinvented in new forms. Accordingly, this article emphasizes the need for a multi-level and interdisciplinary approach to understanding religion in the contemporary world. To this end, it proposes an integrated model—encompassing structural, behavioral, ideological, and cultural dimensions—as a more comprehensive framework for interpreting religion in the post-secular age. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Religion, Industrial Revolution, Religious transformations, Secularization, Post-secular society | ||
| مراجع | ||
|
اسمیت، فیلیپ (1383) درآمدی بر نظریه فرهنگی، حسن پویان، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
اعتمادی فرد، مهدی و صدوقی نیا، طیبه (۱۳۹۶)« واکاوی الگوی امتناع نظریه جامعه شناسی و علوم اجتماعی اسلامی در ایران» در فصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی؛ سال پنجم، شماره دوم ، پاییذ ۱۳۹۶ ؛ صص ۱۱۲-۱۳۷
اینگلد، تیم (1398) ساختن؛ مریم پوراسماعیل" تهران: فرهامه
باقری، یاسر (۱۴۰۲) «توصیف ژرف سه بعدی: واکاوی عناصر بنیادین پژوهش در آثار مرتضی فرهادی»؛ فصنامه علمی روش شناسی علوم انسانی؛ بهار ۱۴۰۲، سال ۲۹، شماره ۱۱۴ صص: ۱-۱۷
بسنیه، پیر(1340) روش مردمشناسی، علیمحمد کاردان، تهران: دانشگاه تهران.
بوراوی،مایکل (1387) "درباره جامعه شناسی مردم مدار"؛ نازنین شاهرکنی؛ در مجله جامعه ایران، دوره هشتم، شماره یک، بهار 1387؛ ص 168-201
بوردیو،پیر (1396) انسان آکادمیک؛ رضاکاویانی؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بیتس، دانیل و پلاگ، فرد(1375) انسانشناسی فرهنگی، محسن ثلاثی، تهران: علمی.
پارسانیا، حمید و اسکندری نداف، علی (۱۴۰۰) «علم جامعه شناسی در ایران از منظر جامعه شناسان ایرانی» در فصلنامه مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، سال نهم، شماره دوم (پیاپی ۱۸) تابستان ۱۴۰۰ صص ۱۷۵-۲۰۵
پلتو، پرتی.ژ(1375) روشتحقیق در انسانشناسی، محسن ثلاثی، تهران: علمی.
تهرانیان، مجید (1396) دانشگاه،ارتباطات و توسعه ملی در ایران (به کوشش هادی خانیکی). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
توفیق، ابراهیم (۱۳۹۰) «جامعه دوران گذار و گفتمان پسااستعماری: تاملی در بحران علوم اجتماعی در ایران» در مجله جامعه شناسی ایران: ۱۳۹۰ دوره دوازدهم شماره ۱ و ۲ صص ۳-۳۹
توفیق، ابراهیم (1396) درباره نظام دانش؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
توکلی زاده و همکاران (۱۳۹۳) « استناد به انتشارات ملی، سنجهای برای بومی سازی علم: مطالعة نشریات علمی-پژوهشی حوزة علوم اجتماعی ایران در سالهای 1389-1381» در پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات؛ دوره ۳۰ شماره ۲ صص: ۳۳۷-۳۵۶
دالوند، حمیدرضا (1398) تاریخ مردم شناسی و فرهنگ مردم در روزگار پهلوی؛تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ذکایی، محمدسعید و امیری مقدم، محدثه (۱۴۰۰) « سیر تحولات تاریخی روش کیفی در علوم اجتماعی معاصر ایران » مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، دورة پانزدهم، شمارة 1، بهار 1400 : صص ۱-۳۴
راغفر، حسین (۱۳۹۰) « اقتصاد سیاسی علوم اجتماعی در ایران: چالشها و فرصتها » در در مجلة مطالعات اجتماعی ایران، دورة پنجم، شمارة 4، زمستان 1390 صص ۴۵-۶۱
رحمانی، جبار (به کوشش) (۱۴۰۰) مردمنگاری ایرانی؛ تهران: موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
رحمانی،جبار (به کوشش) (1396) پرسش از دانشگاه ایرانی؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سروش، عبدالکریم (۱۳۷۶) «نکاتی چند در مورد تحقیقات علوم اجتماعی در ایران» جامعه شناسی ایران پاییز ۱۳۷۶ شماره ۲
سعید، ادوارد(1371) شرقشناسی، عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
العطاس،فرید (1397) گفتمان های دگر واره در علوم اجتماعی آسیا؛ محمد امین قانعی راد و ابولفصل مرشدی؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فاضلی، نعمت الله (1396) علوم انسانی و اجتماعی در ایران؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فرهادی، مرتضی ( ۱۳۸۲) کشتکاری و فرهنگ (چون و چراهایی بر کشاورزی صنعتی و شیوههای سنتی بهورزی و بهداری و توانبخشی زمین در ایران...)،تهران: مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی، وزارت جهاد کشاورزی.
فرهادی، مرتضی ( ۱۳۹۴ -الف) فرهنگ یاریگری در ایران: جلد اول، یاریگری سنتی در آبیاری و کشتکاری؛ تهران: مرکز نشر دانشگاهی
فرهادی، مرتضی (۱۳۷۲) نگاهی به اهمیت و پیشینه کبوترخانههای ایران،تهران:جشنواره هنری ادبی روستا.
فرهادی، مرتضی (۱۳۷۸) موزههای بازیافته (گمانهزنیهایی در فرهنگ عشایر و روستاییان سیرجان، بافت، بردسیر و شهر بابک استان کرمان)، کرمان: کرمانشناسی.
فرهادی، مرتضی (۱۳۹۳)واره. درآمدی به مردمشناسی و جامعه شناسی تعاون؛ تهران: سهامی انتشار
فرهادی، مرتضی (۱۳۹۴ - ب)کمره نامه: هشت در به هشت منظر از هفت هزار خوان (هشت ریزمردمنگاری از فرهنگ فرادادی مردم کمره – شهرستان خمین-؛ تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
فرهادی، مرتضی (۱۳۹۷ - الف) انسانشناسی یاریگری؛ اراک: انتشارات حبله رود
فرهادی، مرتضی (۱۳۹۷ - ب) صنعت بر فراز سنت یا در برابر آن: انسانشناسی توسعه نیافتگی؛ تهران: دانشگاه علامه طباطبایی
فرهادی، مرتضی (۱۳۹۷ - ج) مکتب نوسازی و دشواری های بومی سازی در ایران؛ تهران: موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فرهادی، مرتضی (با همکاری مرتضی سالمی) (۱۳۹۸) به راه بادیه رفتن؛ نقد علوم اجتماعی و بن لادهای آن در ایران؛ تهران: حبله رود
فکوهی، ناصر(1381) تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی، تهران: نی.
فی، برایان(1381) فلسفه امروزین علوم اجتماعی، خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو.
قانعی راد، محمد امین و خسرو خاور،فرهاد (1390) جامعه شناسی کنشگران علمی در ایران. تهران: نشر علم.
کوش، دنی(1381) مفهوم فرهنگ در علوم اجتماعی، فریدون وحیدا، تهران: سروش.
کاظمی، عباس (۱۴۰۱) سفرنظریه ها؛ تهران: نشر اگر
لطفی، بهنام (۱۳۹۱) «واره: یک تعاونی به وسعت ایران؛ درباره تلاش دکتر مرتضی فرهادی تولید دانش بومی»؛ در مجله سوره اندیشه شماره ۶۱و ۶۰ تیر و مرداد ۱۳۹۱ صص ۴۹-۵۰
محمدی، محمد علی (۱۳۹۰) « چالش میان گفتمانهای علوم اجتماعی و پارادایم قدرت در ایران » در مجلة مطالعات اجتماعی ایران، دورة پنجم، شمارة 4، زمستان 1390 صص ۱۱۳-۱۳۱
مطیع، ناهید (۱۳۸۱) «نقد کتاب واره: نوعی تعاونی سنتی هن و زنانه در ایران»فصلنامه علوم اجتماعی، شماره ۱۷ بهار ۱۳۸۱صص ۱۵۵-۱۶۰
Atkinson, p(1990) Ethnograhic lmagination, NewYork: Routledge.
Bowie, f(2000) Anthropology of Religion, Oxford: Blackwell.
Duranti, A(1997) Linguistic Anthropology, NewYork: Cambridge.
Eastman.C.M(1994) Aspect of language and Culture, Washington, Chandler & Sharp.
Eriksen, Th.H&Nielsen.f.s(2001)A History of Anthropology.
Geertz, cliford(1973) Interpretation of Cultures , New York: Basic Book
Hastrup,k(1995) A passage to Anthropology, NewYork: Routledge.
Smith, Phlilp(2001) Cultural Theory; Oxford:Blackwell. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 184 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب