پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,200 |
| تعداد مقالات | 77,258 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,592,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,646,178 |
بازخوانی قاعدۀ لا کفالة فی الحد در پرتو نظریۀکفالت اختیاری در قصاص | ||
| فقه و مبانی حقوق اسلامی | ||
| دوره 58، شماره 2، بهمن 1404، صفحه 387-409 اصل مقاله (698.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jjfil.2026.395296.669838 | ||
| نویسندگان | ||
| کوثر بهاریان شرقی1؛ محمد حسن حائری* 2 | ||
| 1دانشآموختۀ کارشناسی ارشد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2استاد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| کفالت، ازجمله قراردادهای فقهیحقوقی و بر دو قسم اختیاری و قهری است. زمان رسیدگی و تحقیقات قضایی، صدور و نیز اجرای حکم و اِعمال مجازات راجع به متهم یا محکوم به قتل میتواند بهدلیل وجود موانعی؛ نظیر گذشت برخی از اولیای دم و عدمعفو برخی دیگر یا صغر سن متهم یا محکوم علیه و ... افزایش یابد. بنابراین، بهمنظور عدمحبس متهم یا محکوم علیه تا اتخاذ تصمیم نهایی مرجع صالح و نیز اولیای دم مقتول، متهم یا محکوم میتوانند درصورت پذیرش اولیای دم یا مجنیعلیه با معرفی کفیل از حبس رها شوند.جستار حاضر با روش توصیفیتحلیلی به تبیین و تحلیل این مسئله از منظر فقه و حقوق میپردازد. فقهای امامیه در زمینۀ اجرای عقد کفالت در امور جزایی با استناد به دلایل، دو رویکرد متفاوت ارائه کردند: برخی از صاحبنظران با استناد به قاعدۀ وزر (اصل شخصیبودن مجازاتها) در این مسئله و نیز قاعدۀ «لا کفالة فی الحد» قصاص را در زمرۀ حدود میدانند و بهعقیدۀ آنان امکان انعقاد عقد کفالت در مجازات قصاص وجود ندارد. در مقابل نیز برخی قصاص را کیفری مستقل از حدود دانسته و موافق جریان کفالت قراردادی در قصاص هستند. لذا باتوجهبه تمایزات میان حقالله و حقالناس، اطلاقات و عمومات باب عقود و قراردادها، مشروعیت عقد کفالت در قصاص برگزیده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کفالت؛ کفالت اختیاری؛ قصاص؛ حدود؛ عمومات و اطلاقات باب عقود | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Retrieval of the Rule of no Guarantorship in the Light of the Theory of Optional Personal Surety in the Case of Retaliation (Qiṣāṣ) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| kosar bahariansharghi1؛ Mohammad Hassan Haeri2 | ||
| 1MA, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Shahid Motahhari Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. | ||
| 2Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Shahid Motahhari Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Personal Surety (Kifālat) is a legal and juridical contract that comes in two forms: optional and compulsory. The inquest and judicial inquiry, pronouncement and enforcement of a judgment, and infliction of punishment on the perpetrator may be prolonged for reasons such as a pardon granted by some blood heirs and lack of pardon by others, or the accused or perpetrator being a minor, and so on. Therefore, to prevent the imprisonment of the accused or perpetrator pending the court's final decision or the avengers of blood, they can be released upon providing a surety, provided the blood heirs or the victim accept. This study examined the issue from jurisprudential and legal perspectives, using a descriptive-analytical method. There are two opinions among jurists regarding personal surety in criminal cases. Some believe that personal surety in retaliation cases is invalid. This group views retaliation as one of the Ḥudūd and cites the "Lā Kifālat fi al-Ḥudūd" rule and also cites the "Vizr" rule (the Doctrine of Personal Punishment). In contrast, some others consider Qiṣāṣ to be an independent punishment of Ḥudūd and believe that Kifālat in retaliation cases is valid. Considering the distinctions between Allah's right and people's right, and general and absolute evidence regarding contracts and agreements, the legitimacy of personal surety in retaliation cases has been chosen. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Personal Surety, Optional Personal Surety, Retaliation, Ḥudūd, Generalities and applications of contracts | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم. (1386). ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی. تهران:دار الکتب الاسلامیة.
آقایینیا، حسین. (1387). حقوق کیفری اختصاصی جرایم علیه اشخاص (جنایات). چاپچهارم. تهران: میزان.
آلکاشفالغطاء، محمدحسین. (1422). تحریر المجلة. قم: مرکز التحقیقات و الدراسات العلمیة.
ابنادریس، محمدبناحمد. (1410). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ابنبابویه، محمدبنعلی. (بیتا). کتاب من لایحضره الفقیه. بیروت: الأعلمی.
ابنحمزه، محمدبنعلی. (1408). الوسیلة إلی نیل الفضیلة. قم: مکتبة آیتالله العظمی المرعشی النجفی (ره).
ابنفارس، احمدبنفارس. (1404). معجم مقائیس اللغة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
اردبیلی، محمدعلی. (1403). حقوق جزای عمومی. چاپپنجم. تهران: میزان.
امامی، حسن. (1387). حقوق مدنی. چاپبیستم. تهران: اسلامیه.
انصاری، مرتضیبنمحمدامین. (بیتا). مکاسب. تراث الشیخ الأعظم.
بحرانی، یوسفبناحمد. (1363). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1378). عقد کفالت. چاپسوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. چاپاول. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
ــــــــــ. (1382). مجموعۀ محشی قانون مدنی. چاپدوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
جمعی از پژوهشگران. (1423). موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب اهل البیت علیهم السلام. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع).
جوهری، اسماعیلبنحماد. (1410). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. چاپاول. بیروت:دار العلم.
حائری شاهباغ، علی. (1382). شرح قانون مدنی. چاپدوم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
حر عاملی، محمدبنحسن. (1412). هدایة الأمة إلی احکام الأئمة علیهم السلام. مشهد: آستانة الرضویة المقدسة.
ــــــــــ. (1416). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: آلالبیت (ع).
حسینی شیرازی، محمد. (1409). الفقه. چاپدوم. بیروت:دار العلوم.
حسینی عاملی، محمدجوادبنمحمد. (1419). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
خالقی، علی. آیین دادرسی کیفری. (1396). چاپسیوچهارم. تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
خمینی، روحالله. (1392). تحریر الوسیلة. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
راغب اصفهانى، حسینبنمحمد. (1412). مفردات الفاظ القرآن. چاپاول. بیروت:دار القلم.
رضایی مقدم، مهدی؛ سلطانی، محمدرضا. (1397). کارکردهای جایگزین حبس در کاهش جمعیت کیفری زندانهای کشور. چاپاول. تهران: قانون یار.
زارعی، جواد. (1397). مجازاتهای جایگزین حبس در حقوق کیفری. تهران: آفتاب گیتی.
سبحانی تبریزی، جعفر. (1418). نظام القضاء و الشهادة فی الشریعة الإسلامیة الغراء. قم: امام صادق (ع).
سبزواری، عبدالاعلی. (1413). مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: سیدعبدالاعلی سبزواری.
ــــــــــ. (بیتا). جامع الأحکام الشرعیة. قم: المنار.
سلار دیلمى، حمزةبنعبدالعزیز. (1404). المراسم العلویة و الأحکام النبویة. قم: منشورات الحرمین.
سیفی مازندرانی، علیاکبر. 20/12/1398. درس خارج فقه.
شمسالأئمه سرخسی، محمدبناحمد. (1414). المبسوط. بیروت:دار المعرفة.
شهید اول، محمدبنمکی. (1430). موسوعة الشهید الأول. قم: مکتب الاعلام الاسلامی فی الحوزة العلمیة.
شهید ثانی، زینالدینبنعلی. (1413). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
ــــــــــ. (بیتا). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. بیجا: بینا.
طباطبایی، علیبنمحمد. (1418). ریاض المسائل. قم: آلالبیت (ع).
طباطبایی، محمدبنعلی. (بیتا). المناهل. قم: آلالبیت (ع) لإحیاء التراث.
طبرسی، فضلبنحسن. (بیتا). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت:دار المعرفة.
طوسی، محمدبنحسن. (1387). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المرتضویة.
ــــــــــ. (1400). الاقتصاد الهادی إلی طریق الرشاد. تهران: مکتبة چهلستون العامة و مدرستها.
ــــــــــ. (1400). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت:دار الکتاب العربی.
عبدالرحمن، محمود. (بیتا). معجم مصطلحات و الألفاظ الفقهیة. بیجا: بینا.
علامه حلی، حسنبنیوسف. (1410). ارشاد الأذهان الی احکام الإیمان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ــــــــــ. (1413). قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
ــــــــــ. (1414). تذکرة الفقهاء: الطهارة إلی الجعالة. قم: آلالبیت (ع).
ــــــــــ. (1420). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. قم: امام صادق (ع).
علیبنابیطالب (ع). (1372). نهج البلاغة. تدوین: محمدبنحسین شریفالرضی. تهران: بنیاد نهج البلاغه.
فاضل موحدی لنکرانی، محمد. (1425). تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیله. قم: مرکز فقه الأئمة الأطهار (ع).
فاضل هندی، محمدبنحسن. (1416). کشف اللثام عن قواعد الأحکام. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
فخرالمحققین، محمدبنحسن. (1387). ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد. قم: اسماعیلیان.
فیاض، محمداسحاق. (بیتا). منهاج الصالحین. قم: مکتب سماحة آیتالله العظمی الحاج الشیخ محمداسحاق الفیاض.
فیض کاشانى، محمدبنشاهمرتضى. (بیتا). مفاتیح الشرائع. قم: کتابخانۀ آیتالله مرعشى نجفى (ره).
قمی، ابوالقاسم. (بیتا). قوانین الأصول. بیجا: بینا.
قمی، علیبنمحمد. (1379). جامع الخلاف و الوفاق بین الإمامیة و بین أئمة الحجاز و العراق. قم: زمینهسازان ظهور امام عصر (عج).
کاتوزیان، ناصر. (1378). عقود معین. تهران: بهنشر.
ــــــــــ. (1391). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی. چاپهفدهم. تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
ــــــــــ. (1397). مقدمۀ علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. چاپصدوچهاردهم. تهران: گنج دانش.
ــــــــــ. (1398). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپپنجاهوهفتم. تهران: میزان.
کلینی، محمدبنیعقوب. (1407). الکافی. چاپچهارم. تهران:دار الکتب الإسلامیة.
گلپایگانی، محمدرضا. (1372). الدر المنضود فی احکام الحدود. چاپاول. قم:دار القرآن الکریم.
گلدوزیان، ایرج. (1397). حقوق جزای عمومی ایران. چاپشانزدهم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ــــــــــ. (1402). محشای قانون مجازات اسلامی. چاپدوازدهم. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
متقی، علیبنحسامالدین. (1401). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. چاپپنجم. بیجا: الرسالة.
ــــــــــ. (1409). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. بیروت: موسسة الرسالة.
محقق حلی، جعفربنحسن. (1376). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مطبوعات دینی.
ــــــــــ. (1408). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: اسماعیلیان.
محقق داماد، مصطفی. (1406). قواعد فقه. چاپدوازدهم. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مرعشی، شهابالدین. (1406). منهاج المؤمنین. قم: کتابخانۀ عمومی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی (ره).
مظفر، محمدرضا. (1370). اصوال الفقه. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مغنیه، محمدجواد. (1379). فقه الإمام جعفر الصادق. قم: انصاریان.
مفید، محمدبنمحمد. (1410). المقنعة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
مقدس اردبیلی، احمدبنمحمد. (بیتا). زبدة البیان فی احکام القرآن. تهران: مکتبة المرتضویة.
ــــــــــ. (بیتا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الأذهان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر. (1384). توضیح المسائل. قم: مدرسۀ امام علیبنابیطالب (ع).
منتظری، حسینعلی. (1409). دراسات فی ولایة الفقهیة و فقه الدولة الاسلامیة. قم: تفکر.
موسوی اردبیلی، سیدعبدالکریم. (1424). فقه الحدود و التعزیرات. چاپدوم. قم: مؤسسة النشر لجامعة المفید.
موسوی بجنوردی، محمد. (1379). القواعد الفقهیة. تهران: مؤسسۀتنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
میرمحمد صادقی، حسین. (1394). حقوق کیفری اختصاصی. چاپبیستم. تهران: میزان.
نجفی، محمدحسنبنباقر. (بیتا). جواهر الکلام. بیروت:دار احیاء التراث العربی.
هاشمی شاهرودی، سیدمحمود. (1417). بحوث فی علم الأصول. قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة.
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 24/3/1394.
قانون اساسی مصوب 7/2/1368.
قانون مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 و 1/2/1392.
قانون مدنی مصوب 20/1/1314. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 179 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 123 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب