همگرایی ترقیخواهی، اصلاح دینی و ترک-تورانگرایی در اندیشۀ متفکران مسلمان قفقاز جنوبی (1850-1918 میلادی) | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 3، دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 33-54 اصل مقاله (928.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.391215.1778 | ||
| نویسندگان | ||
| یحیی بوذرینژاد* 1؛ حسین حبیب زاده2 | ||
| 1استاد گروه علوم اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2کارشناسی ارشد دانش اجتماعی مسملین، گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. تهران.ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال بنیادین است که چرا ایدههای بهظاهر متفاوت ترقیخواهی، اصلاح دینی و ترک-تورانگرایی در طول یک فاصلۀ زمانی کوتاه امکان همگرایی خارقالعادهای از خود نشان دادند و روشنفکران مسلمان اهل قفقاز جنوبی، توانایی نمایندگی هر سه وجه را در یک زمان داشتند. در این پژوهش به روش اسنادی-کتابخانهای، اسناد و گزارشهای مرتبط با این حوزه جمعآوری شده و با بررسی توصیفی-انتقادی، تحلیلی جامعهشناختی از چگونگی درهمتنیدگی این ایدهها ارائه شده است. مطابق نتایج، گفتمان ترقیخواهی و سه صورت نهضت اصلاح دینی (پاناسلامیسم، جدیدیسم و بابیسم) و ایدئولوژی ترک-تورانگرایی دارای تشابهات قابلتوجه در بنیانهای معرفتشناختی بودند و همین تشابهات، امکان همکاری و هماهنگی را در ساحت اجتماعی و فکری فراهم میکرد. در این پژوهش با استنادهای تاریخی مختلف، نمونههایی از این همگرایی و تشابهات فکری میان اندیشمندان و روشنفکران قفقازی ارائه شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصلاح دینی؛ پاناسلامیسم؛ ترقیخواهی؛ ترکگرایی؛ جدیدیسم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 269 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 291 |
||