واکاوی موانع و چالش های بهکارگیری سیستم خشکهکاری برنج در میان شالیکاران | ||
| تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران | ||
| دوره 56، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 399-419 اصل مقاله (1.8 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijaedr.2026.407996.669408 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی پاشا1؛ فاطمه رزاقی* 2؛ طاهر عزیزی خالخیلی1؛ محمد مهدی مردانشاهی3 | ||
| 1گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 2گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران | ||
| 3دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران | ||
| چکیده | ||
| باتوجه به تشدید تغییرات اقلیمی و مخاطرات محیطی، امروزه ضرورت پذیرش سیستم خشکهکاری برای کاهش مصرف آب و نیروی کار و در عین حال حفظ عملکرد، بهمنظور تامین امنیت غذایی کشور، مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر یک مطالعه پیمایشی و توصیفی است که با هدف شناسایی و اولویتبندی مهمترین موانع پذیرش سیستم خشکهکاری برنج در میان شالیکاران شرق استان مازندران در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ انجام شد. جامعه آماری تحقیق شامل بهرهبرداران شالیکار شرق استان مازندران (۲۷۲۹۲ نفر) بود. نمونه مورد مطالعه ۲۹۴ نفر بودند که با روش نمونهگیری تصادفی چندمرحلهای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (بالاتر از 7/0) تأیید شد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل عاملی تأییدی و بر اساس مدل شش بُعدیPESTEL انجام شد. بر اساس نتایج، موانع اقتصادی با ضریب مسیر 897/0 بهعنوان مؤثرترین مانع در بهکارگیری سیستم خشکهکاری شناخته شد. پس از آن بهترتیب موانع سیاسی (837/0)، زیستمحیطی (813/0)، قانونی (808/0)، تکنولوژیکی (731/0) و اجتماعی (727/0) قرار گرفتند. در بُعد موانع اقتصادی، «کافی نبودن تسهیلات و اعتبارات بانکی دولتی» و در بُعد موانع سیاسی، «عدم نظارت دولت در برداشت آب منابع زیرزمینی» بهعنوان مهمترین متغیرها شناسایی شدند. نتیجهگیری کلی پژوهش حاکی از آن است که موانع بهکارگیری سیستم خشکهکاری در منطقه، بیش از آنکه ریشه در ضعف آگاهی یا تکنولوژیکی داشته باشد، ریشه در مشکلات ساختاری در سطوح تأمین مالی و حکمرانی آب دارد. بنابراین، توسعه موفقیتآمیز این سیستم نیازمند اتخاذ سیاستهایی چون تخصیص وامهای بلندمدت و یارانهای و نیز تقویت نظارت بر اجرای قوانین و سیاستهای مدیریت منابع آب است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیستم خشکهکاری برنج؛ تغییرات اقلیم؛ موانع بهکارگیری؛ مدیریت منابع آب؛ شرق مازندران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 207 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 144 |
||