1دانشآموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، اصفهان، ایران
2دانشآموختۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران
3دانشجوی دکتری حقوق بینالملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه پیامنور، واحد باکو، آذربایجان، ایران
چکیده
کمیتۀ حقیقتیاب، بهعنوان یکی از نهادهای واجد مأموریت سازمان ملل متحد در سالهای اخیر، نقشی حیاتی در آشکار ساختن واقعیتهای مرتبط با خشونتها، جنایات سیاسی و نظامی داشته است. نقش این کمیته همچون ضابطان قضایی در معنای عام، تنها به جمعآوری «حقایق محکمهای» منحصر نبوده و علاوه بر آن به بررسی «حقایق مصالحهای» و «حقایق روایتی» نیز معطوف بوده است. ازاینرو تمرکز در زمینههای ذکرشده، بیانگر نقش این نهاد در ایجاد صلح و امنیت جهانی است. با وجود این، اگر هدف کمیتۀ حقیقتیاب حلوفصل پایدار اختلافات و جلوگیری از شروع مجدد آنها باشد، لازم است علاوه بر «حقیقت آسیبشناختی» به وجوه دیگری از حقایق مربوط به خشونتها و جنایات نیز توجه کند. نگارندگان در این پژوهش با هدف تشریح نقش و کارویژههای کمیتۀ حقیقتیاب و با ارجاع ویژه به مسائل حقوق بشر به تحلیل موضوع پرداختهاند. همچنین به ظرفیتهای بالقوۀ این کمیته و محدودیتها و موانع عملکرد مؤثر آنها در راستای استقرار صلح و عدالت کیفری بینالمللی نیز توجه شده است.
The Role of Fact-finding Committees in the Implementation of Human Rights Standards
نویسندگان [English]
Mohammad Shamei1؛ Mohammad Shahanaghi2؛ Ameneh Ziaee3
1; Ph.D. in Public Law, Faculty of Law and Political Science, Islamic Azad University Of Research Sciences, Isfahan, Iran
2MA. in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Islamic Azad University of Electronic Unit, Tehran, Iran
3Ph.D. Student in International Law, Faculty of Law and Political Science, Payam Noor University, Baku Unit, Azerbaijan, Iran
چکیده [English]
The fact-finding committee, as one of the mandated institutions of the United Nations in recent years, has played a vital role in revealing the realities related to violence, and crimes of political and military nature. The role of this committee, as judicial officials in the general sense, is not limited to the collection of "court facts”. Its role is also directed to the examination of "reconciliation facts" and "narrative facts". Therefore, the focus on the mentioned areas shows the role of this institution in creating global peace and security. Nevertheless, if the goal of the fact-finding committee is the lasting resolution of disputes and the prevention of disputes from starting again, it is necessary to pay attention to other aspects of the facts related to violence and crimes in addition to the "pathological truth". In this study, the authors analyze this issue by looking at the role and work of the fact-finding committee with special reference to human rights issues. Attention has also been paid to the potential capacities of this committee and the limitations and obstacles to their effective performance in establishing peace and international criminal justice.
راﺑﺮﺗﺴﻮن، ﺟﻔﺮی (1383) ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﺸﺮﻳﺖ. ترجمه: گروه ترجمۀ دانشگاه ﻋﻠﻮم اﺳﻼﻣﻲ رﺿﻮی، ﻣﺸﻬﺪ: دانشگاه ﻋﻠﻮم اﺳﻼﻣﻲ رﺿﻮی.
لمپ، سوزان (1390) امید واهی یا ابزارواقعگرایانه؟ چالشهایی در قبال پیگیری دادگاههای کیفری بینالمللی. دیویدبی، مکدانلد، رابرتجی، پاتمن، بتیمسون پارکر، اخلاق و سیاست خارجی، ترجمه: ﻣﻬﺪی ذاکریان، ﺗﻬﺮان: دانشگاه اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع).
کمالینژاد، حسن (1398)،بند 7 مادۀ 2 منشور ملل متحد: رویکردهای نوین مجمع عمومی، مجموعۀ مقالات همایش نقش مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تدوین و توسعۀ تدریجی حقوق بینالملل (برگزارکننده: انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، تهران: انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد).
دلاوری، ابوالفضل (1388). حقیقت و آشتی: نقش کمیسیونهای حقیقتیاب در حل منازعات سیاسی و بینالمللی. پژوهش حقوق عمومی، 11 (26)، 151-180.
راعی دهقی، هاجر و مقامی، امیر (1401). تأثیر حقوق بشر بر تحول ماهیت، ساختار و هنجارهای حقوق بینالملل، پژوهشهای حقوقی، 21 (52)، 91-120.
شریفی، نرگس، وکیهانلو، فاطمه (1403). کاربرد اصول کلی حقوق در حقوق بینالملل کیفری با تأکید بر رویة قضایی دیوان کیفری بینالمللی برای یوگسلاوی سابق. مطالعات حقوق عمومی، 54 (1)، 1-23. doi: 10.22059/jplsq.2021.331602.2905
شیرزاد، حمیدرضا و خرازی، فردین (1389). ابعاد و آثار گزارش گلدستون دربارۀ جنگ غزه. راهبرد، 18 (2)، 79ـ 95.
قانعی، محسن (1395). رویههای ویژه. پژوهشنامۀ حقوق بشری، ۲ (5)، 121-144.
محمدزاده، وحید (1394). بررسی مکانیزمها و نهادهای حقوق بشری. کنفرانس پژوهشهای نوین در علوم انسانی (دومین کنفرانس ملی و اولین کنفرانس بینالمللی).
نژدیمنش، هیبتالله و ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1389). نقش دادگاههای بینالمللی کیفری در حفظ و استقرار صلح و امنیت بینالمللی. پژوهشهای فقه و مبانی حقوق اسلامی، 6 (20) 143-176.
ج) پایاننامه
میرجلیلی، فاطمه (1394). کارویژۀ کمیتۀ حقیقتیاب و آشتی در فرایند حاکمیت صلح و عدالت بینالمللی کیفری. پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
انگلیسی
A) Articles
Bertrand, G. (2009) Ramcharan,the protection roles of UN human rights special procedures 125-31.
Cherif Bassiouni, M. (2001). Appraising U.N Justice-Related Fact-Finding Missions. 5 WASH. U. J. L. & POL'Y 35, 45.
Eport on digitally derived evidence used in un human rights fact-finding missions approaches and standards of proof as part of the digitally derived evidence projec (2020).
Ermacora, F. (2014). The Competence and Functions of Fact-Finding Bodies. 10.1163/9789004276888_005.
Ermacora, F., (1982). The Competence and Functions of Fact-Finding Bodies, in international law and fact-finding in the field of human rights (Bertrand G. Ramcharan ed.
Földes A. (2014). Classified Information A review of current legislation across 15 countries & the EU. -content/uploads/2016/03/140911-Classified-Information.pdf
Francke, T. (1981). the Belgrade minimal rules of procedure for international human rights fact-finding missions, 75 am. j. int'l l. 163, 163- 65;
Frank, T., & Fairley, H.S. (1980). Procedural Due Process in Human Rights Fact Finding by International Agencies. American Journal of International Law, 308-345.
Henderson, C. (2015). Commissions of inquiry: Flexible temporariness or permanent predictability? 287-310. 10.1007/978-94-6265-060-2-11
International bar association and the Raoul Wallenberg institute,the guidelines on international human rights fact-finding visits and reports 1-9 (2009)
Kaufman, S., (1969). the necessity for rules of procedure in ad hoc u.n. investigations, 18 am. u.l. rev. 739, 748-50 (referring to professor Cassin, sir Hirsch Lauterbach, and professor brunet)
Lesch, M. (2023). Contested Facts: The Politics and Practice of International Fact-Finding Missions. International Studies Review, 25 (3), viad034, https://doi.org/10.1093/isr/viad034
Talsma, L. (2012) u.n. human rights fact-finding: establishing individual criminal responsibility?. Florida journal of international law, 24 (2).
Van den herik, L. (2014). an inquiry into the role of commissions of inquiry in international law: navigating the tensions between fact-finding and application of international law. chinese journal of international law. 13. 507-537. 10.1093/chinesejil/jmu029.
Weissbrodt, D., & McCarthy, J. (1981). fact-finding by international nongovernmental human rights organizations, 22 va. j. it’ll. 1- 20.
B) Reports
“Report of the Secretary-General’s Panel of Experts on Accountability in Sri Lanka”, 31 March 2011, para. 266.
Report of the Commission of Inquiry on Lebanon pursuant to Human Rights Council resolution S-2/1” (A/HRC/3/2), paras. 14 and 15
Report of the Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste (S/2006/822), annex, para. 4 (c).
Report of the International Commission of Inquiry on Darfur to the Secretary-General (S/2005/60), paras. 528 and 565
Report of the International Commission of Inquiry on Darfur to the Secretary-General (S/2006/822). paras. 214–217
Report of the International Commission of Inquiry on Libya” (A/HRC/19/CRP.1), para. 763.
Report of the international Commission of inquiry to investigate all alleged violations of international human rights law in the Libyan Arab Jamahiriya” (A/HRC/17/44), para. 62.
