میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,196
تعداد مقالات77,227
تعداد مشاهده مقاله157,200,129
تعداد دریافت فایل اصل مقاله118,394,770
تسخیری, محمد صالح. (1405). چالش حقوق‌ اساسی عضویت ایران در گروه‌های بین‌المللی: مطالعۀ موردی عضویت در بریکس. , 56(1), 495-518. doi: 10.22059/jplsq.2025.382656.3607
محمد صالح تسخیری. "چالش حقوق‌ اساسی عضویت ایران در گروه‌های بین‌المللی: مطالعۀ موردی عضویت در بریکس". , 56, 1, 1405, 495-518. doi: 10.22059/jplsq.2025.382656.3607
تسخیری, محمد صالح. (1405). 'چالش حقوق‌ اساسی عضویت ایران در گروه‌های بین‌المللی: مطالعۀ موردی عضویت در بریکس', , 56(1), pp. 495-518. doi: 10.22059/jplsq.2025.382656.3607
تسخیری, محمد صالح. چالش حقوق‌ اساسی عضویت ایران در گروه‌های بین‌المللی: مطالعۀ موردی عضویت در بریکس. , 1405; 56(1): 495-518. doi: 10.22059/jplsq.2025.382656.3607

چالش حقوق‌ اساسی عضویت ایران در گروه‌های بین‌المللی: مطالعۀ موردی عضویت در بریکس

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 56، شماره 1 - شماره پیاپی 45، فروردین 1405، صفحه 495-518    اصل مقاله (587.33 K)
نوع مقاله: علمی-پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jplsq.2025.382656.3607
نویسنده
محمد صالح تسخیری*
استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
تحولات بین‌المللی در یکصدۀ اخیر منجر به تطور پرشتاب نهادهای فعال در سامان بخشیدن به مناسبات میان‌دولتی شده است. «گروه‌های بین‌المللی میان‌دولتی» یکی از این نهادهاست که به تجمعی میان‌ دولت‌ها برای وصول به اهداف و تأمین دغدغه‌های مشترک از طریق همگرایی تبدیل شده است. مبتنی بر اصول قانون اساسی و تفاسیر آنها، عضویت ایران در نهادهای بین‌المللی با تصویب مجلس شورای اسلامی صورت می‌پذیرد. از آنجا که عضویت ایران در بریکس بدون تصویب مجلس اعلام شد، این مقاله به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش است که  عضویت ایران در بریکس بدون تصویب مجلس مبتنی بر حقوق بین‌الملل و حقوق اساسی چگونه ارزیابی می‌شود؟ ازاین‌رو نوشتار پیش‌رو با بررسی ماهیت گروه‌های بین‌‌المللی، دسته‌ای خاص از گروه‌های بین‌المللی را استمرار تطور سازمان‌های بین‌المللی میان‌دولتی ارزیابی می‌کند که در ماهیت تفاوتی با سازمان‌های بین‌المللی کنونی ندارد و نتیجۀ تطور یادشده در نهادهای فعال بین‌‌المللی هستند. یافتۀ این مقاله آن است که «مبتنی بر عرف و رویۀ اساسی موجود»، «الزام اساسی تصویب پیامدهای عضویت در بریکس توسط مجلس»، «ماهیت اقدامات این گروه» و «پیشینۀ تقنینی عضویت در گروه‌های بین‌المللی»، عضویت ایران از منظر مجموعۀ قواعد حقوق اساسی و مبتنی بر منطق حقوق بین‌الملل، نیازمند تصویب مجلس است. ازاین‌رو مقاله ضمن پیامدسنجی عدم رعایت حقوق اساسی در این خصوص، راهکارهای رفع حالت کنونی را بررسی کرده است.
کلیدواژه‌ها
گروه‌های بین‌المللی میان‌دولتی؛ تصویب مجلس؛ بریکس؛ عرف اساسی؛ نظام حقوقی خوداجرا
عنوان مقاله [English]
The Constitutional-Law Challenge of Membership in International Groups: A Case Study of Iran's Membership in BRICS
نویسندگان [English]
Mohammad Saleh Taskhiri
Assistant Professor, Department of International Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده [English]
The international developments over the past century have led to the emergence of various inter-governmental institutions regulating international relations. "Intergovernmental international groups" (IGGs) are among such international institutions, which have become a platform for states to converge and achieve common goals and address shared concerns. Based on the principles of the Iranian Constitution and its interpretation, Iran’s membership in international institutions is subject to ratification by the Islamic Consultative Assembly (the parliament). Since Iran’s membership in BRICS was announced without the parliament’s ratification, this study seeks to answer the question of whether Iran’s membership in the BRICS group without parliamentary ratification is unconstitutional. By examining the nature of IGGs, the paper evaluates a specific category of IGGs as the evolution of inter-governmental organizations, which in nature do not differ from current international organizations. The findings of the paper show that, based on "existing constitutional customs and practices", "the essential requirement for parliamentary approval of the consequences of BRICS membership", "the nature of this group's actions" and "the legislative history of membership in IGGs", Iran's membership, from the perspective of constitutional rules and based on the logic of international law, requires ratification by parliament
کلیدواژه‌ها [English]
intergovernmental international groups, parliamentary ratification, BRICS, constitutional custom, self-executing legal system
مراجع
  1. فارسی
الف) کتاب

  1. بیگ‌زاده، ابراهیم (1389). حقوق سازمان‌های بین‌المللی. تهران: مجد.
  2. خلف‌رضایی، حسین (1394). موافقت‌نامه‌های بین‌المللی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران با بررسی تحلیلی نظرات شورای نگهبان. تهران: پژوهشکدۀ شورای نگهبان.
  3. سازمان ملل (1388). سازمان ملل در دنیای امروز. تهران: دفتر هماهنگ‌کنندۀ سازمان ملل در ایران و مرکز اطلاعات سازمان ملل در تهران.
  4. سلطانی، سیدناصر (1399). حقوق اساسی نانوشته (گفتارهایی دربارۀ عرف‌های اساسی در نظام حقوق اساسی فرانسه). تهران: شرکت سهامی انتشار.
  5. صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۴). ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، ج 2.
  6. علی، مشهدی و تسخیری، محمدصالح (1393). بایسته‌های سازمان‌های بین‌المللی. تهران: خرسندی.
  7. فلسفی، هدایت‌الله (1383). حقوق بین‌الملل معاهدات. چ 2، تهران: نو.
 

ب) مقاله

  1. حبیبی، حبیب‌الله و شهرام، زرنشان (1400). نقــش و جایــگاه گــروه ویــژۀ اقــدام مالــی (FATF) در نظــام حقــوق بین‌الملل. پژوهش‌های حقوقی، 20 (45)، 299-322.
 

پ) نظریات و نظرات شورای نگهبان

  1. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در انجمن همکاری منطقه‌ای کشورهای حاشیۀ اقیانوس هند. شماره: 29447/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  2. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در اتحادیۀ بین‌المللی تأیید صلاحیت آزمایشگاهی. به شماره: 29455/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  3. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در آژانس جهانی مبارزه با زورافزایی (دوپینگ). به شماره: 29574/30/87، به تاریخ: 23/09/1387.
  4. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت. به شماره: 29456/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  5. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در شورای برق کشورهای مستقل مشترک‌المنافع. به شماره: 29451/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  6. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در کانون بین‌المللی منتقدان تئاتر. به شماره: 29465/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  7. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در گروه مطالعات بین‌المللی مس. به شماره: 29449/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  8. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در گروه هشت کشور در حال توسعه (گروه دی ـ ۸) به شماره: 29074/30/87، به تاریخ: 19/08/1387.
  9. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحه عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در مشارکت (کنسرسیوم) زیرساخت کلید عمومی به شماره: 94/102/6018، به تاریخ: 26/12/1394.
  10. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در مجمع بین‌المللی تأیید صلاحیت. شماره: 29452/30/87. به تاریخ: 11/09/1387.
  11. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در مجموعۀ مدارک تحقیقات حمل‌ونقل بین‌المللی. به شماره: 29463 /30 /87، به تاریخ: 11/09/1387.
  12. نظر شورای نگهبان درخصوص لایحۀ عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در مرکز آسیایی کاهش بلایا. به شماره: 29446/30/87، به تاریخ: 11/09/1387.
  13. نظریۀ شورای نگهبان. به شماره: 10137. به تاریخ: 29/10/1366.
 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Ardeleanu, C. (2020). The European Commission of the Danube, 1856-1948: an experiment in international administration. Brill.‏
  4. Atli, A. (2015). Islam as a catalyst for economic integration? The case of the developing-eight. International Congress for Asian and North African Studies (ICANAS).‏
  5. Bauer, M. W., & Ege, J. (2018). Bureaucratic autonomy of international organizations' secretariats. In Governance by International Public Administrations (71-89). Routledge.‏
  6. Bedjaoui, M. (editor) (1991). International Law: Achievements and Prospects, Paris & Netherland, UNESCO & Nijhoff[ Martin Nijhoff Publisher].
  7. Beisheim, M., Berger, A., Brozus, L., Kloke-Lesch, A., Scheler, R., & Weinlich, S. (2022). The G7 and multilateralism in times of aggression: Maintaining and strengthening cooperative and inclusive approaches for the global common good. Policy Brief, T7 Task Force International cooperation for the global common good.
  8. Belli, L. (Ed.). (2021). CyberBRICS: Cybersecurity regulations in the BRICS countries. Springer Nature.‏
  9. Brenner, T., Buitrago, G., & González, L. G. (2003). Self-Enforceability of Constitutions. German Institute for Economic Research (DIW)‏
  10. Brink, M. (2024). Legislative authority and interpretation in the European union. Oxford University.‏
  11. Crawford, J., & Brownlie, I. (2019). Brownlie's principles of public international law. USA: Oxford University.
  12. Dörr, O., & Schmalenbach, K. (2018). Vienna convention on the law of treaties. Springer.‏
  13. Droesse, G. (2020). Membership in International Organizations (133-203). TMC Asser.‏
  14. Fitzmaurice, M., & Elias, O. (2005). Contemporary issues in the law of treaties. Eleven International.‏
  15. Gardiner, R. (2023). Treaties. Oxford University Press.‏
  16. Gardiner, R. K. (2015). Treaty interpretation. Oxford University Press, USA
  17. Hollis, D. B. (2020). The Oxford guide to treaties. Oxford University Press
  18. Hurd, I. (2021). International organizations: Politics, law, practice. Cambridge University.‏
  19. ICJ (1949), International Court of Justice, Reparation for the Injuries Suffered in the Service of the United Nations.
  20. Klabbers, J. (2020). The Validity and Invalidity of Treaties. In The Oxford Guide to Treaties: 2nd Edition (545-567). Oxford University.‏
  21. Klabbers, J. (2022). An introduction to international organizations law. Cambridge University.‏
  22. Klabbers, J. (2023). The concept of treaty in international law, Vol. 22, BRILL.
  23. Kolb, R. (2023). The law of treaties: An introduction. Edward Elgar.‏
  24. Magliveras, K. D. (2011). Membership in international organizations. In Research handbook on the law of international organizations. Edward Elgar.‏
  25. Mohammed, A. A. (2003). Burden Sharing at the IMF, Center for International Development Harvard University
  26. Otudor, L. E., & Bagheri, M. (2023). Legitimacy of power exercised by FATF under international law. Financial Crime.‏
  27. Reinalda, B. (2009). Routledge history of international organizations: from 1815 to the present day.‏ ‏
  28. Shaw, M. N. (2017). International law. Eighth edition, Cambridge university press.
  29. Shaw, M. N. (1997), International Law, third edition, UK, Cambridge.
  30. Silveira, A. J. A. (2009). The International Standards on Combating Money Laundering: a Brazilian Perspective, The George Washington University, Washington.‏
  31. Sloss, D. (2009). The role of domestic courts in treaty enforcement: a comparative study. Cambridge University.‏
  32. Williams, M. A. (1987). The Group of 77 in UNCTAD: Anatomy of a Third World coalition(Doctoral dissertation, London School of Economics and Political Science)
 

  1. B) Articles
  2. Benvindo, J. Z. (2021). Self-enforcing constitutional amendments rules: a dialogue with Richard Albert’s Constitutional Amendments: Making, Breaking, and Changing Constitutions. Revista de Investigações Constitucionais, 7, 733-753.
  3. Ahranmonline (2023). Parliament approves agreement allows Egypt to join BRICS group's New Development Bank. Sunday 29 Jan 2023
  4. Biedermann, M. (2015). G8 principles: Identifying the anonymous. International Law & Management Review, 11, 72.‏ ‏
  5. Borlini, L., Montanaro, F. (2016). The evolution of the EU law against criminal finance: the hardening of FATF standard within the EU. Geo. J. Int'l L., 48, 1009.‏
  6. Brölmann, C. M. (2012). Specialized rules of treaty interpretation: international organizations.
  7. Broome, A., Homolar, A., & Kranke, M. (2018). Bad science: International organizations and the indirect power of global benchmarking. European journal of international relations, 24 (3), 514-539.
  8. Duggan, N., Carlos, J., Azalia, L., & Rewizorski, M. (2022). The structural power of the BRICS (Brazil, Russia, India, China and South Africa) in multilateral development finance: A case study of the New Development Bank. International Political Science Review, 43 (4), 495-511.‏
  9. Ghervas, S. (2015). The Long Shadow of the Congressof Vienna: From International Peaceto Domestic Disorders. Modern European History, 13 (4), 458-463.
  10. Gironde, Ch., Carbonnier, G., & Panizza, U. (2019). The ILO@ 100: Addressing the past and future of work and social protection (320). Brill.‏
  11. Hollis, D. B. (2005). Why State Consent Still Matters-Non-State Actors, Treaties, and the Changing Sources of International Law. Berkeley Journal of International Law, 23, 137.‏
  12. Ibe, E. Ch. (2021). Legal Personality of the Subjects of International Law. International Review of Law and Jurisprudence, 3, 181.‏
  13. Klabbers, J. (2015). The EJIL foreword: the transformation of international organizations law. European Journal of International Law, 26 (1), 9-82.‏
  14. Kubas, S. (2023). Withdrawal of a Member State from the International Labour Organization. Krytyka Prawa, 15 (2), 267-276.‏
  15. Lees, N. (2023). The endurance of the G77 in international relations: South–South ideology and voting at the United Nations 1970–2015. Japanese Journal of Political Science, 24 (3), 310-330.‏
  16. Meron, Th. (1978). Article 46 of the Vienna Convention on the Law of treaties (ultra vires treaties): some recent cases. British Yearbook of International Law, 49 (1), 175-199.‏
  17. Nance, M. T. (2018). Re-thinking FATF: an experimentalist interpretation of the Financial Action Task Force. Crime, Law and Social Change, 69, 131-152.‏
  18. Rama-Montaldo, M. (1970). International legal personality and implied powers of international organizations. British Yearbook International Law, 44, 111.‏
  19. Reynolds, E., De Oliveira, A. J. S. N., Onuki, J., & Winters, M. S. (2018), Attitudes toward Consent-Based and Non-Consent-Based International Law in a Regional Power Context. International Interactions, 44 (4), 661-680.
  20. Shallal, D. T., & Mahidi, M. H. (2023). The political and military importance of the BRICS countries. Anbar University for Law and Political Sciences, 13 (2 part 2), 1386-1415.‏
  21. Surdej, A. (2020). Multilateralism and international governmental organizations: principles and instruments. Transforming Government: People, Process and Policy, 14 (3), 337-350.‏
  22. Tallberg, J., & Zürn, M. (2019). The legitimacy and legitimation of international organizations: Introduction and framework. The Review of International Organizations, 14, 581-606.‏
  23. Yıldız, M. (2023) Turkey, D-8 And Its Role In International Politics. TESAM Akademi Dergisi, 9 (2), 573-593.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 219
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 92





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب