نقد پژوهش‌های خاورشناسان درباره‌ی وزن شعر و عروض فارسی | ||
| پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 39، پاییز 1404، صفحه 1-31 اصل مقاله (1.56 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2026.399000.2076 | ||
| نویسندگان | ||
| منوچهر تشکری* 1؛ مختار ابراهیمی2؛ پیام نیک بیان3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شعر کهن با برخورداری از وزن و موسیقی، یکی از بارزترین نمودهای فرهنگ فارسی و ایرانی است و پژوهش در وزن شعر فارسی، جزوِ مهمترین و اصلیترین مطالعات خاورشناسان بوده که از لحاظ زمانی، به دو دورهی باستانی اسلامی، قابل تقسیم است. تحقیقات بخش اوّل- که چیستی و چگونگی وزن شعر ایرانی میانه را بررسی می‌کند - منحصر به فرد و تازه است؛ درحالیکه پژوهش‌های بخش دوم اغلب بازتولید دانش پیشینیان درباره‌ی عروض سنّتی فارسی است. با توجّه به رویکرد و هدف مستشرقان از بازتولید و آموزش دانش عروض، محقّقان را میتوان در چهار گروه، طبقه‌بندی کرد که هدف گروه نخست، تنها ترجمه‌ی رساله‌ای عروضی به زبان مادری بوده است؛ حال‌آنکه گروه دیگر، همزمان نسخهای خطّی را نیز تصحیح کرده‌اند. گروه سوم از خاورشناسان به تعیین خاستگاه شعر فارسی و تحلیل وزن پرداخته و گروه چهارم، عروض فارسی را با وزن شعر سایر ملل مطابقت دادهاند. از سویی، همگان بر این نکته اتّفاق نظر دارند که قرن بیست و یکم میلادی، عصر نظریه‌پردازی است و برخی از خاورشناسان به پژوهش در ماهیت نظام وزن شعر کمّی در زبان‌های زنده‌ی دنیا و تعیین شباهتها و تفاوتهای آن با عروض سنّتی پرداخته‌اند. نتیجه‌ی کلّی، آن است که در میان آثار خاورشناسانی که مطالعات خود را درباره‌ی وزن شعر فارسی کلاسیک انجام دادهاند، ساتن و بلوخمان، نگاهی ویژه به این علم داشته و تحقیقات خود را بر مدار آموزش صحیح وزن انجام دادهاند؛ درحالیکه بیشتر مستشرقان، وزن شعر را به مثابه شاخه‌ای از علوم ادبی دانسته و بلاغت، عروض و قافیه را در یک رساله، گردآوری کرده و تا حدّی موجب سردرگمی مخاطبان شده‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شرق‌شناسی؛ عروض فارسی؛ بلوخمان؛ الول ساتن؛ لازار | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 699 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 249 |
||