تحلیل و تبیین اقتباس و اصطلاحات پیرامونی آن در علوم بلاغی | ||
| پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 39، پاییز 1404، صفحه 151-176 اصل مقاله (997.33 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2026.400197.2077 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدجواد وظیفه شناس* 1؛ احمد امیری خراسانی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان ایران | ||
| چکیده | ||
| اقتباس از جمله مهم‌ترین و برجسته‌ترین صنایع بدیعی ادب فارسی است که با وجود کاربرد فراوان آن در آثار ادبی، اهل بلاغت توجه شایانی به آن نداشته‌اند و با گذشت قرن‌ها از آغاز علم بلاغت، تا کنون دربارۀ تعریف، دایرۀ شمول، کاربرد و جایگاه اقتباس به اتفاق نظر نرسیده و چه بسا گاهی موجب درآمیختگی صنایع ادبی و در نتیجه گمراهی مخاطبان شده‌اند. بر همین اساس در این پژوهش سعی می‌شود که ضمن نقد و تحلیل دیدگاه‌های عالمان بلاغت، تعریفی دقیق‌تر از این هنرسازۀ بدیعی ارائه شود و جایگاه و حدود قلمرو اقتباس نیز روشن شود. بنابراین در این جستار این پرسش‌ها مطرح خواهد شد: 1. اقتباس چیست؟ 2. تفاوت اقتباس با تضمین، عقد و دیگر صنایع مشابه در چیست؟ 3. آیا اقتباس را می‌توان «سرقت ادبی» به حساب آورد؟ 4. خطاهای نویسندگان آثار بلاغی در ذکر شواهد و نمونه‌های اقتباس کداماند؟ برای پاسخ به این سؤالات، مطالب مربوط به اقتباس از میان سی منبع بلاغی جمعآوری و مقایسه گردیده و داده‌های به دست آمده به روش توصیفی تحلیلی، نقد و ارزیابی شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اختلاف نظر اهل بلاغت دربارۀ حد و مرز اقتباس و دایرۀ شمول آن، باعث درآمیختن اقتباس با دیگر صنایع بدیعی شده و همین امر موجب شده بلاغیون در جایابی این صنعت نیز دچار انحراف شوند و آن را سرقت ادبی پندارند و در ذکر شواهد و نمونه‌های این آرایه نیز با خطا مواجه شوند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اقتباس؛ بلاغت؛ تضمین؛ درج؛ صناعات ادبی؛ عقد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 695 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 270 |
||