تحلیل فضایی روابط فرامحلی سکونتگاه‌های روستایی (مورد مطالعه: استان لرستان) | ||
| مجله علمی " آمایش سرزمین " | ||
| مقاله 4، دوره 18، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 65-83 اصل مقاله (2.55 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jtcp.2026.409212.670542 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد رضا رضوانی* ؛ سیدعلی بدری؛ فاطمه نیک‌روش؛ علیرضا دربان آستانه؛ محمدامین خراسانی | ||
| گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| روستاها به عنوان فضاهایی پویا تحت تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی، و فضایی قرار دارند که الگوهای سکونت و تعامل خانوارها را شکل می‌دهند. پراکندگی جغرافیایی، تنوع فرهنگی، و فاصله از مراکز شهری موجب شکل‌گیری الگوهای منحصربه‌فرد روابط فرامحلی میان خانوارهای روستایی شده است. این روابط شامل جریان افراد، کالا، فناوری، اطلاعات، و مالی است که نشان‌دهندة حضور خانوارها در شبکه‌ای گسترده فراتر از محدودة روستا است و تحلیل آن‌ها نیازمند رویکردهای فضایی و شبکه‌ای است. این پژوهش از نوع کمّی و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه انجام شد. جامعة آماری شامل ۴۳۷ خانوار روستایی از شهرستان‌های خرم‌آباد، دورود، و کوهدشت بود. داده‌ها با آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل واریانس یک‌طرفه بررسی شدند و برای تحلیل فضایی از شاخص‌های موران سراسری و محلی، آمارة گتیس‌ـ ارد جی، و برآورد چگالی هسته‌ای بهره گرفته شد تا الگوهای پراکندگی، تمرکز، و خوشه‌بندی روابط فرامحلی شناسایی شوند. نتایج نشان داد میانگین تمامی ابعاد روابط فرامحلی بالاتر از حد نظری است و جریان کالا و فناوری بیشترین شدت را دارند؛ درحالی‌که جریان افراد و مالی و اطلاعات در سطحی متوسط قرار دارند. تحلیل فضایی بیانگر توزیع نسبتاً پراکنده و چندمرکزی این روابط است و تنها چند روستا نقش گره فعال یا نقاط تمرکز نسبی را ایفا می‌کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که شبکه‌های فرامحلی در استان لرستان بیشتر مبتنی بر مبادلات کالایی و فناوری هستند و نقش مهمی در تقویت تاب‌آوری معیشتی و اتصال روستاها به شبکه‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده‌تر دارند. تحلیل شبکه‌ای و فضایی این روابط می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی توسعة روستایی و طراحی مداخلات هدفمند در مناطق روستایی باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استان لرستان؛ تحلیل فضایی؛ توسعة روستایی؛ جریان کالا؛ روابط فرامحلی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 221 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 347 |
||