نقش نهادهای سیاسی در توسعة اقتصادی ایران از سقوط رضاشاه تا 1357ش | ||
| مطالعات کشورها | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 03 اسفند 1404 اصل مقاله (1.24 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcountst.2026.410179.1443 | ||
| نویسندگان | ||
| قاسم میسایی؛ فائز دین پرست* | ||
| گروه علوم سیاسی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| علیرغم تجربة دورههایی از رشد اقتصادی، مسیر توسعة اقتصادی ایران در تاریخ معاصر، بهویژه طی سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ش، ناقص و نامستمر بوده است. در این پژوهش، با تمرکز بر نقش نهادهای سیاسی در شکلگیری این وضعیت، به خلأ موجود در متون توسعه پرداخته شده، بیشتر بر عوامل اقتصادی، جغرافیایی و فرهنگی-اجتماعی تأکید شده و پیکربندی و تعامل نهادهای سیاسی کمتر بهطور نظاممند بررسی شده است. در این راستا، با تلفیق رویکردهای سنتی به توسعه و نهادگرایی جدید، چارچوب تحلیلی «چندضلعی نامتعادل نامتناجس» مطرح شده است. پژوهش حاضر مبتنیبر تحلیل تطبیقی پیکربندیمحور و نظریة مجموعههاست و با بهرهگیری از تحلیل مقایسهای کیفی مجموعههای فازی (FsQCA)، نقش نهادهای سیاسی در توسعة اقتصادی ایران طی دورة ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ش بررسی شده است. قدرت تبیینی ترکیبهای علّی با استفاده از شاخصهای سازگاری و پوشش ارزیابی شده است. نتایج نشان میدهد همزمانی شش شرط پیکربندی غالب توسعة ناقص اقتصادی ایران را در این بازة زمانی شکل داده است: ناسازگاری ژانری فرادستان، ضعف در تبعیت فرادستان از قوانین، ضعف تفکیک قوا، ضعف موازنة قدرت دولت و جامعه، ضعف ظرفیت دولت و غلبة رابطهگرایی بر ضابطهگرایی. سطح بالای سازگاری (1) و پوشش (0.9) بیانگر قدرت تبیینی این ترکیب و ماهیت غیرخطی فرایند توسعه است. در میان این عوامل، ناسازگاری ژانری و ضعف در تبعیت از قوانین شروط لازم و برجسته است. توسعة ناقص اقتصادی ایران در این دوره حاصل تعامل همزمان چند عامل نهادی-سیاسی است، نه متغیری منفرد. چارچوب پیشنهادی در تحلیل کشورهای درحالتوسعه با نهادهای سیاسی مشابه کاربرد خواهد داشت و بر اهمیت پیکربندی نهادی در فرایند توسعه تأکید میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهلوی دوم؛ توسعة اقتصادی؛ سقوط رضاشاه؛ مجموعههای فازی؛ نهادهای سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 324 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 112 |
||