بررسی مفهوم توسعه در اندیشههای علی شریعتی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 4، دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 55-72 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.401274.1821 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا جمشیدیها1؛ محمدرضا حسینی2؛ هادی زمانی* 3 | ||
| 1استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری جامعهشناسی، پردیس بینالمللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی مفهوم توسعه در اندیشههای علی شریعتی، به بررسی عناصر بنیادین مدل توسعهای او میپردازد و به دو پرسش اصلی پاسخ میدهد: نخست، آیا شریعتی در منظومۀ فکری خود توسعهمحور بوده است؟ دوم، مهمترین مؤلفههای مدل توسعهای او کداماند؟ رویکرد پژوهش کیفی و تفسیری است و به روش تحلیل مضمون و تحلیل تطبیقی آثار او بررسی و مفاهیم کلیدی استخراج شدند. یافتهها در قالب جدول تطبیقی با نظریههای جامعهشناسی توسعه تنظیم شدند. نتایج نشان داد شریعتی توسعه را فرایندی درونزا، فرهنگمحور و متکی بر توانمندسازی انسان میداند. مدل توسعهای او بر دو محور اصلی استوار است: توسعۀ فرهنگی-معنوی و توسعۀ اقتصادی. در محور فرهنگی، مؤلفههایی مانند آگاهی نقادانه، گفتگوی نقادانه، ائتلاف نقادانه، پداگوژی نقادانه و حاکمیت قانون نقشآفریناند و در محور اقتصادی، سازمان سیاسی، محیط فیزیکی، رهبری خردمندانه، دولت متعهد و روشنفکر مسئول بهعنوان عناصر کلیدی مطرح میشوند. تحلیل نهایی نشان میدهد عوامل فرهنگی در اندیشۀ شریعتی نقش برجستهتری از سایر مؤلفهها دارند و رابطۀ دیالکتیک این عناصر با ساختارهای اقتصادی و سیاسی، زمینهساز شکلگیری مدلی پویا از توسعۀ پایدار است. این مدل در صورت توجه و بهرهبرداری میتواند الگویی راهبردی برای سیاستگذاران و مدیران اجرایی در مسیر توسعۀ انسانی و اجتماعی فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آگاهی نقادانه؛ پداگوژی نقادانه؛ توسعۀ درونزا؛ دولت متعهد؛ روشنفکر مسئول؛ سازمان سیاسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 285 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 244 |
||