ارزیابی خسارت کاهش دبی رودخانه هریرود بر آبهای زیرزمینی و کشاورزی زراعی در دشت سرخس | ||
| تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران | ||
| دوره 56، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 357-375 اصل مقاله (2.89 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijaedr.2026.391392.669361 | ||
| نویسندگان | ||
| حامد اکبرپور؛ سعید یزدانی* ؛ حامد رفیعی؛ ایرج صالح | ||
| گروه اقتصاد کشاورزی ، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| رودخانه هریرود، بهعنوان یکی از منابع آبی حیاتی دشت سرخس، طی دو دهه گذشته بر اثر عوامل طبیعی و انسانی با کاهشی بیش از ۶۳ درصدی در میانگین دبی مواجه شده است. این کاهش، پیامدهای طبیعی شدیدی نظیر افت سطح آبهای زیرزمینی، افزایش ریزگردها و فرونشست زمین را در پی داشته که با اقدامات فرامرزی همچون احداث سد سلما در افغانستان تشدید شده و تأثیرات عمیقی بر معیشت کشاورزان و محیطزیست منطقه گذاشته است. این شرایط، لزوم ارزیابی اقتصادی پیامدهای ناشی از کاهش منابع آبی مشترک را پررنگ میسازد. مطالعه حاضر با بهکارگیری مدل برنامهریزی ریاضی مثبت و با فرض عدم انتقال آب کشاورزی به شرب در سد دوستی و تخصیص یکسوم آورده رودخانه طبق معاهده به کشاورزان، به برآورد خسارتهای ناشی از کاهش دبی در بازه ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۰ پرداخته است. یافتهها نشان میدهد کاهش دبی، خسارتی تجمعی معادل ۷٬۰۳۶ میلیارد ریال به بخش کشاورزی زراعی و ۸٬۲۱۹ میلیارد ریال به منابع آب زیرزمینی وارد کرده و سطح زیرکشت را نیز ۵۰٬۳۷۵ هکتار نسبت به دوره پایه کاهش داده است. با توجه به این برآوردها، نتایج این مطالعه میتواند بهعنوان پشتوانهای علمی و حقوقی برای افزایش قدرت چانهزنی ایران در دیپلماسی آب و پیگیری جبران خسارات از کشور بالادستی در مجامع بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دشت سرخس؛ مدل برنامه ریزی ریاضی؛ دیپلماسی آب؛ رودخانه هریرود؛ خسارت محیط-زیستی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 168 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 289 |
||