پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,200 |
| تعداد مقالات | 77,257 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,594,232 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,647,845 |
پیشینۀ اندیشههای صوفیانه در آذربایجان تا ظهور خاقانی | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 اسفند 1404 اصل مقاله (997.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2026.408505.630714 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمرتضی سجادی نژاد1؛ علیرضا فولادی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی-تحلیلی به بررسی سیر تطور تصوف در آذربایجان از سدههای نخستین اسلامی تا پایان قرن ششم هجری میپردازد تا زمینههای عینی شکلگیری اندیشههای صوفیانه را در شعر خاقانی شروانی بازنماید. یافتههای تحقیق نشان میدهد که موقعیت ویژۀ جغرافیایی آذربایجان به عنوان سرزمینی مرزی، بستری مناسب برای تلاقی سنتهای معنوی پیشااسلامی، رهبانیت مسیحی و آموزههای اسلامی فراهم آورد. این تعامل، تصوف منطقه را به جریانی اصیل و متمایز از الگوهای غالب بغداد و خراسان تبدیل کرد. تصوف آذربایجان با ویژگیهایی چون پیوند نزدیک با فتوت و اصناف، تأکید بر تجربۀ شخصی و حضور فعال در جامعه، هویتی منحصربهفرد یافت. بررسی تذکرهها و منابع تاریخی نشان میدهد این جریان از طریق تشکیل خانقاهها و حلقههای مشایخ، ساختاری پایدار یافت و در قرن ششم به اوج بلوغ فکری و اجتماعی رسید. مقاله نتیجه میگیرد که خاقانی نه به عنوان شاعری منفرد، بلکه به عنوان یکی از برجستهترین نمایندگان این سنت غنی و چندلایۀ منطقهای پدید آمد و تصوف او ریشه در زیستجهان معنوی و اجتماعی آذربایجان دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تصوف؛ آذربایجان؛ فتوت؛ خاقانی شروانی؛ خانقاه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Background of Sufi Thoughts in Azerbaijan until the Emergence of Khāqāni | ||
| نویسندگان [English] | ||
| SeyyedMorteza SajjadiNejad1؛ Alireza Fouladi2 | ||
| 1PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This research employs a historical-analytical method to investigate the evolution of Sufism in Azerbaijan from the early Islamic centuries to the end of the 6th century AH, aiming to reconstruct the concrete contexts for the emergence of Sufi ideas in the poetry of Khāqāni Shirvāni. The findings indicate that Azerbaijan's unique geographical position as a frontier land created a suitable setting for the confluence and synthesis of pre-Islamic spiritual traditions, Christian monasticism, and Islamic teachings. This interaction transformed the region's Sufism into an original current, distinct from the dominant paradigms of Baghdad and Khorasan. Azerbaijani Sufism developed a unique identity characterised by its close connection with fotuwat (chivalry) and guilds, an emphasis on personal experience, and active social engagement. An analysis of hagiographies and historical sources reveals that this movement gradually gained a stable and influential structure through the establishment of khāneqāhs and circles of Sufi masters (mashāyekh), reaching its intellectual and social peak in the 6th century. The paper concludes that Khāqāni emerged not as an isolated poet, but as one of the most prominent representatives of this rich, multi-layered regional tradition, with his Sufism rooted in the spiritual and social Lebenswelt of Azerbaijan. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Sufism, Azerbaijan, Fotovvat, Khāqāni Shirvāni, Khāneqāh | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 96 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 66 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب