بازخوانی آرمانهای عدالتخواهی و قانونگرایی در اندیشۀ ناظمالاسلام کرمانی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 93-107 اصل مقاله (706.72 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.398311.1803 | ||
| نویسنده | ||
| محسن پرویش* | ||
| استادیارگروه تاریخ ،دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| انقلاب مشروطۀ ایران نهتنها تحولی بنیادین در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران معاصر، بلکه بازتابی عمیق از دو آرمان مردمی عدالتخواهی و قانونگرایی است. این پژوهش به روش تحلیل مضمون کیفی به بررسی نحوۀ تفسیر و بازتاب این دو مفهوم در اثر تاریخ بیداری ایرانیان ناظمالاسلام کرمانی میپردازد. دادههای پژوهش از طریق خوانش دقیق و نظاممند متن مذکور گردآوری و استخراج شدند. یافتهها نشان داد ناظمالاسلام عدالتخواهی را نهتنها موتور محرکۀ نهضت مشروطه و واکنشی طبیعی به ظلم قاجاری میدانست، بلکه آن را مطالبهای فراگیر اجتماعی میپنداشت. در مقابل، قانونگرایی را بهعنوان چارچوبی ضروری برای تحقق پایدار عدالت و تأسیس نظام سیاسی مدرن مبتنی بر حاکمیت ملی معرفی کرد. نگرش او تحت تأثیر پیشزمینههای فکری بهویژه اعتقادات دینی و تجربۀ زیسته از وقایع مشروطه شکل گرفت و این امر سبب شد تا او این اصول را نه صرفاً از منظر سیاسی، بلکه در چارچوبی اخلاقی و شرعی نیز مشروعیتبخشی کند. مقایسۀ اندیشۀ ناظمالاسلام با متفکران همعصر خود نشان میدهد او در عین اشتراک در آرمانهای کلی، رویکردی منحصربهفرد داشت که در آن، تلفیق عقلانیت مدرن و تأکید بر نقش مردم بهعنوان عامل تغییر برجسته است. این پژوهش با تمرکز بر روایت ناظمالاسلام نشان میدهد چگونه عدالتخواهی و قانونگرایی بهعنوان ستونهای اصلی اندیشۀ او در تحلیل انقلاب مشروطه در متونش تجلی یافتهاند و چگونه این اندیشهها در مقایسه با دیگر رویکردهای عصر خود جایگاهی متمایز دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انقلاب مشروطه؛ تاریخ بیداری ایرانیان؛ عدالتخواهی؛ قانونگرایی؛ ناظمالاسلام کرمانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 221 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 244 |
||