ارزش طبیعت در حکمت متعالیه گذار از دوگانۀ ذاتی و ابزاری | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 59، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 5-23 اصل مقاله (578.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.403730.523660 | ||
| نویسندگان | ||
| هما یوسفی کوپائی1؛ جنان ایزدی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ محیط‌زیست، یکی از مسائل بنیادین انسان معاصر است و ضعف مبانی نظری در تعامل انسان و طبیعت، بحران‌های آن را تشدید کرده است. پژوهش حاضر در جست‌وجوی جایگاه و ارزش طبیعت از منظر حکمت متعالیه، با روش تحلیلی منطقی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظام فکری صدرایی، دوگانۀ ارزش ذاتی و ابزاری، برای ارزش‌گذاری طبیعت کافی نیست. در حکمت متعالیه با توجّه به نگاه وجودی، تعامل آیت‌‌بینانه، نوع تبیین ملّاصدرا از فاعلیت بالصناعه آدمی، جایگاه انسان و جهان، محبت و حکمت، از ارزش‌های دیگری برای محیط زیست می‌توان سخن گفت؛ ارزش‌‌هایی چون ارزش سلوکی، ارزش به مثابه راه و طریق و ارزش آیتیِ محیط‌زیست. در واقع، در نظرگاه ملّاصدرا، طبیعت حامل ارزش سومی است که می‌توان آن را ارزش میانجی یا واسطه‌ای طبیعت نامید. همچنین، در توجّه به وجودی بودن فلسفۀ ملّاصدرا، تمام ارزش‌های مذکور، هویت دیگری و معنایی عمیق‌تر می‌یابند که بر اساس آموزه اصالت وجود و نظام وحدت در کثرت و کثرت در وحدت، در ذیل ارزشی واحد، معنادار و محقق خواهندشد. در این مقاله با اثبات و تبیین این چارچوب کل‌نگر صدرایی، بنیان نظری مستحکمی برای بازسازی مبانیِ ارزش طبیعت، ورای تقابل‌های متعارف، ارائه می شود. نمایاندن چنین افقی در ارزش‌گذاری طبیعت، منجر به نوع دیگری از رابطه انسان با طبیعت و تعامل متعالی انسان با محیط‌زیست می گردد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ملاصدرا؛ محیط زیست؛ طبیعت؛ ارزش؛ عشق | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 304 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 269 |
||