پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,124 |
| تعداد مقالات | 76,623 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,461,642 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,627,657 |
ارزش طبیعت در حکمت متعالیه گذار از دوگانۀ ذاتی و ابزاری | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 اسفند 1404 اصل مقاله (775.99 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2026.403730.523660 | ||
| نویسندگان | ||
| هما یوسفی کوپائی1؛ جنان ایزدی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ محیطزیست، یکی از مسائل بنیادین انسان معاصر است و ضعف مبانی نظری در تعامل انسان و طبیعت، بحرانهای آن را تشدید کرده است. پژوهش حاضر در جستوجوی جایگاه و ارزش طبیعت از منظر حکمت متعالیه، با روش تحلیلی منطقی است. یافتهها نشان میدهد که در نظام فکری صدرایی، دوگانۀ ارزش ذاتی و ابزاری، برای ارزشگذاری طبیعت کافی نیست. در حکمت متعالیه با توجّه به نگاه وجودی، تعامل آیتبینانه، نوع تبیین ملّاصدرا از فاعلیت بالصناعه آدمی، جایگاه انسان و جهان، محبت و حکمت، از ارزشهای دیگری برای محیط زیست میتوان سخن گفت؛ ارزشهایی چون ارزش سلوکی، ارزش به مثابه راه و طریق و ارزش آیتیِ محیطزیست. در واقع، در نظرگاه ملّاصدرا، طبیعت حامل ارزش سومی است که میتوان آن را ارزش میانجی یا واسطهای طبیعت نامید. همچنین، در توجّه به وجودی بودن فلسفۀ ملّاصدرا، تمام ارزشهای مذکور، هویت دیگری و معنایی عمیقتر مییابند که بر اساس آموزه اصالت وجود و نظام وحدت در کثرت و کثرت در وحدت، در ذیل ارزشی واحد، معنادار و محقق خواهندشد. در این مقاله با اثبات و تبیین این چارچوب کلنگر صدرایی، بنیان نظری مستحکمی برای بازسازی مبانیِ ارزش طبیعت، ورای تقابلهای متعارف، ارائه می شود. نمایاندن چنین افقی در ارزشگذاری طبیعت، منجر به نوع دیگری از رابطه انسان با طبیعت و تعامل متعالی انسان با محیطزیست می گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملاصدرا؛ محیط زیست؛ طبیعت؛ ارزش؛ عشق | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Value of Nature in Transcendent Philosophy: Beyond the Intrinsic–Instrumental Dichotomy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Homa Yousefi Koupaei1؛ جنان ایزدی2 | ||
| 1PhD Student, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Prophet’s Descendants) Studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Prophet’s Descendants) Studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The environmental issue is one of the fundamental problems facing contemporary humanity. The present study, employing a logical–analytic method, seeks to examine the status and value of nature from the perspective of Transcendent Philosophy (al Ḥikma al Mutaʿāliyah). The findings suggest that, from a Ṣadrian perspective, the classical dichotomy between intrinsic and instrumental value is inadequate for a comprehensive evaluation of nature. Grounded in the existential orientation of Transcendent Philosophy, its sign oriented (āyah based) worldview, Mullā Ṣadrā’s conception of human agency (faʿāliyya bi l ṣināʿa), and the central roles of love (ʿishq) and wisdom (ḥikma), additional modes of environmental value become intelligible. These include path oriented (sulūkī) value, value as way or means (ṭarīq), and the sign value (āyahness) of nature. From this standpoint, nature possesses a mediative or intermediary value that cannot be reduced to either intrinsic or instrumental categories. Anchored in the doctrines of the primacy of existence (aṣālat al wujūd) and the metaphysical principle of unity in multiplicity and multiplicity in unity, these value modalities ultimately converge within a unified ontological horizon. By articulating this framework, the article offers a philosophical foundation for reconfiguring environmental value beyond conventional dichotomies and for envisioning a more elevated, participatory mode of human engagement with nature. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Transcendent Philosophy, Mullā Ṣadrā, environmental ethics, nature, value, love | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 29 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 25 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب