پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,130 |
| تعداد مقالات | 76,709 |
| تعداد مشاهده مقاله | 153,841,292 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,846,215 |
خاستگاه بصری شیوۀ تصویرگری تشریح بدن انسان در ایران اسلامی: مطالعۀ سیر انتقال و دگرگونی تصویرگری تشریح بدن انسان از اروپا به ایران | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 6، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 39، اسفند 1404، صفحه 131-161 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.409080.371867 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا طاهری* 1؛ مژده شرفخواه2؛ داود رنجبران3 | ||
| 1گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران | ||
| 2دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران | ||
| 3گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر به بررسی تصویرسازی تشریح بدن انسان در نسخههای مصور ایران اسلامی قرون ۹ تا ۱۱ق، به ویژه آثار منسوب به منصور بن محمد شیرازی، در پرتو سنتهای تصویری اروپای قرون وسطی میپردازد. هدف اصلی مطالعه، شناسایی خاستگاههای بصری، مجاری انتقال دانش و فرآیندهای اقتباس و بازتولید تصویر در دو سنت فرهنگی است. این پژوهش با استفاده از روش کتابخانهای و تحلیل میدانی نسخههای مصور، دادههای تصویری و متنی را گردآوری کرده و با رویکرد توصیفی-تحلیلی بررسی نمودهاست. یافته های این پژوهش نشان میدهد که سنت تصویرسازی تشریحی در ایران اسلامی، مستقل از متون کالبدشکافی اروپایی شکل گرفته، با این حال، در سطح فرم و ساماندهی پیکره تحت تأثیر الگوهای بصری اروپا در قرون میانه قرار داشته است. شایان ذکر است که این اقتباس، یک تقلید مستقیم نبوده؛ بلکه تصاویر در فرآیند انتقال، از فیلتر نظام زیبایی شناسی و سنتهای تصویرسازی بومی عبور کرده و ضمن حفظ ریشه ها، بازآفرینی شده اند. در نتیجه این تصاویر در عین بهره گیری از مبانی ساختاری الگوهای اروپایی، واجد ویژگی های متمایز و منحصربه فردی هستند. مطالعۀ تاریخی پیشینه پزشکی در ایران و اروپا نشان میدهد که خاستگاه آناتومی مدرن اروپا، به ویژه کالبدشکافی نظاممند و تصویرسازی پیشارنسانسی، مدیون انتقال متون و دانش پزشکی از یونان به واسطه جهان اسلام است. در ایران اسلامی، علیرغم محدودیتهای مرتبط با کالبدشکافی عملی، تصویرسازی تشریح بدن نقشی محوری در تثبیت آموزش پزشکی ایفا کرده اند. این تصاویر با ترکیب سنتهای هنری و علمی، راه را برای ایجاد یک زبان بصری میان رشته ای جهت انتقال دانش هموار ساخته اند. این مطالعه با فراتر رفتن از تحلیل صرف شباهت ها و تفاوتهای ظاهری، مسیرهای انتقال و تعامل دانش میان فرهنگهای اروپایی و اسلامی را آشکار میسازد که این امر به بازتعریف اهمیت تصویرگری به عنوان ابزاری مستقل برای انتقال دانش پزشکی کمک میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشریح بدن انسان؛ تاریخ طب اسلامی؛ نسخههای مصور ایرانی؛ تاریخ پزشکی اروپا قرون وسطی؛ تصویرسازی علمی؛ کالبدشناسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Visual Origin of Human Anatomical Illustration in Islamic Iran: A Study of the Transition and Transformation of Anatomical Imagery from Europe to Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Alireza Taheri1؛ Mozhde Sharafkhah2؛ Davoud Ranjbaran3 | ||
| 1Department of Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies, Iran University of Art, Tehran, | ||
| 2PhD Candidate in Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies, Iran University of Art,, Tehran | ||
| 3Department of Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies, Iran University of Art,, Tehran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study aims to investigate the anatomical illustrations of the human body found in drawings remaining from the era following the Muslim conquest of Iran covering the 9th through 11th centuries in the lunar calendar. The study is primarily focused on the illustrated treatise written by Manṣūr ibn Muḥammad ibn Aḥmad ibn Yūsuf ibn Ilyās, a physician from Shiraz, in light of the iconographic traditions of the medieval Europe. The main objective of this study is to identify the visual origins, channels of knowledge transfer, and processes of adaptation and recreation of illustrations in the interactions between the two cultures. This library research employs field study techniques and a descriptive-analytic approach to collect visual and textual data for the analysis of anatomical illustrations. Findings indicate that the convention of anatomical illustrations in the Islamized Iran has been established independently of the European texts on dissection. However, in terms of the form and figure organization, it has been affected by the European visual patterns of the middle ages. It is noteworthy, though, that this adaptation has not been a direct imitative one. In fact, during the transfer process, the images have passed through the filter of aestheticism and ethnic drawing conventions and, while been kept untouched in the roots, have been recreated. Consequently, these images enjoy distinct peculiarities while still benefitting from the structural fundaments of the European patterns. A comparative study of the history of medicine in Iran and Europe indicates that the origins of the modern anatomy in Europe, particularly the systematic dissection and pre-renaissance illustrations, are owing to the transfer of medical texts and knowledge from Greece via the medium of Islam. In the Islamized Iran, despite limitations associated with practical dissection, the illustrations of human anatomy and dissection have played a pivotal role in the establishment of the principles of medical training. These illustrations apply a combination of artistic and scientific norms to pave the way for the creation of an interdisciplinary visual language for the transfer of knowledge. The current study surpasses the mere analysis of apparent similarities and differences to reveal the channels for the transfer of knowledge between the European and Islamic cultures and the interaction of the two traditions. This helps to redefine the significance of illustrations as an independent means for the transfer of medical knowledge. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Human Anatomy, History of Islamic Medicine, Illustrated Persian Manuscripts, History of European Medieval Medicine, Scientific Illustration | ||
| مراجع | ||
|
الگود. سیریل (1356). تاریخ پزشکی ایران و سرزمینهای خلافت شرقی. مترجم: باهر فرقانی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
نیک سرشت. مائده. (1389). واژگان تخصصی تشریح در قرن 8هجری قمری به استناد کتاب تشریح الابدان منصور بن محمد بن احمد بن یوسف بن الیاس شیرازی. پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه پیام نور، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه تاریخ.
ولایتی. علیاکبر. (1389). فرهنگ و تمدن اسلامی. نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها. قم: دفتر نشر معارف.
Alghamdi MA, Ziermann JM, Diogo R. An Untold Story: The Important Contributions of Muslim Scholars for the Understanding of Human Anatomy. The Anatomy Record. 2017;300: 986–1008.
Charlier P, Huynh-Charlier I, Poupon J, Lancelot E, Campos P.F., Favier D, Jeannel G.F., Bonati M.R., de la Grandmaison G.L., Herve C. A. glimpse into the early origins of medieval anatomy through the oldest conserved human dissection (Western Europe, 13th c. A.D.). Archives of Medical Science. 2014 ;(2): 366–373.
Clarke E, Dewhurst K. An illustrated history of brain function. Berkley California. University of California Press. 1972; 182(16): 707-861.
Conti AA, Paternostro F. Anatomical study in the Western world before the Middle Ages: historical evidence. Acta Biomed. 2019;90(4): 523–525.
Cosans Ch. History of Classical Anatomy. University of Maryland, College Park; 2015; 1-7.
Cowdry E.V. A. Comparison of Ancient Chinese Anatomical Charts with the ‘Fünfbilderserie’ of Sudhoff. The Anatomical Record. 1921;22(1):1–25.
Di Matteo B, Tarabella V, Filardo G, Mosca M, Lo Presti M, Viganò A, Tomba P, Marcacci M. Art in Science: Mondino de’ Liuzzi: The Restorer of Anatomy. Clinical Orthopaedics and Related Research. 2017;475(7): 1791–1795.
Elgood, Cyril. (1992). A History of Persian Medicine and the Eastern Caliphate Lands (Trans. Baher Farqani). Tehran: Amirkabir Publications.( Original Persian translation published 1371 AH Shamsi)
Fell SC, Pearson FG. Historical perspectives of thoracic anatomy. Thoracic Surgery Clinics. 2007;17(4):443–448.
French RK. The thorax in history 3. Beginning of the Middle Ages. Thorax. 1978;33: 295–306.
Ghosh SK. Evolution of Illustrations in Anatomy: A Study from the Classical Period in Europe to Modern Times. Anatomical Sciences Education. 2015;8: 175–188.
Ghosh SK. Human cadaveric dissection: a historical account from ancient Greece to the modern era. Anatomy & Cell Biology. 2015;48(3): 153–169.
Golshani, Seyyed Alireza. (2014). Seyyed Esmaʿil Jorjani; Ḥakim va pezeshk-e nami-ye Irani [Seyyed Esmail Jorjani: Renowned Iranian physician and sage]. Journal of Biomedical Sciences, 2(2), 69–71
Gurunluoglu R, Gurunluoglu A, Williams SA, Cavdar S. The history and illustration of anatomy in the Middle Ages. Journal of Medical Biography. 2013;21(4): 219–229.
Hill BH Jr. The Fünfbilderserie and Medieval Anatomy. PhD Thesis, University of North Carolina, Department of History. 1996. (A thesis submitted to the faculty of the University of North Carolina in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the Department of History).
Karamati, Y. (2018). Dissection and Anatomy (Tashrīḥ). In Encyclopaedia Islamica, 6, pp. 408–419. Brill. https://doi.org/10.1163/1875-9831_isla_COM_037154
Lazaris S. Medieval Medicine from the Greek illustrated manuscripts. University of Ottawa, Faculty of Medicine; 20 Sep 2016, 1–36.
McCall T. Reliquam dicit pictura: Text and image in a twelfth-century illustrated anatomical manual (Gonville and Caius College, Cambridge, MS 190/223). Cambridge Bibliographical Society. 2016;16(1) :1–22.
Nasr, Seyyed Hossein. (2005). Science and Civilization in Islam (Trans. Ahmad Aram). Tehran: Scientific and Cultural Publications.
Nik-Sheresht, Maedeh. (2010). Vazhegan-e takhaṣoṣi-ye tashriḥ dar qarn-e 8-e Hejri-ye Qamari bar asas-e ketab-e Tashriḥ al-Abdan by Mansur ibn Mohammad ibn Ahmad ibn Yusuf ibn Ilyas Shirazi [Specialized anatomical terminology in the 8th century AH based on Tashriḥ al-Abdan]. Unpublished MA thesis, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Payam Noor University, Iran.
Rengachary SS, Colen Ch, Dass K, Guthikonda M. Development of anatomic science in the late Middle Ages: the roles played by Mondino de Liuzzi and Guido da Vigevano. Neurosurgery. 2009 Oct;65(4): 787–794.
Savage-Smith E. Anatomy. In: Encyclopaedia of Islam. Brill; 2007.126–131.
Tascioglu. AO, Tascioglu. AB. Ventricular anatomy: illustrations and concepts from antiquity to Renaissance. Neuroanatomy. 2005; 4: 57-63.
Velayati, Ali-Akbar. (2010). Farhang va tamaddon-e Eslāmi [Islamic culture and civilization]. Qom: Daftar-e Nashr-e Maʿāref, Office of the Supreme Leader’s Representation in Universities.
URL1: https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00104093?page=,1
URL2: https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-GONVILLE-AND-CAIUS-00190-00223/1
URL3:https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/2b7310aa-9199-4a5b 93fb4f5f075ca28a/surfaces/15a20263-f647-4913-9089-a9efbb37225c/
URL4: https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS734
URL5: https://collections.nlm.nih.gov/catalog/nlm:nlmuid-9406458-bk
URL6:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52515634p/f1.planchecontact.r=Ta%C5%A1r%C4%AB%E1%B8%A5-i%20Man%E1%B9%A3%C5%ABr%C4%AB | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 78 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 94 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب