پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,158 |
| تعداد مقالات | 76,957 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,170,056 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,063,589 |
تحلیل وضعیت حکمرانی آب در ایران از منظر پیامدهای اجتماعی انتقال آب بین حوضهای | ||
| حکمرانی منابع طبیعی | ||
| مقاله 5، دوره 3، شماره 2، تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jnrg.2026.410584.1090 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدعلی کیانی1؛ افسانه دهقان پور فراشاه* 2 | ||
| 1گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| توسعه نامتوازن و توزیع نامتعادل آب، خاک و جمعیت در ایران، موجب نابرابری زمانی و مکانی میان منابع و مصارف آب شده است. در این شرایط، تأمین پایدار آب شرب بهمنزله یکی از وظایف اساسی حاکمیت، خطمشیگذاران را به استفاده از راهبردهای مختلف تأمین آب سوق داده است که انتقال آب بینحوضهای یکی از مهمترین این راهبردها محسوب میشود. با وجود نقش بالقوه این خطمشی در تأمین آب شرب مناطق کمآب، انتقال آب بینحوضهای، تنها یک راهحل فنی نبوده و با مجموعهای گسترده از پیامدهای اجتماعی همراه است که میتواند بر جوامع مبدأ و مقصد تأثیرات عمیق و گاه منفی بر جای گذارد. این پژوهش کیفی با هدف شناسایی و تبیین پیامدهای اجتماعی انتقال آب بینحوضهای در ایران، با تأکید بر فلات مرکزی ایران، انجام شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۱ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی آب، سیاست عمومی و هیدروپلیتیک گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شد. مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرآیند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. نتایج پژوهش منجر به شناسایی ۶ مضمون اصلی، 17مضمون فرعی و 106 کد شد که بیانگر طیف گستردهای از پیامدهای اجتماعی منفی انتقال آب بین حوضه ای است. مضامین اصلی شناسایی شده عبارتند از زوال سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، واگرایی و تهدید همبستگی ملی، نابرابری و احساس تبعیض، دگردیسیهای جمعیتی و آسیبهای سکونتگاهی، سیاسی شدن آب و بهرهبرداریهای ابزاری، اضمحلال زیستتمدنی و سلامت اجتماعی. یافتهها نشان میدهد که اگرچه انتقال آب میتواند بهمنزله کنشی برای ایفای مسئولیت حاکمیت در تأمین آب شرب مورد استفاده قرار گیرد، اما به دلیل پیامدهای اجتماعی قابل توجه، این خطمشی باید تنها بهمثابه آخرین گزینه و پس از بهرهگیری حداکثری از راهکارهای جایگزین در مدیریت تقاضا، افزایش بهرهوری و اصلاح الگوی مصرف مد نظر قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی آب؛ هیدروپلیتیک؛ تأمین نیاز آبی؛ انتقال بین حوضهای آب؛ توزیع نامناسب آب | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analyzing Water Governance in Iran from the Perspective of Social Consequences of Inter-Basin Water Transfer | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammadali Kiani1؛ Afsaneh Dehghanpour-Farashah2 | ||
| 1Department of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2Department of Cultural and Social Governance, Faculty of Governance, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The unbalanced development and uneven distribution of water, soil, and population in Iran have resulted in significant temporal and spatial disparities between water availability and consumption. Under these circumstances, the imperative of ensuring a sustainable supply of drinking water, as a fundamental mandate of governance, has compelled policymakers to adopt various strategies, among which Inter-Basin Water Transfer (IBWT) stands out as a critical intervention. Despite its potential efficacy in alleviating water scarcity in arid regions, IBWT is not merely a technical solution; rather, it entails a complex array of social consequences that can exert profound and often deleterious impacts on both donor and recipient communities. This qualitative study aims to identify and explicate the social consequences of IBWT in Iran, with a specific focus on the Central Plateau. Data were gathered through semi-structured interviews with 21 experts in the fields of water governance, public policy, and hydropolitics, and subsequently analyzed using Thematic Analysis. Participants were selected via purposive sampling, and the data collection process continued until theoretical saturation was achieved. The findings yielded 6 main themes, 17 sub-themes, and 106 codes, highlighting a broad spectrum of adverse social consequences associated with IBWT projects. The primary themes that emerged from the analysis are the erosion of social capital and public trust, fragmentation and threats to national solidarity, inequality and perceived discrimination, demographic shifts and habitat degradation, politicization of water resources and instrumentalization, and socio-ecological degradation and public health impacts. The study concludes that while IBWT can serve as an instrument for fulfilling the state’s mandate to supply drinking water, given its significant social ramifications, such policies should be regarded strictly as a measure of last resort, to be considered only after the exhaustive implementation of alternative strategies, including demand management, efficiency enhancement, and consumption pattern reform. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Water Governance, Hydropolitics, Water Supply Security, Inter-Basin Water Transfer (IBWT), Water Maldistribution | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 209 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب