پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,137 |
| تعداد مقالات | 76,821 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,265,460 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,297,899 |
مروری بر ایدئولوژیهای انقلاب علمی: ظهور و افول مفهومی تاریخ نگارانه، نوشتۀ پیترو دنیل اومودئو | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 10، دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 39، اسفند 1404، صفحه 283-290 اصل مقاله (440.09 K) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.411817.371890 | ||
| نویسنده | ||
| محمد مهدی شهبازی گهروئی* | ||
| گروه فلسفه علم، دانشکده فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| انقلاب علمی مهم ترین مبحث تاریخ علم در قرن بیستم بود که مورخان و فیلسوفان بسیاری را به خود علاقه مند کرد و ایدۀ اصلی آن این بود که جایی در اواخر قرن شانزده و اوایل قرن هفده در روند علم گسستی ایجاد شد که مسیر علم را تغییر داد و گویا علم پس از آن به چیز دیگری بدل شد یا علمی جدید متولد شد که در بنیانهای روش شناختی و متافیزیکی خود با علم پیشین در اختلافی جدی قرار دارد. مورخانی چون الکساندر کویره به جنبههای درونی و ذهنی تاریخ علم میپرداختند در حالی که مورخان ماتریالیست مانند بوریس هسن و ادگار زیلسل با تاکید بر ابعاد اجتماعی و اقتصادی این تحول را مورد بررسی قرار داده اند. با ظهور جریانهای پست مدرن فضا برای نقد باورهای شکل گرفته تحت تاثیر مدرنیته نیز باز شد و مورخان متاخر کلان روایت مدرنیسم از تاریخ علم را زیر سوال بردند. دگمهایی مانند تاریخ پیشرفتگرا و ارزشگزاری تاریخ با معیارهای مدرن (زمان پریشی) از جمله مشکلاتی بود که دامن گیر مورخان عصر مدرن بود و اجازه پژوهشهای علمی بیطرفانه را نمیداد. با پی بردن به این دست از نواقص تاریخنگاری و تلاش برای رهایی از ایدئولوژیگرایی، مفهوم انقلاب علمی نیز بازنگری شده و مورد نقد قرار گرفت. تصور وجود گسستی تاریخی در نقطهای از زمان که منجر به تقسیم بنیادین علم شده و بدون وابستگی به میراث علمی گذشتگان زمینه پیشرفت علم را فراهم کرده از انگارههایی است که به شدت مورد نقد قرار گرفت. اروپامرکزگرایی (eurocentrism) نیز از جمله مشکلاتی بود که منتقدین به آن توجه کردند. کلان روایت انقلاب علمی متعلق به زمان و مکانی خاص بود. مرکز این تحول اروپای غربی و شمالی قلمداد میشد و باقی جهان در حاشیه قرار داشت. نقد کلان روایت انقلاب علمی اگر چه امکاناتی جدید برای مورخان فراهم کرد، خطراتی از جمله نسبیت در پی داشت؛ در نتیجه ارائۀ الگویی میانه برای حفظ نکات مثبت مفهوم انقلاب علمی و بهرهمندی از امکانات رویکردهای پست مدرن امری ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انقلاب علمی؛ اروپا مرکزی؛ کلان روایت مدرنیسم؛ پست مدرنیسم؛ تاریخ نگاری علم | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Review of the Ideologies of the Scientific Revolution: The Rise and Fall of a Historiographical Concept, by Pietro Daniel Omodeo | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Mahdi Shahbazi Gahroui | ||
| Department of philosophy of science , Faculty of philosophy of science, sharif University of Technology, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The scientific revolution became one of the central themes of twentieth‑century history of science, widely regarded as a decisive turning point in the development of modern knowledge. According to the classic narrative, a fundamental rupture occurred in the late sixteenth and early seventeenth centuries that transformed science into a new enterprise with distinct methodological and metaphysical foundations. This view held that modern science emerged in sharp contrast to earlier traditions. Two major historiographical approaches shaped this interpretation. Intellectual historians such as Alexandre Koyré emphasized conceptual and spiritual transformations. In contrast, materialist historians like Boris Hessen and Edgar Zilsel highlighted the social and economic forces—especially those linked to early capitalism—that shaped scientific change. With the rise of postmodern critiques, historians began questioning assumptions embedded in the modernist narrative, including linear progress, anachronistic judgments of past science, and the belief in a single universal trajectory of development. These critiques also exposed the Eurocentrism of the traditional account, which located scientific transformation exclusively in Western and Northern Europe while marginalizing other intellectual traditions. Although this critical turn opened new possibilities for understanding scientific change, it also introduced risks such as relativism, which can undermine explanations of scientific success. For this reason, many scholars advocate a middle‑ground approach that preserves the analytical value of the scientific revolution concept while integrating postmodern insights about plurality, context, and the limitations of grand narratives. This balanced perspective allows for a more nuanced understanding of both continuity and transformation in the history of science. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Scientific revolution, Eurocentrism, Grand narrative of modernism, Post-modernism, Historiography | ||
| مراجع | ||
|
شیپین، استیون. (1396). انقلاب علمی. تهران: نشر کرگدن.
کوهن. تامس. (1390) ساختار انقلابهای علمی. تهران: سمت.
کویره، الکساندر. (1396). گذار از جهان بسته به کیهان بیکران. تهران: نگاه معاصر.
گمینی، امیرمحمد (1393)، «تاریخنگاری برونگرایانۀ علم: بازخوانـی تـز هِسن - گروسمان»، دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت، 11: 21-44.
Omodeo, P. D. (2020). Ideologies of the Scientific Revolution: The rise and fall of a historiographical concept. History of Science, 58(3), 352_354. https://doi.org/10.1177/0073275319884413.
Shapin, S. and Schaffer, S. (1985). Leviathan and the Air-Pump: Hobbes, Boyle, and the Experimental Life. New Jersey, Princeton University. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 52 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 23 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب