گذار مفهومی در تاریخنگاری طراحی صنعتی: از تاریخ طراحی به مطالعات تاریخ طراحی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 2، دوره 24، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 35-64 اصل مقاله (995.25 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.411280.371880 | ||
| نویسنده | ||
| میثم خداشناس* | ||
| گروه آموزشی طراحی صنعتی، دانشکده طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تاریخنگاری طراحی صنعتی در سده بیستم عمدتاً در امتداد سنت تاریخ هنر و معماری تثبیت شده و با اتکا بر روایتی خطی، سبکمحور و طراحمحور، تجربههای اروپایی را بهمثابه روایت مسلط و جهانشمول بازنمایی کرده است. با این حال، تحولات نظری اواخر قرن بیستم، بهویژه گسترش جهانیشدن، توسعه فناوریهای ارتباطی و ورود رویکردهای فرهنگی و پسااستعماری، زمینه بازاندیشی در این چارچوب مسلط را فراهم آورده و ضرورت بازخوانی مبانی تاریخنگاری طراحی را برجسته کرده است. این مقاله با هدف تبیین و تحلیل گذار مفهومی از رویکرد «تاریخ طراحی» (History of Design) به «مطالعات تاریخ طراحی» (Design History) از منظر تاریخنگاری، میکوشد ابعاد نظری این جابهجایی پارادایمی و پیامدهای آن برای فهم معاصر تاریخ طراحی صنعتی را روشن سازد. پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر مطالعه تطبیقی–تحلیلی ادبیات نظری است. بدین منظور، آثار شاخص مورخان و نظریهپردازان طراحی در دو رویکرد یادشده بهصورت هدفمند انتخاب و از طریق تحلیل مفهومی و مقایسهای بررسی شدهاند. نتایج نشان میدهد تاریخنگاری معاصر طراحی از روایت توصیفی، خطی و آموزشمحور فاصله گرفته و به سوی رویکردی تحلیلی، انتقادی و چندصدایی حرکت کرده است. در این چارچوب جدید، طراحی نه صرفاً بهمثابه محصول نبوغ فردی، بلکه در پیوند با زمینههای اجتماعی و فرهنگی و مفاهیمی چون فرهنگ، قدرت، هویت و مصرف بازتفسیر میشود. گذار مفهومی به مطالعات تاریخ طراحی در همنوایی با رویکردهای متأخر تاریخ علم و فناوری، افقهای تازهای برای خوانشهای زمینهمند و غیرغربمحور از تاریخ طراحی صنعتی فراهم میکند. این تحول میتواند مبنایی نظری برای بازخوانی تجربههای بومی و تقویت خردهروایتهای طراحی، از جمله در زمینه طراحی صنعتی ایران، فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاریخنگاری طراحی؛ تاریخ طراحی؛ مطالعات تاریخ طراحی؛ مطالعه تطبیقی؛ طراحی صنعتی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 357 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 151 |
||