نقش مواجب و نذورات مذهبی در تثبیت قدرت سیاسی هخامنشیان: تحلیل اسنادی از الواح تخت جمشید | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 1-18 اصل مقاله (923.08 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2026.408992.1392 | ||
| نویسندگان | ||
| مهشید خدامی* 1؛ حسین بادامچی2 | ||
| 1کارشناسی ارشد گروه تاریخ ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه تهران ،تهران ،ایران | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه تهران ،تهران ، ایران | ||
| چکیده | ||
| قدرت گسترده هخامنشیان نیازمند سازوکارهای مدیریتی و مشروعیتبخشی مؤثری بود. در این میان، نقش نهادهای مذهبی و جریان منابع مالی از طریق مواجب و نذورات به معابد، به عنوان ابزاری برای انسجام اجتماعی و سیاسی، نیازمند بررسی دقیق است. این پژوهش بر این فرض استوار است که توزیع و مدیریت این منابع، فراتر از کارکرد صرفاً مذهبی، کارکردی استراتژیک در تثبیت مشروعیت شاهنشاهی و کنترل نخبگان محلی داشته است. هدف اصلی این تحقیق، واکاوی کارکرد سیاسی-اجتماعی نظام مواجب و نذورات مذهبی در دوران هخامنشی، با تمرکز بر دادههای مستخرج از الواح اقتصادی تخت جمشید است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و روش گردآوری دادهها مبتنی بر مطالعات اسنادی (کتابخانهای) و تحلیل محتوای کمی و کیفی اسناد اقتصادی باقیمانده از تخت جمشید (مانند الواح مالی) است که روابط میان مرکز و نهادهای محلی را نشان میدهند. تحلیل اسناد نشان میدهد که شاهان بهطور سازمانیافتهای منابع مالی کلانی را به معابد و نهادهای مذهبی در سراسر امپراتوری تخصیص میدادند. این تخصیصها اغلب با ذکر نام شاه یا خانواده سلطنتی صورت میگرفت که این امر موجب میشد ساختار مذهبی به عاملی برای تبلیغ و حمایت از سلطنت تبدیل شود. همچنین، ثبات اقتصادی این نهادها از طریق هدایای سلطنتی، وفاداری طبقه کاهنان را تضمین میکرد. نظام مواجب و نذورات مذهبی در دوره هخامنشی یک سیستم دوطرفه بود: شاه مشروعیت خود را از طریق حمایت از ادیان تقویت میکرد و در عوض، نهادهای مذهبی با ارائه خدمات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، پایههای قدرت سیاسی شاهنشاه را در اقلیمهای مختلف تحکیم میبخشیدند. این سیستم، نمودی از درک عمیق هخامنشیان از پیوند دین و سیاست برای مدیریت یک امپراتوری چند فرهنگی بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هخامنشیان؛ نذورات مذهبی؛ مواجب و جیرهها؛ قدرت سیاسی؛ الواح باروی تختجمشید؛ اقتصاد آیینی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 652 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 198 |
||