دستورالعملهای کهن استفاده از رنگینههای قرمز در متون تاریخی ایران | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 5، دوره 24، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 115-140 اصل مقاله (1.25 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2026.409163.371868 | ||
| نویسندگان | ||
| پرویز هلاکوئی* 1؛ جنان پرهیزکار2 | ||
| 1گروه مرمت اشیاء فرهنگی-تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2آزمایشگاه مرکزی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مداقه در دستورالعملهای بیش از بیست متن کهن از قرن پنجم تا قرن دوزادهم هجری نشان میدهد مواد حاوی رنگزاهای قرمز شامل گل بستانافروز (گل تاج خروس)، بَقَّم، خون سیاوشان، روناس، شاهتوت، شقایق نعمانی، حشرات حاوی رنگینه قرمز (قرمزدانه، لاک و قرمز)، گل انار (گلنار) و گلرنگ توسط مواد مختلف قلیایی و اسیدی مانند شخار، سرکه، آهک و زاج با روشهای گوناگون استخراج میشده است. این مقاله نشان میدهد استفاده از رنگینههای قرمز در دستورالعملهای کهن عمدتا برای رنگآمیزی کاغذ و برای ساخت مرکبهای رنگی توصیه شده است. بهجز این موارد، استفادههای محدود دیگری شامل رنگ کردن سنگ، چرم، شیشه و بلور و همینطور ساخت رنگ برای نقاشی و استفاده از رنگینههای قرمز برای رنگرزی نیز برای این رنگزاها از طریق مطالعه متون کهن قابل احصا است. نکته قابل توجه آن که در بین دستورالعملهای فارسی کهن مورد بررسی، هیچ روشی برای ساخت لِیْک (lake) قرمز از رنگینهها یافت نشد. در این مقاله همچنین واژهشناسی رنگینههای قرمز در متون کهن و پیچیدگی درک واژگان در درک مقصود دستورالعملها مورد بحث قرار گرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رنگینه قرمز؛ دستورالعملهای کهن؛ رنگرزی؛ لِیْک؛ نسخ فارسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 453 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 143 |
||