پاسخی به تقدیرگرایی الهیاتی بر اساس نظریة نسبیت اینشتین | ||
| مجله علمی " فلسفه دین " | ||
| دوره 23، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 99-113 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpht.2026.400637.1006150 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد حسین کارگر شورکی* ؛ محمدحسین مهدوی نژاد؛ مرضیه اخلاقی؛ زینب شکیبی | ||
| گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| رابطة بین علم خطاناپذیر الهی و اختیار انسان همواره مورد توجه اندیشمندان در ادیان ابراهیمی بوده است. در این پژوهش که به روش توصیفیـ تحلیلی انجام شده است با کمک گرفتن از قوانین نسبیت اینشتین و یکی از نتایج آن یعنی همزمانی ابدیـ زمانمند نتیجه گرفتهایم کههمة براهین تقدیرگرایی الهیاتی از فرض نادرست تقسیم زمان به سه بخش گذشته و حال و آینده استفاده کردهاند. اگرچه این تقسیمبندی زمان از جایگاه و نظرگاه انسانی درست به نظر میرسد، با توجه به اینکه خدا به صورت همزمانی ابدیـ زمانمند با جهان در ارتباط است و کل زمان این جهان با یک لحظة حال بدون تغییر از ابدیت خدا همزمان است، میتوان گفت از نظرگاه الهی این تقسیمبندی نادرست است و علم خداوند به همة رخدادهای این جهان از جمله افعال انسانی همواره علم به زمان حال و بدون تغییر است و از آنجا که علم به زمان حال هیچ ناظری با اختیار هیچ فاعلی در تعارض نیست میتوان گفت علم الهی از نظرگاه الهی با اختیار انسان سازگار است؛ ولی در عین حال همین اختیار از نظرگاه انسانی به دلیل درک نادرست فضاـ زمان به صورت جبر الهیاتی توسط ما انسانها درک میشود. این در حالی است که از آنجا که خدا بنا به تعریف باور کاذب و غیر حقیقی ندارد، در مقام مقایسه بین دو نظرگاه الهی و انسانی، میتوان گفت حقیقت افعال انسانی همان اختیار است که نزد خدا حاضر است و این حقیقت به دلیل درک نادرست فضاـ زمان به صورت توهم جبر الهیاتی بر ما انسانها بروز میکند. همچنان که درک نادرست فضا توسط پیشینیان ما حقیقت خورشید مرکزی در منظومة خورشیدی را به صورت توهم زمین مرکزی بر آنها بروز داده بود. بنابراین میتوان گفت براهین تقدیرگرایی الهیاتی بر درک نادرست از فضاـ زمان بنا شده و نادرست هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اختیار؛ تقدیرگرایی الهیاتی؛ جبر؛ علم الهی؛ نظریة نسبیت اینشتین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 180 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 254 |
||