پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,864 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,587,509 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,616,166 |
تجربه توانمندسازی کودکان کار و خیابان با رویکرد اجتماع محور در شهر قرچک | ||
| بررسی مسائل اجتماعی ایران | ||
| دوره 16، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 233-252 اصل مقاله (1020.95 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijsp.2026.401132.671340 | ||
| نویسندگان | ||
| امین روشن پور* 1؛ اردشیر بهرامی2 | ||
| 1دانشجوی دکترای مسائل اجتماعی ایران، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران | ||
| 2دکترای جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه پیام نور تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پدیده «کودکان کار و خیابان» جلوهای شاخص از بهرهکشی و نابرابری اجتماعی است و پیامدهای عمیق اجتماعی، روانی و آموزشی برای کودکان و خانوادههای آنان به همراه دارد. در ایران، این گروه شامل کودکانی از جامعه کولیـغربتی، زبالهگردان، دستفروشان و کارگران کورهپزخانهها و کارگاههای تولیدی است. سیاستهای حمایتی متداول، مانند جمعآوری و اسکان موقت، به دلیل فقدان رویکرد توانمندساز و محدودیت پایداری، نتایج محدودی داشتهاند و بهرهگیری ناکافی از الگوهای اجتماعمحور از کاستیهای اصلی این حوزه است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی پدیدارشناسی، تجربه اجرای پایلوت «سند جامع کاهش آسیبهای اجتماعی کودکان کار» با رویکرد توانمندساز و اجتماعمحور در شهرستان قرچک (۱۳۹۸–۱۴۰۰) را بررسی کرد. میدان مطالعه شامل کودکان کار و خیابان در شهر و مناطق تابع، بهویژه روستاها و کورهپزخانهها بود. نمونهگیری هدفمند و بر اساس اشباع نظری و تنوع مشارکتکنندگان انجام شد و ۳۰ نفر شامل ۱۶ تسهیلگر اجتماعی و ۱۴ کودک کار و خیابان انتخاب شدند. یافتهها نشان داد که برنامه در سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی اثرات مثبت قابل توجهی ایجاد کرده است: ارتقای مهارتها و اعتماد به نفس کودکان، کاهش انزوای اجتماعی، پیشگیری از ترک تحصیل، افزایش مشارکت و تعامل خانوادگی و ارتقای آگاهی جامعه محلی نسبت به حقوق و نیازهای کودکان. تجربه این برنامه تأکید کرد که توانمندسازی واقعی همراه با رویکرد اجتماعمحور، کلید پایداری مداخلات اجتماعی و اثرگذاری بلندمدت است و میتواند به عنوان الگوی موفق برای سایر مناطق کشور مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کودکان کار؛ توانمندسازی؛ رویکرد اجتماع محور؛ مداخله اجتماعی؛ قرچک | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The experience of empowering working and street children with a community-based approach in the city of Qarchak | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Amin Roshanpour1؛ Ardeshir Bahrami2 | ||
| 1PhD student in Iranian social issues, Department of Social Sciences, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. | ||
| 2PhD in Sociology of Iranian Social Issues, Payam Noor University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The phenomenon of “working and street children” is a prominent manifestation of exploitation and social inequality and has profound social, psychological, and educational consequences for children and their families. In Iran, this group includes children from the gypsy-western community, garbage collectors, street vendors, and workers in bakeries and production workshops. Conventional support policies, such as temporary collection and housing, have had limited results due to the lack of an empowering approach and limited sustainability, and the insufficient use of community-based models is one of the main shortcomings in this area. The present study, with a qualitative phenomenological approach, examined the experience of implementing the pilot “Comprehensive Document for Reducing Social Harms of Working Children” with an empowering and community-based approach in Qarchak County (2019–2020). The study field included working and street children in the city and subordinate areas, especially villages and bakeries. Purposive sampling was conducted based on theoretical saturation and diversity of participants, and 30 people were selected, including 16 social facilitators and 14 working and street children. The findings showed that the program had significant positive effects at the individual, family, and community levels: improving children’s skills and self-confidence, reducing social isolation, preventing dropout, increasing family participation and interaction, and raising awareness of the local community about children’s rights and needs. The experience of this program emphasized that genuine empowerment, coupled with a community-based approach, is the key to sustainability of social interventions and long-term impact, and can be used as a successful model for other regions of the country. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Working Children, empowerment, community-based approach, social intervention, Qarchak | ||
| مراجع | ||
|
آیت مهر، فاطمه؛ خالقی، محمد؛ محمدخانی، شهرام و غیاثی، حامد. (1394). بررسی اثر آموزش بستهی توانمندسازی نوجوانان در پیشگیری از رفتارهای پرخطر در نوجوانان کار و خیابان، مددکاری اجتماعی، 4(1): 16-23.
حیدری، محمد رضا؛ اکبری، حسین؛ امیرپور، مهناز و مجدی، علی اکبر. (1404). فروپاشی زیست کودکانه؛ مطالعه زمینههای شکلگیری کودکان کار، جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، 12(25): 37-78.
رستگار، عباسعلی؛ گلشاهی؛ بهنام و درستکار احمدی، ناهید. (1397). بررسی عوامل مؤثر در توانمندسازی کودکان کار و خیابان: نقش سرمایه اجتماعی و کارآفرینی اجتماعی، توسعه اجتماعی، 12(4): 57-87. https://doi.org/10.22055/qjsd.2018.13680
زارعی محمودآبادی، علیرضا؛ روحانی، علی؛ افشانی، سید علیرضا و موسوی، سید محسن. (1403). کودکان کار در تقاطع مهاجرت بیرویه و توسعه صنعتی نامتوازن، یک مردمنگاری انتقادی در شهر صنعتی میبد، بررسی مسائل اجتماعی ایران، 14 (2): 123-144.
زاهدی، شمس السادات؛ پورعزت، علی اصغر؛ واعظی، رضا و یاوری، نگین. (1403). طراحی چارچوبی از خطمشیهای رفتاری برای ساماندهی کودکان کار، بررسی مسائل اجتماعی ایران، 15(1): 259-284.
سازمان بهزیستی کشور. (1397). سالنامه آماری فعالیتها، اقدامات و برنامه ها.
سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تهران. (1397). برنامه جامع تقسیم کار ملی کاهش آسیبهای اجتماعی کودکان کار و خیابان بر اساس برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران.
سبحانی، جاوید. (1385). نگاهی به طرح توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار خانه کودک شوش وابسته به انجمن حمایت از حقوق کودکان، تامین اجتماعی، 8(2): 121-148.
سعدآبادی، علیاصغر و فهری، فاطمه سادات (1399)، آسیبشناسی پدیده کودکان کار شهر تهران با رویکرد فازی، مطالعات جامعهشناختی شهری، 10 (37): 129- 158.
شکربیگی، عالیه و فراهانی، پریسا. (1398)، شناسایی مؤلفه های کارآفرینی اجتماعی و بررسی نقش آنان بر توانمندسازی کودکان کار و خیابان، مطالعات جامعه شناختی شهری، 9 (32): 155-194.
شکوری، علی. (1393). بررسی نقش سازمان های مردم نهاد در توانمندسازی کودکان کار خیابانی، مطالعه موردی، منطقه 12 تهران، مطالعات توسعهی اجتماعی- فرهنگی، 3 (3): 33-60.
فلیک، اووه. (1403). درآمدی بر پژوهش کیفی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کاوه پیشه ، فرنوش؛ فتحی واجرگاه،کوروش؛ عارفی، محبوبه و مبارکی، محمد حسن. (1402). شناسایی چالش ها و موانع آموزش کارآفرینی به کودکان کار (یک مطالعه ی پدیدار شناسانه)، اندیشه های نوین تربیتی، 19(4): 47-67.
کرسول، جان. (1394). پویش کیفی و طرح پژوهش، ترجمهی حسن دانایی فرد و حسین کاظمی. انتشارات صفار.
کرمی، فرشاد. (1401). کودکان کار و خیابان در ایران (1): ارزیابی قوانین و مقررات مرتبط، دفتر مطالعات اجتماعی، مجلس شورای اسلامی.
گزارش جامع پایلوت برنامه جامع تقسیم کار ملی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی کودکان کار و خیابان قرچک .(1401). بهزیستی قرچک.
نادری، نادر؛ خسروی، احسان و کرمیان، فرانک. (1403). الگوی ساماندهی کودکان کار خیابانی در استان کرمانشاه: ارائه توصیه های مبتنی بر توسعه مهارت های کارآفرینانه، پژوهشهای کارآفرینی، 3(1): 57-76.
Alvarez, M., & Castillo, J. (2023). Psychosocial interventions for street children: A systematic review. Child Abuse & Neglect, 143, 106890. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106 Kumar, R., & Das, S. (2023). Empowering street children through education and social support: A study from India. Children and Youth Services Review, 145, 106639. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.106639 Collins SE, Clifasefi SL, Stanton J, The Leap Advisory Board, Straits KJE, Gil-Kashiwabara E, Rodriguez Espinosa P, Nicasio AV, Andrasik MP, Hawes SM, Miller KA, Nelson LA, Orfaly VE, Duran BM, Wallerstein N. Community-based participatory research (CBPR): Towards equitable involvement of community in psychology research. Am Psychol. 2018 Oct;73(7):884-898.
doi: 10.1037/amp0000167. Epub 2018 Jan 22. PMID: 29355352; PMCID: PMC6054913.
International Labour Organization. (2020). What is child labour? Geneva: ILO. https://www.ilo.org/topics/child-labour/what-child-labour
Merzougui, H., Xianghe, G. & Ali, D. Contextual analysis of child labor laws and educational rights for children in Pakistan with a focus on KPK province. Discov glob soc 2, 74 (2024). https://doi.org/10.1007/s44282-024-00105-0
Setyowati, R. R. N., Aji, R. N. B., Imron, A., Sarmini, Arzeti, & Diwanul, M. (2024). Empowerment approaches for street children in Surabaya, Indonesia. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 841–854. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.2.0061
Sohel MS, Alam S, Rahman MM, Obaidullah M, Mohammad Towhidul Anam AS, Hossain B, Alamgir Hossain M. Exploring the multifaceted vulnerabilities of female street child labor in the capital city of Bangladesh. Heliyon. 2024 Sep 1;10(18):e37302.
doi: 10.1016/j.heliyon.2024.e37302. PMID: 39309843; PMCID: PMC11416251.
Sudarto, A., Mustofa, M. B., & Malik, A. (2022). Economic Exploitation of Children: Returning Child Labor to the World of Education Through Interpersonal Communication Towards Equal Education. HUMANISMA: Journal of Gender Studies, 6(2), 212–225. https://doi.org/10.30983/humanisme.v6i2.5870
UNICEF & ILO. (2022). Child labour: Global estimates 2020, trends and the road forward. UNICEF. https://data.unicef.org/resources/child-labour-global-estimates-2020/
UNICEF & ILO. (2025). Child Labour: Global estimates 2024, trends and the road forward. Geneva: UNICEF & ILO. https://www.unicef.org/press-releases/despite-progress-child-labour-still-affects-138-million-children-globally-ilo-unicef | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 211 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 113 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب