بازنمایی کار و کارگر در سینمای ایران (مطالعه تطبیقی دهه 60 و دهة 90 شمسی) | ||
| دوفصلنامۀ جامعه‌شناسی هنر و ادبیات | ||
| دوره 17، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 7-27 اصل مقاله (877.09 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsal.2026.393944.666388 | ||
| نویسندگان | ||
| منا علوی‌کیا1؛ نوح منوری* 2؛ سارا شریعتی مزینانی2 | ||
| 1کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با رویکردی جامعه‌شناختی به بازنمایی کار و کارگر در سینمای ایران در دو مقطع زمانی دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۹۰ می‌پردازد. بر پایه مفهوم بازنمایی در مطالعات فرهنگی، پژوهش حاضر به دنبال آن است که فراتر از بازتاب صرف واقعیت، نحوه رمزگذاری و دلالت‌های معنایی مرتبط با مفهوم کار، مناسبات کارگری و سوژه‌های کارگر در سینمای ایران را تحلیل کند. مقاله با روش تحلیل مضمون و انتخاب هدفمند فیلم‌های شاخص هر دهه، به استخراج الگوهای روایی، تصویری و گفتمانی در بازنمایی کارگران می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در دهه ۱۳۶۰، کارگران در قالب سوژه‌های عدالت‌خواه، معترض و کنشگر بازنمایی می‌شوند؛ بازنمایی‌ها غالباً دارای دوگانه‌های ارزشی کارگر/کارفرما و قانون ظالم/انقلاب عادل هستند. در مقابل، در دهه ۱۳۹۰ شاهد فردگرایی، بی‌ثباتی شغلی، طرد نهادی، جرم‌انگاری و بی‌افقی در بازنمایی کارگران هستیم؛ کارگر نه سوژه‌ای سیاسی بلکه فردی منزوی و درگیر مسائل معیشتی بازنمایی می‌شود. این تغییرات بازتابی از تحولات ساختاری در روابط کار، نولیبرالی شدن سیاست‌ها و تغییر گفتمان حاکم در جامعه است. مقاله نشان می‌دهد که سینما تنها بازتابنده واقعیت اجتماعی نیست، بلکه نقش فعالی در ساخت و تثبیت گفتمان‌های مسلط دارد. تحلیل تطبیقی این بازنمایی‌ها، امکان فهم عمیق‌تری از تحولات گفتمانی پیرامون کار در ایران معاصر را فراهم می‌سازد و به شناخت نقش سینما در بازتولید نظم اجتماعی کمک می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بازنمایی؛ سینما؛ روابط کار؛ کارگران؛ نولیبرالیسم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 454 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 559 |
||