تحلیل شبکهای عوامل اجتماعی و مدلسازی مکانی نقاط داغ تعارض بین جوامع محلی و پلنگ ایرانی (Panthera pardus tulliana) در استان لرستان، زاگرس مرکزی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 229-249 اصل مقاله (1.53 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.412540.2906 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدرضا اشرف زاده* 1؛ علیرضا محمدی2 | ||
| 1گروه مهندسی محیطزیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. | ||
| 2گروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت. ایران. | ||
| چکیده | ||
| تعارض بین جوامع محلی و پلنگ (Panthera pardus) یکی از موضوعات پیچیده در مدیریت و حفاظت از این گونه با ارزش است، که تحت تاثیر زیستشناسی گونه، نگرشهای اجتماعی و سیاسی و برنامههای مدیریتی قرار دارد. بنابراین، درک عواملی که در پیچیدگی تعارض موثرند، برای توسعة راهبردهای مناسب در کاهش این تعارضات بسیار حیاتی است. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی سطح تعارضات بین پلنگ و جوامع محلی در محدودة استان لرستان واقع در گسترة زاگرس مرکزی است. بهمنظور بررسی نگرش مردم محلی نسبت به پلنگ و همچنین شناسایی عوامل اقتصادی-اجتماعی مؤثر بر تعارض بین پلنگ و منافع انسانی، پرسشنامهای تخصصی طراحی شد و بهشیوة تصادفی و مصاحبة حضوری توسط جوامع محلی ساکن در داخل زیستگاههای پلنگ در سراسر استان تکمیل گردید. برای بررسی آسیب پذیری جوامع محلی در مقابل حملة پلنگ از تحلیل شبکة اجتماعی استفاده شد. نقاط داغ تعارض با استفاده از ابزارهای تابع تراکم کرنل و تحلیل نقاط داغ تعدیلشده مدلسازی شدند. علاوه بر این، برای شناسایی مناطق دارای ریسک تلفات جادهای از ابزار تابع تراکم کرنل استفاده شد. نتایج تحلیل شبکه نشان داد که مزاحمت عمدی برای پلنگ، برخورد ناگهانی با پلنگ، تخریب زیستگاه ها، عدم دانش کافی در خصوص رفتار پلنگ و خشکسالی به ترتیب بیشترین مرکزیت، نزدیکی و بینابینی را در بین عوامل مؤثر بر حملة پلنگ به انسان و دام اهلی دارند. مناطق داغ حملات پلنگ به انسان و دام اهلی در بخشهایی از غرب، مرکز، جنوب و شرق محدودة مورد مطالعه شناسایی شدند. بخش مهمی از کانونهای تعارضات و همچنین مناطق داغ احتمال تصادف جادهای پلنگ در مناطق حفاظت شده بهویژه منطقة حفاظت شده سفیدکوه شناسایی شدند. براساس یافتههای این پژوهش، مدیریت اثربخش چالشهای مرتبط با تعارضات گوشتخواران بزرگجثه مستلزم شناسایی مداخلات و انجام اقدامات کارآمدی است که میتوانند ریسک درگیری و یا اثرات منفی این تعارضات بر معیشت جوامع محلی را کاهش دهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آموزش جوامع محلی؛ تعارضات حیات وحش-انسان؛ گوشتخواران بزرگ؛ محرکهای اجتماعی؛ مناطق حفاظتشده. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 149 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 28 |
||