بازخوانی امر زیبا و امر والا در ترانههای بختیاری بر اساس نظریة ادموند برک (مطالعة موردی آثار مسعود بختیاری) | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 12، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 172-189 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2026.407474.459951 | ||
| نویسندگان | ||
| منصور کلاه کج* 1؛ ندا حسینی زاده2 | ||
| 1دانشیار گروه گرافیک دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| 2فارغ التحصیل کارشناسی ارشد دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهواز | ||
| چکیده | ||
| هدف- ترانههای عامیانة بختیاری ایران ، نقشی حیاتی در حفظ هویت فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی در میان مردمان این قوم دارند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جلوههای امر والا و امر زیبا در ترانههای بختیاری و بر اساس نظریة زیباییشناسی ادموند برک (۱۷۵۷/2008) انجام شده است. این مطالعه با تمرکز بر آثار مسعود بختیاری (بهمن علاءالدین) به عنوان یکی از برجستهترین چهرههای موسیقی محلی بختیاری، در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که ترانههای بختیاری در بستر فرهنگی و زبانی این قوم چگونه بازنمایی شده و این بازنمایی چه نسبتی با تجربة زیسته جامعة ایلی و نیز مفاهیم بنیادین زیباییشناسی برک دارد؟ روششناسی- این پژوهش با رویکردی کیفی و به شیوة تحلیل محتوای، ۱۵ ترانه از آلبومهای مسعود بختیاری بر اساس مؤلفههای نظریه برک که امر والا را با عناصری چون، ترس لذتبخش، ابهام، عظمت، قدرت و نامتناهیبودن؛ و امر زیبا با ویژگیهای لطافت، تناسب، ظرافت و انسجام صورتبندی کرده؛ نگارش شده است. نحوة انتخاب ترانهها بر مبنای معیار محبوبیت، غنای موضوعی و حضور پایدار آنها در حافظه جمعی مردمان جامعة بختیاری و نیز مشاهدات میدانی نگارندگان بوده است. یافتهها- پژوهش انجام شده نشان داد که در ترانههای بختیاری از رهگذر پیوند با جغرافیای کوهستانی زاگرس و فرهنگ کوچنشینی، تجربة والا عمدتاً در قالب مضامین مرگ، جدایی، عظمت کوهستان و شکوه عشق ایلی باز آفرینی شده و در مقابل، جلوههای امر زیبا در توصیف طبیعت لطیف، معشوق زمینی، آیینهای عاشقانه و ظرایف زندگی روزمره معنا پیداکرده است. این موضوع دیالکتیک پیچیدهای را آشکار میکند که در این ترانهها میان والایی و رنج و زیبایی و عشق وجود دارد؛ دیالکتیکی که نه تنها بازتاب ساختار دوگانهانگاری فرهنگ این مردم به عنوان بخشی از فرهنگ ایرانی است، بلکه تجربة زیباییشناختی منحصربهفردی را ایجاد میکند که در آن لذت از دل رنج، و والایی از متن زیبایی زاده میشود. نتیجهگیری- نتایج این مطالعه ضمن اعتبارسنجی کاربست نظریة ادموند برک در بستر فرهنگ ایرانی، نشان میدهد که ترانههای بختیاری از بیانی محلی فراتر رفته و از طریق یک تعامل پویا از امر والا و امر زیبا نشان میدهند که ترانههای محلی ایران ظرفیت آن را دارند که در مطالعات میانرشتهای زیباییشناسی، انسانشناسی فرهنگی و ادبیات تطبیقی به مثابة متونی چندلایه و جهانشمول مورد توجه قرار گیرند | ||
| کلیدواژهها | ||
| ترانههای بختیاری؛ موسیقی محلی؛ امر والا؛ امر زیبا؛ زیباشناختی؛ ادموند برک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 237 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 304 |
||