تأثیر بررسی تنوع و ساختار ژنتیکی جمعیتهای بالابان (Falco cherrug) در ایران با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 307-319 اصل مقاله (1.18 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.412312.2903 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه غلامی1؛ لیلا عزالدین لو2؛ محمد کابلی* 1 | ||
| 1ﮔﺮوه ﻣﺤﻴﻂزﻳﺴﺖ، داﻧﺸﻜﺪة ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﻜﺪﮔﺎن ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان، ﻛﺮج، اﻳﺮان. | ||
| 2دفتر موزة ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیطزیست، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بالابان یکی از پرندگان شکاری ارزشمند و در معرض خطر انقراض است که جمعیتهای آن بهدلیل تخریب زیستگاه، شکار غیرقانونی، قاچاق و مداخلات انسانی با کاهش شدید جمعیت مواجه شده است. ایران بهدلیل موقعیت جغرافیایی و تنوع زیستگاهی، یکی از مناطق مهم پراکنش این گونه بهشمار میرود، اما اطلاعاتی دربارة وضعیت ژنتیکی جمعیتهای آن در کشور موجود نیست. این مطالعه با هدف بررسی اولیة تنوع و ساختار ژنتیکی بالابان در ایران با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره انجام شد. تعداد 10 نمونه از استانهای تهران، بوشهر، کرمان و خراسان شمالی از بانک بافت دفتر موزة ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان محیطزیست ایران تهیه شد. برای این مطالعه، هشت لوکوس ریزماهواره مناسب برای این گونه استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که از هشت لوکوس ریزماهوارة مورد مطالعه، فقط یک لوکوس (SSR57) دارای شواهد معنیداری از وجود آلل نول بوده است. همچنین، آزمون تعادل هاردی-واینبرگ نیز انحراف معنیدار را فقط در همین لوکوس نشان داد. تمامی لوکوسهای مورد استفاده در این مطالعه چند ریختی بالا نشان داده و دارای 12–8 آلل بودهاند. بهعلاوه، مقدار هتروزیگوسیتی مشاهدهشده برای لوکوسها در دامنة 1-0/6 و مقدار هتروزیگوسیتی مورد انتظار بین 0/939-0/794 محاسبه شد که نشاندهندة تنوع ژنتیکی به نسبت بالا در جمعیتهای بالابان ایران است. مقدار کلی ضریب درونآمیزی (FIS) 084/0 بهدست آمد که نشاندهندة درونآمیزی محدود بین نمونههای مورد مطالعه بوده است و میتواند نشاندهندة آن باشد که جمعیتهای بالابان در ایران، علیرغم تهدیدهای موجود، همچنان تنوع ژنتیکی مناسبی را حفظ نمودهاند. همچنین آزمونهای گردن بطری ژنتیکی نیز هیچ شواهدی مبنی بر کاهش ناگهانی اندازة جمعیت در ایران نشان ندادند. از سوی دیگر، آنالیزهای ساختار ژنتیکی بر اساس منطقهای بیزین و بیشینة درستنمایی حاکی از آن بود که نمونههای مورد استفاده در این مطالعه به دو خوشة ژنتیکی قابل تفکیک هستند. با توجه به آنکه برای بالابانهای ایران دو زیر گونة F. c. cherrug و F. c. milvipes معرفی شده است، بنابراین دو خوشة ژنتیکی حاصل در این مطالعه، میتواند تاییدکنندة حضور دو زیر گونة مذکور در ایران باشد. این مطالعه بینش اولیه در خصوص وضعیت تنوع و ساختار ژنتیکی بالابان در ایران ارائه میدهد. مطالعات تکمیلی براساس نمونهبرداری از همة مناطق تحت پراکنش این گونه در ایران الزامی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اندازة جمعیت؛ بالابان؛ تنوع و ژنتیکی؛ ساختارجمعیت؛ لوکوسهای ریزماهواره. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 443 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21 |
||