پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,140 |
| تعداد مقالات | 76,863 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,574,531 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,607,136 |
اِعمال شهرت فتوایی یا اجتهاد مطلوب نسبت به ماده ۹۴۹ قانون مدنی ایران | ||
| مجله علمی "حقوق خصوصی" | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 اردیبهشت 1405 اصل مقاله (882.88 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jolt.2026.401722.1007409 | ||
| نویسنده | ||
| محمد تقی رفیعی* | ||
| گروه حقوق انرژی و تجارت بین الملل ، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| چکیده منبع قانون مدنی ایران از جمله ماده ۹۴۹ آن، فقه امامیه است و هنگام اختلاف نظر فقیهان، به شهرت فتوایی رجوع می شود. مسأله اصلی جستار حاضر که به روش توصیفی ـ تحلیلی نگارش یافته، این است که آیا اِعمال فتوای مشهور نسبت به ماده قانونی یاد شده مانع از اعمال اجتهاد مطلوب نمی گردد؟ اجتهاد مطلوب اجتهاد پویایی است که از طریق اجتهاد در منابع شرعی معتبر و مبتنی بر قانون تحوّل اجتهاد با تحوّل زمان، شرایط و احوال انسان ها، به احکام جدید شرعی برای موضوعات جدید دست می یابد. اجتهاد مطلوب همان دیدگاه اصولی معتدل است که در مقام عملِ استنباط و نه فقط تئوری، آگاهی فقیه نسبت به موضوع جدید را مؤثر در فهم فقیه از منابع اجتهاد می داند. بررسی ماهیت شهرت فتوایی نشان می دهد که از سنخ تقلید است و نه روش استنباط فقهی. بنابراین، نگارنده معتقد است اِعمال اجتهاد مطلوب که به معنای لحاظ شرایط اجتماعی - اقتصادی زنان در جامعه کنونی است با حجیت شهرت فتوایی همخوانی ندارد. از این رو، تجدیدنظر در اجتهاد فقیهان و اصلاح این ماده مبنی بر تساوی ارث بردن در صورت انحصار جهت اجرای عدالت در حق زنان از ضروریات است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارث زوجه؛ شهرت فتوایی؛ اجتهاد مطلوب؛ تقلید؛ استنباط فقهی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Reliance on the famous fatwa or the exercise of desirable ijtihād in relation to Article 949 of the Iranian Civil Code | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Taqi Rafiei | ||
| Department of Energy Law and International Trade, College of Farabi, University of Tehran, Qom | ||
| چکیده [English] | ||
| Iran’s Civil Code, including Article 949, is derived from Imami jurisprudence, and that in cases of disagreement among jurists, reference is made to the authority of fame in fatwa. The central question of the present study is whether reliance on the famous fatwa in relation to the mentioned article prevents the exercise of desirable ijtihād. Desirable ijtihād refers to a dynamic form of jurisprudential reasoning that, through engagement with valid Islamic legal sources and grounded in law, evolves in response to changes in time, conditions, and human circumstances, thereby deriving new legal rulings for new issues. It embodies a moderate uṣūlī approach which, in the practical process of deduction takes into account the jurist’s awareness of new social realities as a factor influencing their understanding of the sources of ijtihād. Examination of the nature of fame in fatwa demonstrates that it belongs to the category of taqlīd (imitation) rather than a genuine method of legal reasoning. Accordingly, the author argues that applying desirable ijtihād is incompatible with the authority of fame in fatwa. Therefore, revisiting jurists’ ijtihād and amending this article to establish equality in inheritance in cases of exclusivity is a necessity for the realization of justice for women. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| wife’s inheritance, fame in fatwa, desirable ijtihād, taqlīd, jurisprudential reasoning | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 28 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 19 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب