دادخواهی اساسی شهروندان علیه قوانین مغایر با قانون اساسی: مطالعه تطبیقی و ارائه راهکارهای بومی برای ایران | ||
| مطالعات حقوق تطبیقی | ||
| دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، شهریور 1405، صفحه 327-347 اصل مقاله (599.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcl.2026.396498.634772 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد مظهری* 1؛ داوود کاظمی2 | ||
| 1دانشیار حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، سازوکارهای دادخواهی اساسی شهروندان علیه قوانین مغایر با قانون اساسی را بررسی میکند. در نظام حقوقی ایران، نظارت بر قوانین عمدتاً بهصورت پیشینی و انتزاعی توسط شورای نگهبان انجام میشود؛ نظارتی که هرچند برای تضمین انطباق مصوبات ضروری است، اما همواره قادر به پوشش پیامدهای عملی قوانین پس از اجرا نیست. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا دادخواهی اساسی پسینی نظارتی مضاعف محسوب میشود یا مکملی برای حمایت مؤثر از حقوق بنیادین شهروندان است. بررسی تجربه کشورهایی چون آلمان، اسپانیا و فرانسه نشان میدهد که نظامهای موفق دادخواهی اساسی بر فیلترهای پذیرش کارآمد، ضمانتهای اجرایی روشن و مرجع قضایی مستقل استوارند و امکان دفاع شهروندان از حقوق اساسی در برابر آثار عینی قوانین را فراهم میکنند. یافتهها نشان میدهد دادخواهی پسینی نهتنها موجب تداخل نظارتی نمیشود، بلکه میتواند مکمل نظارت پیشینی شورای نگهبان بوده و خلأ حمایت از حقوق شهروندان در مرحله اجرای قوانین را جبران کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بازبینی قضایی؛ دادگاه قانون اساسی؛ حقوق بنیادین؛ مشارکت مدنی؛ نظارت مردمی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 151 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||