تحلیل ارزشگذاری خدمات اکوسیستم در فرایند رشد شتابان شهری مطالعه موردی: کلانشهر تهران | ||
| پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری | ||
| مقاله 3، دوره 14، شماره 1، بهار 1405، صفحه 39-60 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله مستخرج از رساله دکتری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2026.399927.2086 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد حاتمی؛ حسین منصوریان* ؛ حسین حاتمی نژاد؛ احمد پوراحمد | ||
| گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| رشد فیزیکی شتابان کلانشهر تهران طی دهههای گذشته، تغییرات گستردهای در کاربری اراضی ایجاد کرده و پیامدهای قابلتوجهی بر ارزش خدمات اکوسیستم شهری داشته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روند رشد فیزیکی شهر تهران و ارزیابی اثرات آن بر ارزش خدمات اکوسیستم، از روش توصیفی–تحلیلی بهره گرفته است. دادههای مورداستفاده شامل تصاویر سنجندههای MSS، TM و OLI ماهواره لندست در سالهای ۱۳۵۰، ۱۳۶۵، ۱۳۸۵ و ۱۴۰۳ است که پس از تصحیح رادیومتریک و اتمسفریک در نرمافزار ENVI طبقهبندی شدند. برای اعتبارسنجی نتایج طبقهبندی از نقاط کنترل مرجع برداشتشده از Google Earth استفاده شد و ماتریس خطا و شاخص کاپا محاسبه گردید که مقادیر دقت بالای طبقهبندی را نشان دادند. سپس با استفاده از مدل ارزشگذاری کاستانزا، ارزش خدمات اکوسیستم در هر مقطع زمانی بر اساس ضرایب جهانی (دلار بر هکتار در سال) محاسبه شد. نتایج نشان داد که رشد فیزیکی شهر از 14559 هکتار در سال 1350 به بیش از ۶۸۶۴۵ هکتار در سال 1403 رسیده است؛ این میزان رشد فیزیکی منجر به کاهش چشمگیر کاربریهای کشاورزی، مراتع و باغات شده که درمجموع، 266 میلیون دلار از ارزش خالص خدمات اکوسیستم کاهشیافته است. بیشترین افت، مربوط به خدمات پشتیبان، تنظیمی و تأمینکننده نظیر حفظ خاک، تنوع زیستی، تولید غذا و تنظیم اقلیم بوده است. در مقابل، افزایش محدود زیرساختهای سبز شهری توان جبران عملکردهای طبیعی ازدسترفته را نداشته است.. این یافتهها نشان میدهد که شهر تهران با از دست دادن سرمایههای طبیعی و عملکردهای اکولوژیکی در مسیر ناپایداری قرارگرفته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رشد فیزیکی شهر؛ ارزشگذاری خدمات اکوسیستم؛ تغییرات پوشش/کاربری زمین؛ شهر تهران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 544 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 300 |
||