توزیع مکانی و ارزیابی خطر سلامت شش فتالات استر در خاکهای سطحی با کاربریهای متفاوت شهر همدان | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 321-339 اصل مقاله (1.81 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.405546.2859 | ||
| نویسندگان | ||
| آتنا بیاتی؛ نسرین حسن زاده* | ||
| گروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکدة محیطزیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فتالاتها PAEs ترکیبات سنتزی و نرمکنندههای پلیمری هستند که بهعنوان آلایندههای محیطی شناخته میشوند. بهدلیل کاربرد گسترده در صنایع و محصولات مصرفی، این ترکیبات در محیطزیست منتشر شده و اثرات بالقوهای بر سلامت انسان و اکوسیستم دارند. هدف این پژوهش، بررسی توزیع مکانی شش ترکیب فتالات شامل، دی ( 2- اتیل هگزیل) فتالات، دی بوتیل فتالات، دی ایزو دسیل فتالات، دی ایزو نوتیل فتالات، دی متیل فتالات و دی اتیل فتالات DEHP، DBP، DINP DIDP، DMP و DEP در خاکهای سطحی با کاربریهای کشاورزی، صنعتی و مسکونی شهر همدان و ارزیابی ریسک سلامت ناشی از آنها بود. در این مطالعه، ۱۰۰ نمونه خاک جمعآوری و با دستگاه GC-MSکروماتوگرافی گازی-طیفسنجش جرمی آنالیز شدند. نقشههای درونیابی بااستفاده از نرمافزار GIS سامانة اطلاعات جغرافیایی ترسیم شد تا پراکنش فضایی ترکیبات مشخص گردد. نتایج نشان داد که میانگین ترکیبات DEHP و DBP دی (2- اتیل هگزیل) فتالات و دی بوتیل فتالات بهترتیب 274/86 و 106/ 16میکروگرمبرکیلوگرم بیشترین مقادیر را در تمامی نمونه های خاک داشتند. بیشترین میانگین این دو ترکیب در کاربری کشاورزی ثبت شد. براساس آزمونهای آماری، همبستگی معنیداری میان غلظت PAEs و پارامترهای خاک مشاهده نشد، اما میان 6PAEs∑ شش فتالات استر ارتباط معنیدار وجود داشت که بیانگر منبع رهاسازی مشترک است. ارزیابی ریسک سلامت نشان داد کودکان در معرض خطر بیشتری نسبت به بزرگسالان قرار دارند، با این حال، خطرات غیرسرطانزایی در هر دو گروه در محدوده کم خطر (1>HI) و ریسک سرطانزایی در محدودة قابلقبول ناشی از DEHP کمتر از6-۱0برآورد شد. نتایج درونیابی مکانی بیانگر تراکم و غلظت بیشتر فتالاتها در مناطق کشاورزی نواحی شمال شرقی، جنوب شرقی و جنوب غربی و در مناطق صنعتی بخشهای جنوب، جنوب شرق و شرق شهر همدان است. کاربرد نتایج این تحقیق میتواند در برنامهریزیهای کاهش آلودگی خاک، تدوین سیاستهای کنترل و بهبود سلامت محیطزیست شهر همدان مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پراکنش فضایی؛ روانکننده؛ یسک سلامت؛ کاربری اراضی. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 135 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 17 |
||