مداخلۀ نظامیِ بنا بر دعوت در درگیریهای داخلی در حقوق بینالملل؛ با نگاهی به نظام حقوقی ایران | ||
| فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 01 دی 1406 اصل مقاله (825.82 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jplsq.2025.399508.3798 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدمحسن حکمتی مقدم1؛ امید شیرزاد* 2 | ||
| 1استادیار حقوق بینالملل، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران | ||
| 2استادیار حقوق عمومی ، دانشکدۀ حقوق ، علوم سیاسی و تاریخ ، دانشگاه یزد ، یزد ، ایران | ||
| چکیده | ||
| مداخلۀ نظامی یک دولت بنا بر دعوت دولت میزبان، از ابزارهای رایج برای حفظ یا اعادۀ نظم و آرامش در کشورهایی است که با درگیریهای داخلی مواجه شدهاند. ارتباط این مفهوم با حقوق توسّل به زور و حقوق بشر موجب شده است تا سؤالاتی کلیدی در رابطه با این نهاد حقوقی در حقوق بینالملل و حقوق ایران مطرح شود؛ از جمله اینکه استفاده از این نهاد در حقوق بینالملل تحت چه شرایطی میتواند مشروع باشد؟ منابعحقوق اساسی ایران، بهویژه قانون اساسی جمهوری اسلامی، در قبال اصل عدم مداخله و استثنائات آن، از جمله دعوت به مداخله، چه رویکردی اتخاذ کردهاند؟ مقاله با شیوۀ گردآوری اطلاعات کتابخانهای و روش تحقیق توصیفیـ تحلیلی به این رهیافت نائل شده است که با نسبی شدنِ حاکمیت دولتها در نیمقرن اخیر، بسته به اینکه دولت دعوتکننده تا چه اندازه با معیارهای بینالمللی سازگار است، حکم متفاوتی در مورد این نوع مداخله صادر خواهد شد. در ساحت حقوق داخلی، یافتههای تحقیق حکایت از آن دارد که رویکرد کمالگرای قانون اساسی زمینهسازِ دعوت از دولت جمهوریاسلامی برای مداخله و استعانت به دول غیرمحارب، بهویژه دولتهای اسلامی است. دعوت به مداخله از سوی دولت ایران نیز در سه سطح: دلیل موجه دعوت به مداخله، حدود و خط قرمزهایحاکم بر دعوت به مداخله، و نهاد صالح برای دعوت به مداخله مورد مداقه واقع شده است و نویسندگان در چارچوب نظامحقها از جمله «حق بر نافرمانی مدنی» و اصولی همچون «استقلال و تمامیت ارضی مملکت»، به شکلی مضیق، مداخلۀ نظامی دولت بیگانه بنا بر دعوت دولت ایران را مجاز دانستهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ حقوق بینالملل؛ دعوت؛ عدم مداخله؛ مداخلۀ نظامی؛ منشور | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 285 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 144 |
||