دگرسازی جای به مکان؛ تطبیق و ارتقای ظرفیتهای فضایی با توانمندیهای محیطی | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| دوره 31، شماره 1، بهار 1405، صفحه 47-73 اصل مقاله (3.91 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2026.408614.673152 | ||
| نویسندگان | ||
| هادی فرهنگدوست* 1؛ تکتم حنایی2 | ||
| 1کارشناس ارشد معماری اسلامی، گروه هنر و معماری اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع)،مشهد. | ||
| 2دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مسئله پژوهش، نقد مداخلات محیطی در معماری و شهرسازی معاصر است که با نادیدهانگاری عناصر زیستی، «جای» (Site) را از ظرفیتهای محیطی تهی کرده و آن را به کالبدی صرف برای تحمیل خواستههای انسانی تقلیل دادهاند. این نقیضه، ریشه در ناکارآمدی نظریههای رایج مکان در تبیین همزمان و دیالکتیکی مؤلفههای کالبدی و توانمندیهای محیطی دارد. در پاسخ به این شکاف نظری، هدف اصلی پژوهش حاضر، توصیف و تبیین فرآیند «دگرسازی فضایی» است. این مطالعه میکوشد تا نشان دهد چگونه میتوان با واکاوی رابطه تعاملی میان «ظرفیتهای فضایی جای» و «توانمندیهای محیطی مکان»، بستر فیزیکی را با بازتعریف کارکردها و ادراکات، به یک ساختار معنادار، زیسته و واجد ارزشهای محیطی (مکان/Place) ارتقا داد. پژوهش حاضر با اتخاذ روش تحقیق کیفی از نوع بریکولاژ (بریکلاژ) و با تکیهبر نرمافزارMAXQDA، انجام شده است. پژوهش، به فهم چگونگی همافزایی ظرفیتهای فضایی جای و توانمندیهای محیطی مکان، در قالب 4 سناریو (مکانهای هوشمند الگوریتمی، مکانهای بوم سازگار جامعهمحور، مکانهای مصرفیاره و گسسته، مکانهای پویا و همافزا از طریق انطباق) دستیافته است. نتایج پژوهش به ارائه چهار فرضیه پژوهشی برآمده از ترکیبسازی این سناریوها و ارائه چارچوبی مفهومی انجامیده است. راهکارهایی کاربردی مبتنی بر سناریو منتخب: «مکانهای پویا و همافزا از طریق انطباق»، برای بازآفرینی فضاهای شهری و ارتقای هویت، کارکرد و کیفیت ادراکشده مکان، ارائه گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بازیگران محیطی؛ سناریوهای مکانی؛ فرضیات مکانی؛ مکانسازی؛ مداخلات محیطی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 478 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 590 |
||