ارزیابی اثر توزیع اندازه ذرات و بخش سنگی بر شاخص های نفوذ آب به خاک در برخی خاکهای منطقه نیمه خشک | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 2، اردیبهشت 1405، صفحه 513-529 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.402155.670029 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی یاوری1؛ علی رضا واعظی* 1؛ محمد صادق عسکری2 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| 2گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| نفوذ آب به خاک یکی از ویژگیهای مهم فیزیکی خاک برای مدیریت منابع آب و خاک است که میتواند تحت تأثیر دانهبندی ذرات قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی نقش توزیع اندازه ذرات و سنگریزه بر شاخصهای نفوذ آب به خاک در برخی خاکهای منطقه نیمهخشک استان زنجان انجام شد. نفوذ آب به خاک در 68 نقطه بهروش حلقه دوگانه اندازهگیری شد. شاخصهای نفوذ شامل نفوذ تجمعی و عمق مؤثر نفوذ، شدت نفوذ اولیه، نهایی و متوسط بههمراه توزیع اندازه ذرات و برخی ویژگیهای فیزیکی دیگر اندازهگیری شدند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که عمق مؤثر نفوذ و درصد سیلت همبستگی منفی و معنیدار (01/0>p) و درمقابل نفوذ اولیه و شدت نفوذ اولیه با سیلت همبستگی مثبت و معنیدار داشت (05/0>p). چگالی ظاهری نیز با اجزای مختلف ذرات اولیه خاک همبستگی معنیداری داشت (05/0>p). ازطرفدیگر، این ویژگی با تمام شاخصهای نفوذ همبستگی منفی و معنیدار نشان داد (05/0>p). یافتهها نشان داد که توزیع اندازه ذرات علاوهبر اثر مستقیم بهصورت غیرمستقیم از طریق اثرگذاری بر چگالی ظاهری نقش مهمی در فرآیند نفوذ ایفا میکند. بررسی گروههای مختلف سنگریزه (۰–۲۰، ۲۰–۴۰ و بیش از ۴۰ درصد) نیز نشان داد که افزایش سنگریزه سبب بهبود شاخصهای نفوذ میشود؛ بهطوریکه همبستگی نفوذ تجمعی و شدت نفوذ متوسط با سنگریزهکل معنیدار بود (05/0>p). ساختار فیزیکی خاک بهعنوان عاملی کلیدی در تعیین الگوی نفوذ آب مطرح بوده و درک روابط پیچیده میان ویژگیهای خاک نیازمند رویکردهای ترکیبی و پیشرفته آماری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| 'سنگریزه؛ چگالی ظاهری؛ مدلسازی نفوذ؛ نفوذپذیری خاک؛ ویژگیهای خاک' | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 303 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 136 |
||