ارزیابی تأثیر فعالیت تکتونیکی بر مورفومتری شبکۀ زهکشی در حوضۀ الموترود، قزوین | ||
| مدیریت مخاطرات محیطی | ||
| دوره 12، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 351-366 اصل مقاله (2.63 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhsci.2026.411980.925 | ||
| نویسندگان | ||
| نیلوفر برخورداری1؛ شهرام بهرامی2؛ محمدمهدی حسین زاده* 2؛ محسن احتشامی معینآبادی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 2دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 3دانشیار گروه حوضههای رسوبی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| حوضۀ آبریز الموترود در البرز مرکزی، بهدلیل قرارگیری در پهنهای فشاری و تأثیرپذیری از گسلهای فعال منطقه، از منظر مورفوتکتونیکی دارای اهمیت ویژهای است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیر فعالیت تکتونیکی و تبیین نقش آن در مورفومتری شبکۀ زهکشی، بر پایۀ تحلیل کمّی شاخصهای ژئومورفیک در ۲۳ زیرحوضه (۹ زیرحوضه در سمت چپ و ۱۴ زیرحوضه در سمت راست) رودخانۀ الموترود انجام گرفته است. دادههای استفادهشده شامل مدل رقومی ارتفاع ALOS با قدرت تفکیک 5/12 متر، نقشههای زمینشناسی ۱:۱۰۰۰۰۰، نقشههای توپوگرافی ۱:۲۵۰۰۰ و تصاویر ماهوارهای بوده و تحلیلها در محیط GIS صورت گرفته است. شاخصهای بهکاررفته شامل نسبت تعداد آبراهههای مرتبۀ اول به مجموع آبراههها (N₁/N)، تراکم زهکشی (Dd)، تراکم زهکشی آبراهۀ درجه یک (Dd₁)، فرکانس زهکشی (Df)، شاخص سینوزیتۀ آبراهۀ اصلی (SMD)، درصد عدم تقارن حوضه (PAF) و تمایل حوضۀ زهکشی (DBO) است. بهمنظور تلفیق نتایج، مقادیر شاخصها نرمالسازی شده و با روش طبقهبندی چارکی در چهار طبقۀ فعالیت (کم تا خیلی زیاد) پهنهبندی شد. نتایج نشان میدهد که فعالیت تکتونیکی در بخشهای شرقی، جنوب شرقی و شمال شرقی حوضه (بهویژه زیرحوضههای R13، R12، R8، L9 و L2) تمرکز بیشتری دارد، درحالی که زیرحوضههای مرکزی و غربی از ثبات نسبی برخوردارند. همبستگی مکانی پهنههای فعال با امتداد گسلهای الموت و طالقان بیانگر کنترل ساختاری قوی بر شبکۀ زهکشی است. این الگوی ناهمگن فضایی نشاندهندۀ عملکرد متفاوت بلوکهای گسلی و تمرکز دگرشکلی فعال در بخشهای پیرامونی حوضه است. نتایج پژوهش حاضر کارایی شاخصهای مورفومتریک و رویکرد تلفیقی کمی را در شناسایی زونهای فعال تکتونیکی در پهنههای کوهزایی فعال تأیید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "البرز مرکزی"؛ "تکتونیک فعال "؛ "حوضه الموترود "؛ "شاخصهای ژئومورفیک "؛ "مورفوتکتونیک" | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 133 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 194 |
||