پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,171 |
| تعداد مقالات | 77,072 |
| تعداد مشاهده مقاله | 156,032,123 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,563,572 |
موجودات غیرمرئی، جن، باورهای عامه، انسانشناسی فرهنگی، روایت شفاهی، هویت فرهنگی، | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| دوره 16، شماره 1، شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2026.381450.459887 | ||
| نویسندگان | ||
| مجتبی آخوندی* 1؛ سید نادر مددی2؛ احمد کلاته ساداتی3 | ||
| 1استاد دانشگاه و عضو بنیاد ملی نخبگان | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد مردمشناسی دانشگاه یزد | ||
| 3دانشیار دانشگاه یزد | ||
| چکیده | ||
| باور به موجودات غیرمرئی بهویژه «جن»، به عنوان یکی از عناصر بنیادین فرهنگ عامه در بسیاری از مناطق ایران، ریشه در تاریخ، اسطورهها و تجربه زیسته مردم دارد. در حومه غربی دهدشت، این اعتقاد بخشی جداییناپذیر از جهانبینی ساکنان است و نقش مهمی در تبیین پدیدههای ناشناخته و مدیریت ترسهای فردی و جمعی ایفا میکند؛ با این حال، تحلیل انسانشناسانه ریشههای فکری و فرهنگی این باورها در این منطقه خاص کمتر مورد توجه قرار گرفته است که مساله این پژوهش هم بررسی این ریشه ها می باشد. (بیان مسئله) هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تبیین این ریشههای فکری و فرهنگی و نیز بررسی نقش این باورها در حفظ هویت فرهنگی و نظام معنایی مردم منطقه است. (اهداف پژوهش) این مطالعه با رویکردی کیفی و روش مردمنگارانه انجام شده و دادههای آن از طریق مطالعات اسنادی و روشهای میدانی (شامل مصاحبههای نیمهساختاریافته با ساکنان بومی، مشاهده مشارکتی و گردآوری روایتهای شفاهی) گردآوری شده است. نمونهگیری به صورت هدفمند انجام و دادهها با استفاده از روش تحلیل تماتیک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. (روششناسی) یافتهها نشان میدهد باور به جن در این منطقه پدیدهیی پویا و چندلایه است که در قالب تجلیات مختلف (انسانی، حیوانی، جامعه عشایری) تبلور یافته و کارکردهای متعددی از جمله تبیین ناشناختهها، ایجاد نظم اجتماعی و انسجامبخشی دارد. اگرچه این باورها در بستر محیطی بکر و ساختار اجتماعی سنتی تقویت شده و از طریق روایتهای شفاهی انتقال یافتهاند، اما شواهد به وضوح حاکی از کاهش گزارشهای مواجهه و کمرنگشدن تدریجی باور در نسل جوان، همگام با ورود مظاهر مدرنیته است. (یافتههای کلیدی) اعتقاد به جن در حومه غربی دهدشت نه تنها یک باور خرافی نیست، بلکه بخشی از نظام معنایی و هویت فرهنگی مردم است که به مدیریت ترسها و تبیین ناشناختهها کمک میکند. این باورها با وجود تغییرات اجتماعی و تکنولوژیک همچنان پایدار مانده و نقش مهمی در انسجام اجتماعی و انتقال فرهنگی ایفا میکنند. پژوهش حاضر با ارائه دادههای میدانی، خلأ مطالعات انسانشناسانه در این حوزه و منطقه را پر کرده است.در نهایت، این پژوهش نتیجه میگیرد که اعتقاد به جن در دهدشت نه یک باور خرافی ساده، بلکه بخشی زنده از نظام معنایی و هویت فرهنگی مردم است که در تعاملی پویا با بستر اجتماعی-تاریخی خود، هماکنون در حال گذار و بازتفسیر است. این مطالعه با پرکردن خلأ پژوهشی در این منطقه، درکی عمیقتر از سازوکارهای فرهنگی حاکم بر باورهای فراطبیعی ارائه میدهد. (نتیجه گیری) ریشههای فکری و فرهنگی اعتقاد به وجود جن در مردم حومه غربی دهدشت، در پیوند عمیق اسطوره، دین، تجربه زیسته، محیط طبیعی و ساختار اجتماعی منطقه نهفته است و این باورها، بهعنوان بخشی از نظام معنایی و هویتی مردم، در ذهنیت و رفتار جمعی آنان حضور فعال دارد و با تغییرات محیطی و اجتماعی، بازتولید یا کمرنگ میشود. در نهایت، پژوهش حاضر نشان داد که ریشههای فکری و فرهنگی اعتقاد به جن در این منطقه، حاصل برهمکنش عوامل اسطورهای، دینی، جغرافیایی و اجتماعی است و این باورها همچنان بخشی از هویت فرهنگی مردم را شکل میدهد، هرچند که با تغییرات اجتماعی و زیستی، در حال دگرگونی و بازتفسیر است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| موجودات غیرمرئی؛ جن؛ باورهای عامه؛ انسانشناسی فرهنگی؛ روایت شفاهی؛ هویت فرهنگی؛ دهدشت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Etude anthropologique des racines intellectuelles et culturelles de la croyance aux êtres invisibles : étude de cas : croyance en l'existence des djinns chez les habitants de la banlieue ouest de Dehdash | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mojtaba akhoondi1؛ seyyed nader madadi2؛ ahmad kalate sadati3 | ||
| 1tea | ||
| 2stu | ||
| 3tea | ||
| چکیده [English] | ||
| *Problem Statement:** Belief in invisible beings, especially jinn, is a fundamental belief in popular culture in many regions of Iran, rooted in history, myths, and people's lived experience. In the western suburbs of Dehdasht, this belief, as part of the people's worldview, plays an important role in explaining unknown phenomena and managing individual and collective fears. However, anthropological analysis of the intellectual and cultural roots of these beliefs in this region has received less attention. **Research Objectives:** The main objective of this research is to identify and explain the intellectual and cultural roots of the belief in the existence of jinn among the people of the western suburbs of Dehdasht. The research also seeks to examine the role of these beliefs in preserving the cultural identity and semantic system of the people of the region. **Methodology:** This is a qualitative study with an anthropological approach that collected its data through documentary (library study) and field (semi-structured interviews with local residents, participatory observation, and oral narrative collection) methods. Sampling was purposefully conducted and data analysis was conducted using thematic analysis. **Key Findings:** The results show that the people of the western suburbs of Dehdasht fully believe in the existence of jinn and have observed these creatures with a frightening awe and sometimes in the form of humans or animals. These beliefs are experienced mostly in the spring and summer and at dusk or at night. Also, these creatures are divided into two categories in the minds of the people: infidels and Muslims, and they have had different interactions with humans. Despite technological and economic changes in the region, these beliefs have remained stable and indicate the preservation of the indigenous identity and semantic system of the people. Since the 1960s, with the development of road construction and increased facilities, the sighting of these creatures has decreased. **Conclusion:** Belief in jinn in the western suburbs of Dehdasht is not only a superstitious belief, but is part of the semantic system and cultural identity of the people that helps manage fears and explain the unknown. Despite social and technological changes, these beliefs have remained stable and play an important role in social cohesion and cultural transmission. The present study, by providing field data, has filled the gap in anthropological studies in this area and region. The intellectual and cultural roots of the belief in the existence of jinn among the people of the western suburbs of Dehdasht lie in the deep connection between myth, religion, lived experience, the natural environment, and the social structure of the region. These beliefs, as part of the people's semantic and identity system, are actively present in their collective mentality and behavior and are reproduced or diminished with environmental and social changes. Finally, the present study showed that the intellectual and cultural roots of the belief in jinn in this region are the result of the interaction of mythical, religious, geographical, and social factors, and these beliefs continue to form part of the people's cultural identity, although they are undergoing transformation and reinterpretation with social and biological changes. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Invisible beings, jinn, popular beliefs, cultural anthropology, oral narrative, cultural identity, Dehdasht | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 47 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب