تحلیل جامعهشناختی مفهوم «قلب اجتماعی» در اندیشۀ محمدعلی شاهآبادی با تأکید بر آیۀ اعتصام | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقاله 7، دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 109-125 اصل مقاله (934.05 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.394021.1786 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی نصیری1؛ حمزه خادمعلی* 2 | ||
| 1دانشیار گروه جامعهشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری جامعهشناسی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از مسائل بنیادین جامعهشناسی دینی، تبیین الگوی مطلوب نظم اجتماعی در جوامع اسلامی است. آیتالله محمدعلی شاهآبادی با رویکردی قرآنی و اجتهادی، مدل خاصی از نظم اجتماعی را با عنوان «قلب اجتماعی» صورتبندی کرده است. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که براساس آیۀ ۱۰۳ سورۀ آلعمران، چگونه میتوان از اندیشۀ شاهآبادی، الگویی بومی برای بازسازی جامعۀ اسلامی استخراج کرد. پژوهش حاضر به روش تحلیلی-تفسیری و بر پایۀ کتاب شذرات المعارف، نشان میدهد قلب اجتماعی متشکل از سه مؤلفۀ تعاملات اجتماعی گرم، رابطۀ اجتماعی مبتنی بر اخوت ایمانی و هنجارهای قرآنی است. شاهآبادی با نقد گسستهای اجتماعی و روابط سرد، تأکید دارد که فقط از رهگذر پیوند عاطفی و معرفتی قلوب مؤمنان میتوان ظرف نزول معارف قرآن بر جامعه را فراهم ساخت. نتیجۀ تحقیق بیانگر آن است که مدل «قلب اجتماعی» نهتنها چارچوبی نظری برای تحلیل انسجام و هویت جمعی در جامعۀ اسلامی عرضه میکند، بلکه ظرفیت کاربردی برای بازسازی روابط اجتماعی و تقویت پیوندهای ایمانی در شرایط معاصر را نیز دارد. این الگو میتواند بهعنوان مبنایی برای نظریهپردازی اجتماعی اسلامی و طراحی مداخلات فرهنگی و اجتماعی در جوامع مسلمان مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیۀ اعتصام؛ تعاملات اجتماعی گرم؛ شاهآبادی؛ قلب اجتماعی؛ نظم اجتماعی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 253 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 170 |
||